Wat is ‘De Helende Reis’?

Wat is ‘De Helende Reis’?

In de serie ‘Wat is …’ vandaag een verhaal over ‘De helende reis’, een therapeutisch concept van Brandon Bays.

De Helende Reis

De Helende Reis is een reis in je eigen binnenwereld waar onverwerkte gebeurtenissen uit het verleden de kans krijgen te worden afgerond. Tijdens de reis maak je contact met je eigen bron van wijsheid en pure liefde. Van daaruit bezie je je eigen leven/verleden heel anders. Het bijzondere aan De Helende Reis is dat het ook spiritueel helend is, omdat bij De Helende Reis ook het aspect van vergeving aandacht krijgt.

Na De Helende Reis kun je anders naar jezelf en ook naar je omgeving kijken

De klacht waarmee K. binnenkomt is dat ze intens moe is en toch niet goed slaapt. Inslapen gaat nog redelijk goed, maar het doorslapen is een ramp. Ze kan daardoor niet goed meer functioneren, dat slechte slapen is er langzaam ingeslopen. Bij de intake vertelt ze, van de hak op de tak, over van alles waar ze tegenaan loopt in haar werk en over haar jeugd. Dat ze veel is gepest, ze voelde en voelt zich eenzaam en onbegrepen.

Na een tijdje komt het hoge woord eruit: Seksueel misbruik

Tijdens de sessies groeit het vertrouwen en later vertelt ze over haar seksueel misbruik verleden, wat ze steeds geheim heeft gehouden. Ze schaamt zich dat haar broers vieze dingen met haar deden, al toen ze nog heel klein was. Haar ouders wisten ervan en lieten het gebeuren. Dat ze dit geheim eindelijk delen kan, geeft al veel ontspanning, rust en ruimte.

Dat vergeef ik ze nooit!

Tijdens de  3e sessie roept K. recht uit haar hart: ‘en dat vergeef ik ze nooit!’ Haar gezicht is verbeten, haar vuisten gebald, alle spieren in haar lijf staan strak, schouders hoog, adem oppervlakkig en onregelmatig, woeste blik en onbetraande ogen.
Ik vraag haar dit gevoel van nu te ankeren (ankeren is een techniek om dingen te onthouden). ‘Dit gevoel komt nu op door alleen maar terug te denken aan toen. Ken je dit gevoel? Overkomt het je vaker?’

Wat ik K. vertel over vergeving

Vergeving betekent niet dat we over ons heen laten lopen. Het gaat om lief-dadigheid in de beste zin van het woord. Als we vergeven, onthouden we dat de persoon in kwestie niet op zijn (of haar) best was toen deze ons kwetste. We onthouden dat deze persoon meer is dan zijn of haar fouten. Hij/zij is menselijk, hij/zij heeft een fout gemaakt, hij/zij wordt ook wel eens door iemand gekwetst.

Vergeving vindt uiteindelijk in jezelf plaats. We vergeven om onszelf te genezen. Het gedrag van iemand anders, is het gedrag van iemand anders. We hoeven het gedrág niet te vergeven, alleen de persoon.

Ingehouden woede, zielepijn

Zoveel ingehouden woede, zoveel zielepijn, fysieke pijn. Zelfdestructief gif noem ik het. ‘Daar heb je last van, lijkt me…. wil je daar vanaf?’ en ‘Stel je voor: als dat kan veranderen. Wat verandert er dan mee? Voel eens, hoe zou dat zijn?’
K. wil er maar wat graag van af, maar kan niet geloven dat ze er ooit vanaf zal komen!

Ik stel voor om De Helende Reis in te zetten

Ze staat er wel voor open om met mij De Helende Reis te gaan doen. Nou ja, te proberen, zegt ze. Als huiswerk krijgt ze de opdracht het boek van Brandon Bays eerst te lezen. Dat geeft een heel goede voorbereiding. Het boek is wel dik, maar het leest heel makkelijk en meestal is het met een paar dagen wel uit.

Geen goed en geen fout

Nogal zenuwachtig komt K voor de sessie met De Helende Reis. Ik leg uit: ‘Er is geen goed, geen fout.’ Ze vertelt dat ze het heel moeilijk vindt om zich open te stellen, omdat ze niet weet wat er komt. Haar uitdaging is om de controle over haar gevoelens los te laten. Wanneer dat eenmaal lukt, gaat het goed.

De Helende Reis sessie

K. ligt in mijn comfortabele tuinstoel, achterover gekiept, voeten omhoog, met een lekker zachte deken over haar heen. Kussentje onder het hoofd. Haar ogen dicht en gespannen voor wat komen gaat. Het duurt wel even voordat K’s ‘gedachten-controle’ zich over kon geven aan het proces en de gevoelens uit het onderbewuste van het lijf omhoog komen. Dat is logisch. K. wordt er ongeduldig van en boos op zichzelf en ze benoemt dat gelukkig ook. Dat is precies het laatste stukje weerstand. Nu komt de ene associatie na de andere op. Er komt veel meer dan ze kan vertellen en dat is helemaal oké. Als therapeut kan en hoef ik inhoudelijk ook niet alles te weten. Ik bewaak het proces. Na een tijdje wordt het rustiger, tot K bij haar bron aankomt. In die rust, in die diepe stilte van het ZELF…het is zo heerlijk om daar te zijn. Deze gevoelservaring is zo helend.

Dit gevoel is van jou!

Ik zeg: ‘Dit gevoel is van jou. Je neemt het overal mee naartoe, waar je ook bent, je kunt er altijd over beschikken. Je hoeft alleen maar aan dit moment terug te denken en je voelt het weer!’

Het kampvuurproces van De Helende Reis

Daarna is het tijd voor het kampvuurproces. Tijdens dit proces nodigt K in gedachten de mensen uit met wie ze nog wat uit te praten heeft. Ik ervaar elk kampvuurproces als een wonder. Het werkt als een heuse familieopstelling en werkt ook als zodanig door. Precies de juiste zaken worden gezegd en gevraagd. K. benoemt (eindelijk) haar gevoelens. Er komt zelfreflectie, helderheid en begrip voor de gebeurtenissen, in de context van het geheel in de ruimte.

De afronding van De Helende Reis

Na het kampvuurproces komt de afronding van de reis. Hier gaat het om de toekomstintegratie en ik raad K. met klem aan die ook daadwerkelijk op te schrijven.
Deze Helende Reis duurt bij elkaar 3 uur. Het moment dat K. haar ogen weer opent is heel bijzonder. Enerzijds voelt K zich uitgeput en vermoeid en tegelijkertijd is er ruimte, inspiratie en voelt ze zich verkwikt!
Ik geniet van het wonder waar ik getuige van mag zijn.

Na afloop van De Helende Reis

Het is belangrijk dat je na afloop van De Helende Reis lekker de tijd voor jezelf hebt en je je niet meteen in de drukte van alledag stort. Na deze sessie heeft K. 12 uur aan een stuk geslapen. De sessie was op een vrijdagavond en dat gaf haar alle ruimte om bij te komen. K. is veranderd. Zij heeft een zachtheid die overal aan te zien en merken is. Ze is zoveel zachter en milder in haar woorden, vooral naar zichzelf toe. En ze kan eindelijk hele nachten doorslapen.

Feedback na lezing ‘Seksueel misbruik’ voor UvA studenten

Positieve feedback na de lezing

  • Prettig dat Ivonne zo persoonlijk vertelde
  • Leuk, een lezing van een ervaringsdeskundige
  • Goed, mooi, dapper en heftig ‘Ik heb veel respect voor Ivonne Meeuwsen’, goede spreker
  • Erg informatief, heel interessant ‘Ik ben wakker geschud’
  • Heel relevant, veel geleerd
  • Interactief, goede en uitgebreide antwoorden op de vragen
  • Veel nieuwe inzichten gekregen

Vooral een antwoord als ‘Ik ben wakker geschud’ doet mij natuurlijk goed. Het thema seksueel misbruik is zo belangrijk in de psychologische hulpverlening dat het mij blijft verbazen dat het niet in de opleiding zit. Ook ben ik trots op het commentaar dat ik ‘goede en uitgebreide antwoorden’ geef. Ik ben op mijn best, vind ik zelf, als ik vragen uit het publiek beantwoord.

Maar natuurlijk zijn er ook ‘tips’, opbouwende feedback

  • Wat sheets met cijfers omtrent seksueel misbruik zouden een goede toevoeging zijn, ook voor structuur in het verhaal zouden sheets prettig zijn
  • Definitie van seksueel misbruik bleef open: wellicht praten en denken we niet over hetzelfde
  • Ik miste theoretische onderbouwing / iets meer verhaal en minder vragen gewild
  • Onderbouwde kritiek over GGZ is oké, maar had minder eenzijdig en negatief gemogen
  • Miste informatie over het effect van seksueel misbruik op de familie rond het slachtoffer

Reactie op de tip: Sheets met cijfers

Ik geef mijn lezingen bewust zonder powerpoints en sheets. Alle informatie over de prevalentie van seksueel misbruik is online te vinden, het onderzoek van de nationaal rapporteur is een goede bron van feiten en cijfers. Wat ik genoemd heb zijn de cijfers uit haar rapport: 1 op de 3 meisjes en 1 op de 6 jongens maken seksueel misbruik mee vóór ze 17 jaar oud zijn.

Meer cijfers: als ik een sheet zou maken…

Stel je voor: je krijgt 7 euro per uur. Elk uur, dus 24 uur per dag.

Na een dag heb je dan 7 keer 24 euro. Dat is 168 euro. Elke dag…

Na een jaar heb je dan 365 keer 168 euro. Dat is 61320 euro. Elk jaar…

Na 16 jaar heb je dan 16 keer 61320 euro. Dat is 981.120 euro.

Dat is véél. Dat is heel veel…

Alleen zijn het geen euro’s. Het betreft aantallen slachtoffers van seksueel misbruik. In de komende zestien jaar, als het verleden een goede voorspeller is van de toekomst, worden bijna 1.000.000 kinderen voor het eerst seksueel misbruikt.

Elk jaar worden 62.000 kinderen voor het eerst misbruikt

Elke dag zijn dat er 170

Elk uur zijn dat er 7

In de tijd dat je dit zit te lezen is het er 1

Maar dat betekent allemaal niets

Cijfers op een beeldscherm zeggen niets als je je niet verdiept in wat het betekent. Wat betekent het om seksueel misbruikt te worden? Wat doet het met je zelfvertrouwen? Met je vertrouwen in anderen? Wat is de werkelijke impact van seksueel misbruik op een mensenleven? Op de korte termijn én de lange termijn?

Daarom vertel ik mijn verhaal, zonder deze sheets, maar persoonlijk. Zodat voelbaar wordt wat de impact is van seksueel misbruik. Op die éne. Die éne die straks voor jullie zit in je spreekkamer. Die misschien niet durft te spreken over seksueel misbruik. De woorden niet durft te zeggen. Die hoopt dat jij er naar vraagt zodat hij of zij alleen maar ‘ja’ hoeft te zeggen.

De inhoud van mijn lezing is niet de prevalentie van seksueel misbruik. Die cijfers veronderstel ik bekend of kun je online zelf opzoeken. De inhoud van mijn lezing is de impact.

Reactie op de tip: De definitie van seksueel misbruik bleef open

Ik heb een hele blog geschreven over de definitie van seksueel misbruik. Die kun je lezen op Gezond totaal.

De wet heeft een heel duidelijke en eenduidige definitie van seksueel misbruik: “Alle seksuele contacten tussen een kind en een volwassene is misbruik en strafbaar”.Ook tussen minderjarigen kan seksuele activiteit strafbaar zijn, als er leeftijdsverschil is, overwicht, fysiek of psychisch geweld, etc.

Maar in de woorden van Corinne Dettmeijer in het document ‘Op goede grond’: ‘Er is niet één vorm van seksueel geweld; elke handeling is anders, elk slachtoffer is anders, elke dader is anders.’

Mijn persoonlijke standpunt

Mijn persoonlijk standpunt over seksueel misbruik is dat het voor de hulpverlenerspraktijk niet uitmaakt of het wettelijk gezien onder seksueel misbruik valt, ernstig of minder ernstig. Het maakt niet uit of de handelingen voor de wet strafbaar zijn. De beleving van het slachtoffer is in de therapeutische ruimte het uitgangspunt en in de hulpverleningspraktijk dient dit dan ook leidend te zijn.

Reactie op de tip: ‘Ik mis de theoretische onderbouwing’

Mijn wedervraag is: Wat versta je onder theoretische onderbouwing? Gaat het hier om bewijsvoering? Ben je op zoek naar de wetenschappelijke inzichten op het gebied van seksueel misbruik?

Op zoek naar wetenschappelijke onderbouwing?

Helaas moet ik je teleurstellen. Er is heel weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar seksueel misbruik. In Nederland kennen we het prevalentie-onderzoek van Corinne Dettmeijer, dat ik eerder noemde. Over diagnostiek bij kinderen is onlangs voor het eerst een boek verschenen, ‘De wetende getuige’, van Anneke van Duin. Sietske Dijkstra, die het voorwoord voor mijn tweede boek voor haar rekening nam, heeft zelf ook een aantal publicaties over seksueel misbruik op haar naam staan.

En over de verwerking van seksueel misbruik dan?

Voor informatie over wat in de hulpverleningspraktijk werkt, moet je al snel uitwijken naar het buitenland. Of mijn beide boeken lezen. Het eerste (Helen van seksueel misbruik. Het trauma voorbij) geeft een helder overzicht over de korte en lange termijneffecten van seksueel misbruik. Het wordt gebruikt op de Hogescholen van Rotterdam en Amsterdam in de minor ‘Huiselijk en seksueel geweld’.
Het tweede boek (Hulpverlening na seksueel misbruik. Wegwijzer in Traumaland) voert casuïstiek aan over de hulpverleningspraktijk. Het geeft inzicht in wat wél werkt bij hulpverlening na seksueel misbruik, door zowel de hulpverlener als de klant aan het woord te laten over hun traject. Daarnaast belicht ik, naar aanleiding van de verhalen, telkens een bepaald thema uit de complexe signatuur van seksueel misbruik.

Reactie op de tip: onderbouwde kritiek op de GGZ is oké, maar had minder eenzijdig en negatief gemogen

Ik zou heel graag willen zeggen dat er in de GGZ veel goed werk wordt verricht op het gebied van seksueel misbruik, want de nood aan goede hulpverlening is hoog. Maar als ik dat zou beweren, zou ik het niet kunnen onderbouwen. Ik sta open voor succesverhalen van mensen die, binnen de GGZ, goed geholpen zijn met hun verleden van seksueel misbruik.

Eén van de belangrijkste problemen van de GGZ is dat het seksueel misbruik niet erkent als een bestaand probleem met een eigen signatuur. Het onderwerp zit niet in de opleidingen, het is geen diagnose. Hierdoor wordt seksueel misbruik onvoldoende herkend, geregistreerd (en erkend) en daardoor wordt het onzichtbaar in de GGZ.

Reactie op de tip: Miste informatie over het effect van seksueel misbruik op de familie rond het slachtoffer

Ik kom graag nog eens terug voor een lezing over het effect van seksueel misbruik op de omgeving. Een uur en een kwartier zijn veel te kort om alle in’s en out’s van seksueel misbruik te bespreken. In mijn eerste boek gaat het derde deel over de impact van seksueel misbruik op de omgeving, dat kan een bron van informatie voor je zijn.

Daarnaast nodig ik je van harte uit om je te abonneren op mijn e-Nieuws, waarin ik elke twee weken nieuws en informatie verspreid over alles wat met seksueel misbruik te maken heeft.

* indicates required



Email Format

View previous campaigns.


Wat is Dramatherapie?

Wat is Dramatherapie?

Het Griekse woord ‘drama’ betekent handelen. Het accent binnen dramatherapie ligt dan ook op be-handelen: doen, ervaren! Dramatherapie maakt gebruik van verschillende theaterwerkvormen en expressietechnieken zoals bijvoorbeeld rollenspellen, maskers, improvisatiespel, theaterteksten, regisseren, gedichten en decors. Je gaat op een speelse manier met je problemen aan de slag en het helpt je om er op een andere manier tegenaan te leren kijken.

Uitspelen en nieuw gedrag oefenen

Dramatherapie maakt het mogelijk om je eigen, subjectieve realiteit te laten zien. Je kunt door dingen uit te spelen met een zekere afstand kijken naar je eigen kwesties. Het uitspelen van details uit de seksueel misbruik ervaring kan je soms al opluchten. Je creëert een verhaal en je kunt experimenteren met ander gedrag dan je gewend bent. Tijdens het spel doet men een nieuwe ervaring op, die je dan weer mee kunt nemen naar de ‘echte’ situatie.

Hoe werkt dramatherapie bij seksueel misbruik

Seksueel misbruik is een complex trauma. Niet alleen de gebeurtenis zelf, maar ook de effecten ervan verdienen aandacht. Door situaties uit te spelen kom je tot inzichten en kun je nieuwe dingen in de veiligheid van de therapeutische setting uitproberen. Hoe zou het zijn het als je een keer nee zou zeggen? Hoe voelt het als je je boosheid de ruimte geeft? Door een boze trol te spelen kun je dat ervaren.

Mijn ervaringen met drama

Ik ben opgeleid als sociaal pedagogisch hulpverlener met als specialismen: dans en beweging en drama. Bij drama lijkt alsof je ‘net doet alsof’. Maar je kunt jezelf niet verstoppen in de rollen die je speelt. Wie je bent wordt er juist in zichtbaar, zeker als de opdracht heel beperkend is. Ik herinner me een scene die ik moest spelen waarin maar één woord gezegd mocht worden: ‘Sorry’. Dat woord kan dan ineens zo veel verschillende betekenissen krijgen…
Door te spelen vergroot je dingen uit. Je haalt kleine dingen uit hun context waardoor ze grappig, dramatisch of juist heel subtiel neergezet kunnen worden. Of je neemt grote thema’s en blaast alles uit proportie. Door dat te doen verandert de emotionele lading van wat jouw thema is en kun je er soms ineens om lachen (of huilen).

Belangrijke thema’s waaraan gewerkt wordt binnen dramatherapie zijn:

  • Veilig zijn in je eigen lichaam, meer veiligheid ervaren om vrijer te kunnen leven
  • Terug gaan naar de basis: welke overtuigingen heb je over jezelf meegenomen uit je onveilige jeugd en hoe kun je hierin veranderen
  • Grenzen leren voelen, leren aangeven en soms ook grenzen van anderen leren accepteren
  • Zelfvertrouwen opbouwen, aandacht hebben voor jouw leuke positieve dingen
  • Emoties leren kennen herkennen en uiten. Hierbij komt vaak verdriet, maar zeker ook boosheid en angst aan de orde

Doen in aanvulling op praten

Een belangrijk kenmerk van seksueel misbruik is de fysieke ervaring ervan. Praten is belangrijk om jezelf te gaan begrijpen, maar begrijpen is nog niet hetzelfde als helen. Om de bevriezing te ontdooien en helen moet je iets anders inzetten. Dramatherapie kan daarom een goede aanvulling zijn op gesprekstherapie of toegepast als een combinatie van beiden.

Wil je meer lezen over de inzet van dramatherapie bij volwassenen met seksueel misbruik ervaringen? Lees dan het onderzoek van Rineke van der Baan.

Dramatherapie inzetten bij kinderen die seksueel misbruikt zijn?

Natuurlijk is een ‘speelse’ therapie als dramatherapie ook uitermate geschikt om in te zetten bij kinderen.

Dramatherapeuten van deze site zijn:

Rineke van der Baan

5 tips hoe je jouw kind kunt helpen seksueel misbruik verwerken

5 tips hoe je jouw kind kunt helpen seksueel misbruik verwerken

Vorige week schreef ik de 5B’s, tips over hoe je het beste kunt reageren als je kind naar je toe komt en je vertelt dat het seksueel misbruikt is. Er is heel positief gereageerd op deze blog en onwijs veel mensen hebben het gelezen. Dat doet me goed, want de eerste reactie van een ouder (of andere vertrouwde volwassene) op een kind dat vertelt dat het seksueel misbruikt is, kan heel veel verschil maken.

Mijn eigen ervaring

Ik heb als kind nooit gepraat over wat er gebeurde. Ik had altijd het idee dat mijn familie er van af wist, of op zijn minst vermoedens had dat er ‘iets’ speelde. Daarom heb ik mijn moeder pas vertelt over het seksueel misbruik toen ik al lang en breed volwassen was, ik was 29 jaar en al een maand of wat in therapie. Haar eerste reactie heb ik nog helder op mijn netvlies. Eerst was er opluchting. Ik had haar de stuipen op het lijf gejaagd door de manier waarop ik haar gevraagd had om te komen. Ik had gezegd: ‘Ik wil graag dat je komt, ik moet je wat vertellen en dat kan niet door de telefoon’. Dus zij had het idee gehad dat ik een ernstige ziekte had of iets dergelijks. Haar tweede reactie was ‘de vuile kl……k’. Een woord dat ik van haar nooit eerder gehoord had. Die reactie maakte veel goed en ben ik nooit vergeten.

Na de eerste reactie, hoe verder?

Hoe je verder moet na zo’n nare boodschap ligt heel erg aan je persoonlijke situatie. Er zijn allerlei dingen die daar van invloed op zijn.

  • Wie de dader is (en of je dat al weet)
  • Of de dader binnen je gezin woont
  • Hoe ver het seksueel misbruik is gegaan
  • Hoe jouw eigen jeugd is geweest
  • Of je het kan dragen

Tip 1. De eerste opvang

Als er drastische maatregelen genomen moeten worden om je kind te beschermen, dan is dat de eerste taak. Vaak komt die taak voor rekening van politie of justitie. Hoe dan ook is jouw taak om het kind op te vangen. Om dat goed te kunnen doen is het ook van belang dat je jezelf opvangt, of laat opvangen. Stap over eventuele schaamte heen en praat met mensen in jouw omgeving die jou kennen en die jou kunnen ondersteunen. Je hoeft het niet alleen te doen. Vang je kind op, luister naar het kind en stel het gerust: ‘Je hebt er goed aan gedaan dat je het verteld hebt’ en ‘Het is niet jouw schuld’.

Tip 2. Maak een lijst met wie op de hoogte gesteld moeten worden

Maak een lijst van mensen die op de hoogte gebracht moeten worden. Maak daarin een eerste schifting:

  • Eventuele (ex-)partners
  • Andere kinderen in het gezin
  • School
  • Familie en vrienden
  • Huisarts
  • Politie

Het kan heel belastend zijn voor jou als ouder als je dit verhaal meerdere keren moet vertellen. Vaak is het handiger om iemand die er wat verder van af staat te vragen om de lijst te bellen en het verhaal te doen.

Tip 3: Keuzes maken rondom aangifte

Aangifte doen wordt wel gezien als een burgerplicht. Hoe belangrijk het ook is dat dit soort criminaliteit voor de rechter gebracht wordt, jouw eerste verantwoordelijkheid is het welzijn van je kind. Besluit, liefst samen met je kind, of je aangifte wilt doen. Als je besluit om aangifte te doen, weet dan dat de kans op een veroordeling groter wordt als er fysiek bewijs is. De keuze om aangifte te doen betekent:

  • Fysiek sporenonderzoek
  • Ondervragingen op het politiebureau
  • Een verzoek van de politie om zo min mogelijk over het gebeurde met je kind te praten (ivm. de bruikbaarheid van de kindverklaringen)
  • Onderzoek in een speciale verhoorstudio bij de zedenpolitie

Vergis je niet in hoe belastend een dergelijk onderzoek kan zijn. Voor een volwassene is inwendig onderzoek al geen pretje, maar voor een kind dat seksueel misbruikt is, komt daar nog een extra lading bij. Het onderzoek kan triggeren en het is van groot belang dat je kind daar goed op voorbereid is. Als je kind weet wat er gaat gebeuren en enige mate van invloed kan hebben op hoe het gedaan wordt, kan een kind veel hebben.

Als je besluit geen aangifte te doen

Ook als je besluit om geen aangifte te doen, is het verstandig om wel melding te doen. Een misbruiker maakt meestal meerdere slachtoffers, waardoor meldingen voor kinderen die slachtoffer zijn geworden tot steunbewijs kunnen dienen. Ook kan de politie onafhankelijk van jouw aangifte een onderzoek instellen, bijvoorbeeld als er meerdere meldingen over eenzelfde dader komen.

Tip 4. Gespecialiseerde hulpverlening

Het zoeken van goede, gespecialiseerde hulpverlening na seksueel misbruik is geen gemakkelijke zaak. Het zou mooi zijn als elke psycholoog kennis had van de korte en lange termijn gevolgen van seksueel misbruik, maar zoals de situatie nu is zit seksueel misbruik niet eens in de opleiding van psychologen. Op het gebied van deskundigheidsbevordering valt nog wel één en ander te verbeteren. Daarom organiseer ik ook een verdiepingstraining voor professionals die zich hierin willen verdiepen.

Het huidige aanbod aan therapeuten

Mensen die zich in seksueel misbruik verdiept hebben, verzamel ik op deze website. Voor het huidige aanbod kun je kijken op ‘zoek een therapeut’. Ben jij therapeut en heb je iets te bieden aan hulp rondom het thema seksueel misbruik? Voor de voorwaarden voor vermelding, zie de info voor therapeuten pagina)

Tip 5: Denk niet: traumatherapie en anders niet

In deze tijd van kortdurende trajecten en diagnose behandel combinaties is het verleidelijk om te denken dat je na seksueel misbruik gewoon ‘even’ cognitieve traumatherapie doet en dat een kind dan op zijn of haar eigen veerkracht weer verder kan. Traumatherapie heeft zijn plek in de hulpverlening, maar er is meer nodig voor een kind om zich weer lekker te gaan voelen. De impact van seksueel misbruik openbaart zich ook niet altijd onmiddellijk. Een kind kan ogenschijnlijk weer helemaal in orde zijn, sociaal wenselijk gedrag vertonen en een aantal jaren later gedragsproblemen gaan vertonen. Vaak wordt de link terug naar het seksueel misbruik dan niet meer gelegd. Dat is jammer, want dat inzicht geeft ook richting aan de mogelijkheden voor adequate behandeling. In plaats van het herkennen van gedrag als een uitvloeisel uit seksueel misbruik wordt er vaak ADHD, Angststoornis, Sociale angst, Borderline of Depressie geconstateerd en wordt er niet langer gekeken naar de bron van waaruit deze verstoringen zijn ontstaan.

Elke ervaring van onvoorwaardelijke liefde is therapeutisch

De belangrijkste boodschap die je jouw kind kunt geven, is dat je onvoorwaardelijk van hem of haar houdt. Hoe kan een kind dat beschadigd is, die liefde ervaren?

  • Dat kan door een arm om je kind heen slaan als het moet huilen.
  • Dat kan door, als het kind boos doet, duidelijk te zeggen dat je van het kind houdt, ook als het boos op je is.
  • Dat kan door begrip te tonen, als het kind het moeilijk heeft.
  • Dat kan door te durven zeggen ‘Ik weet ook niet hoe het nu verder moet, maar we gaan samen knokken’.

Waar een kind, misbruikt of niet, behoefte aan heeft is échte aandacht. Dat iemand naar het kind luistert, zonder direct oplossingen te bieden, maar luistert en hoort wat hij of zij zegt.

Meer tips voor als je kind seksueel misbruikt is

Natuurlijk zijn deze tips maar een klein deel van alle mogelijkheden die je hebt om je kind bij te staan in het verwerken van seksueel misbruik. Het belangrijkste is om je te realiseren dat jij je kind het beste kent. Ben je er nog maar nét achter gekomen? Kijk dan ook eens op ‘De 5 B’s’ voor de belangrijkste dingen in die eerste fase.

De vraag van Joop: Hoe kan het dat ik er geen last van hebt?

Hoe kan het dat ik er helemaal geen last van heb?

Op een recente blog kwam een reactie van Joop. Joop heeft, zoals hij het zelf noemt, op zijn 13e een relatie gehad met een vrouw van 29, de beste vriendin van zijn moeder. Hij geeft aan dat hij alleen maar positieve herinneringen heeft aan de betreffende relatie. ‘Hoe kan het dat ik nergens last van heb?’, vraagt hij zich af. En betekent dat niet dat al dat ‘slachtoffer-geneuzel’ erg overdreven is?

‘Er is meer dan één scenario’

‘Er is meer dan één scenario’, schrijft Joop en ik kan niet anders als het met hem eens zijn. Niet iedereen heeft evenveel last van seksueel misbruik en er zijn beschermende factoren die helpen om eventuele last te relativeren. Een gezonde thuissituatie en goede opvang kunnen veel verschil maken, in hoe een kind er mee omgaat. Joop maakt echter een denkfout als hij op basis van zijn persoonlijke ervaring, zijn ‘scenario’, concludeert dat het voor andere slachtoffers ook wel mee zal vallen.

Psychische problemen

Ongeveer 50% van de mensen die seksueel misbruik hebben meegemaakt, ontwikkelt ernstige psychische problemen. Hierbij moet je denken aan jarenlange therapie en opnamen in de psychiatrie. Dit zijn officiële cijfers uit retrospectief onderzoek. Dat betekent dat zelfs kinderen/jongeren die ten tijde van het misbruik meewerken en het niet vervelend lijken te vinden, vaak toch later in de problemen komen. (leestip: Nationaal Rapporteur)

Fysieke problemen

Een kant van seksueel misbruik die doorgaans onderbelicht blijft, zijn de fysieke problemen die ontstaan onder invloed van het seksueel misbruik. Met name bij vrouwelijke slachtoffers ontstaan er veel fysieke klachten. Fybromyalgie, SOA’s, verdubbeld risico op baarmoederhalskanker, kans op allerlei aandoeningen aan de geslachtsorganen, maar ook allerlei stress-gerelateerde klachten. Mannen ontwikkelen relatief vaker externaliserend gedrag: agressie, verslavingen, criminaliteit, die ook de nodige gezondheidsrisico’s met zich meedragen. Daarnaast komen erectiestoornissen, twijfels over de geaardheid en seksuele identiteit, maar ook seksverslaving voor.

Gezondheidsrisico’s nemen toe naarmate er meer problemen zijn

In de ‘ACE’s too high’ studie is aan het licht gekomen dat Negatieve Ervaringen in de Kindertijd, ofwel NEK’s, een verhoogd risico op allerlei gezondheidsklachten geeft. Het effect van de negatieve ervaringen is cumulatief. Dat betekent dat hoe meer NEK’s, hoe groter het effect. Vanaf 4 NEK’s begint het te tellen (en het effect neemt toe naarmate er meer NEK’s gescoord worden): Verhoogd risico op hartfalen (3x), longemphyseem/chronische bronchitis (4x), hogere kans om zelfmoord te plegen voor je 30 bent (maar liefst 12x hoger!).

Kun je seksueel misbruik ook als prettig ervaren?

Er wordt meestal niet over gesproken, omdat men zich er voor schaamt, maar een deel van de slachtoffers ervaren (een deel van) het seksueel misbruik als prettig, vooral als het niet met geweld gepaard gaat. Niet alleen zijn de seksuele handelingen soms lichamelijk plezierig, je wordt als slachtoffer ook ingepalmd door de dader. De dader is er veel aan gelegen om jouw medewerking te krijgen. Immers: wat er gebeurt is bij de wet verboden. Om er voor te zorgen dat jij je mond erover houdt, gebruiken daders allerlei manipulatieve technieken om jou ervan te overtuigen dat het met jouw instemming gebeurt. Als jij het zelf gewild hebt, als jij je medeplichtig voelt, dan houd je je mond wel. Daders vertellen je:

  • ‘Zie je wel, je vindt het lekker’, wanneer je lichaam reageert
  • ‘Je bent al zo volwassen voor je leeftijd’
  • ‘Ik zag je wel naar mij kijken, je hebt dit zelf gewild’
  • ‘Je bent zelf begonnen’
  • ‘We hebben een bijzondere relatie’ (vaak aangevuld met: die mensen van buitenaf niet zullen snappen, dit kunnen we beter stil houden)

Een kind of puber is vrij gemakkelijk te beïnvloeden en als de misbruiker zich daarop toelegt, dan raakt het slachtoffer soms erg overtuigd van wat hem of haar wordt ingefluisterd door de dader. Soms blijven zij dit geloven tot ver in hun volwassenheid.

Maar is het dan nog steeds seksueel misbruik?

Alle seks van volwassenen met minderjarigen is voor de wet seksueel misbruik. Joop is overtuigd dat ‘de relatie’ die hij met de vriendin van zijn moeder had, voor hem geen negatieve consequenties heeft gehad en dat is zijn goed recht, maar een gelijkwaardige relatie is het niet. Een volwassene heeft, per definitie, overwicht op een kind. Die ongelijkwaardigheid maakt dat de volwassene in deze doet waar ze zelf zin in heeft en daarbij geen rekening houdt met het kind (en de wet). Wat het kind daarvan aan mogelijke schade ondervind, doet er voor de dader niet toe. De wet houdt wél rekening met het kind: de wet beschermt ten alle tijde het kind, desnoods tegen zichzelf. Een kind heeft geen recht om in te stemmen met de seksuele handelingen van een volwassene: de volwassene is strafbaar ongeacht wat het kind daarvan vindt. Ook in het geval van Joop dus, is de vrouw in kwestie strafbaar.

Aanvaardbare risico’s?

Seksueel misbruik geeft, zoals we hebben gezien, een verhoogd risico op allerlei fysieke en psychische aandoeningen en dan is deze lijst nog niet eens compleet. Ook seksueel, relationeel en soms zelfs spiritueel zijn er vaak klachten en problemen te betreuren. Wanneer is zoiets een aanvaardbaar risico? De vriendin van Joop’s moeder neemt in mijn ogen en voor de wet een onaanvaardbaar risico, wanneer ze een seksuele relatie aangaat met een jongetje van 13 jaar.

Een vergelijkbare keuze

Stel je voor dat je voor je kind een operatie overweegt voor iets kleins. Geen noodzakelijke operatie, maar iets kleins, een aandoening waar het kind weinig last van heeft. Zou jij je kind laten opereren als je zou weten:

  • Dat de helft van de mensen die dit laten doen, ernstige psychische/psychiatrische klachten ontwikkelt (50% kans)
  • Dat je kind een 4 x hogere kans hebt om een chronische, soms dodelijke ziekte (kanker, hartfalen, longemphyseem, fygromyalgie) te ontwikkelen na deze operatie
  • Dat je kind na de operatie een twaalf keer hogere kans heeft dat het zelfmoord pleegt voor zijn/haar 30e
  • Dat je kind een 3 x hogere kans heeft op het ontwikkelen van eetstoornissen, laag zelfbeeld, seksuele problemen, seksuele identiteitsproblemen en relatieproblemen

Hoe groot is de kans dat jij je kind laat opereren als dit de bekende risico’s zijn? Hoe groot is de kans dat je jouw kind daaraan blootstelt?

Meer gevolgen van seksueel misbruik

Als dit alle mogelijke gevolgen van seksueel misbruik waren was het al erg genoeg, maar er zijn nog veel meer gevolgen waar je last van kunt hebben. Na seksueel misbruik heb je naast al deze andere zaken een verhoogde kans op:

  • Arbeidsproblemen/werkloosheid
  • Problemen met politie en justitie
  • Geweld in je relaties
  • Herhaling van seksueel misbruik
  • Nachtmerries en herbelevingen/c-PTSS

Het is allemaal kansberekening

Het kán goed gaan. Mogelijk en hopelijk is het voor Joop allemaal goed uitgepakt en heeft hij werkelijk geen schade ondervonden van de seksuele relatie die hem op 13 jarige leeftijd is overkomen. Het kán. Maar wat ben je voor persoon als je bereid bent om deze risico’s te nemen met een kind? Willens en wetens, want seksueel contact met kinderen is niet voor niets bij de wet verboden. Dat een dader een gevangenisstraf voor zichzelf riskeert is nog tot daar aan toe. Maar dat hij/zij een dergelijk risico neemt met een kind, dat is mijns inziens verwerpelijk en terecht strafbaar.

De gemiddelde dader maakt 30 slachtoffers

Is de vriendin van de moeder van Joop een a-typische dader? Op het eerste gezicht wel. Vrouwen zijn veel minder vaak dader dan mannen (ongeveer 2-3% van de daders is vrouw) en ze handelen bovendien meestal samen met een man en niet, zoals deze vrouw, alleen. Het is uit het verhaal niet duidelijk of Joop het enige slachtoffer van haar avances is geweest. Als dat zo is, dan is zij zeker a-typisch, want de gemiddelde dader maakt 30 slachtoffers. Dat betekent ook dat, zelfs áls Joop er geen last van ondervindt, ook op latere leeftijd niet, dit beslist niet waar hoeft te zijn voor alle mogelijke andere slachtoffers van deze dame.

Van kinderen blijf je gewoon af!

Als jouw kind seksueel misbruikt is

Wat doe je als jouw kind seksueel misbruikt is?

Jouw kind komt naar je toe en vertelt je…

  • Dat iemand aan zijn plasser heeft gezeten
  • Dat iemand haar ‘daar beneden’ gemasseerd heeft
  • Dat een man zijn piemel heeft laten zien
  • Of erger…

Je wereld vergaat.

  • Wat zijn dan goede mama vragen?
  • Wat is de juiste manier om als papa te reageren?
  • Waar kun je hulp vinden?
  • Wie kan je vertellen hoe je jouw kind hier doorheen loodst?

Een moment waarop je je niet kunt voorbereiden. Wat je ook doet en wat je zelf ook meegemaakt hebt, als jouw kind naar je toe komt met zo’n verhaal, dan ben je onvoorbereid. Het is waarschijnlijk een wonder dat je nog coherent antwoord geeft.

Zo’n verhaal komt niet vaak voor

Het komt helaas zelden voor dat een kind naar je toe komt met een helder verhaal over wat er is gebeurd. Dat is jammer, want seksueel misbruik komt schrijnend veel voor en het feit dat een kind er niet over praat, betekent nog niet dat het niet gebeurt. Voor elk kind dat vertelt over seksueel misbruik zijn er negen die, tot ver in hun volwassenheid, hun mond houden. Die het geheim zelfs soms mee hun graf in nemen. Het eerste wat je kunt doen is het kind een compliment geven: ‘Wat goed dat je het komt vertellen’.

Geef jezelf ook een groot compliment

Haal een paar keer diep adem en besef dat je het als ouder goed hebt gedaan. Het feit dat je kind naar je toe komt, betekent dat jij openheid hebt geboden, vertrouwen hebt verdiend. Het betekent dat jouw kind zich veilig voelt om naar je toe te komen, ook met dingen die het zelf moeilijk vindt. Ook als het tot geheimhouding gemaand wordt of zelfs bedreigd is, wat vaak voorkomt.

Stel jezelf de belangrijkste vraag

De belangrijkste vraag is niet: ‘Wat is er precies gebeurd?’
Natuurlijk komt er een tijd dat je wilt weten wat en hoe. Maar je kind zit voor je neus en heeft je nodig. ‘Wat heeft jouw kind op dit moment nodig?’ Dat is de vraag die vooraan moet staan, de belangrijkste vraag. Vaak weet je daar zelf ook het beste het antwoord op. Soms is het een knuffel, soms is het bevestiging. Het ene kind wil graag dat er onmiddellijk actie naar de dader volgt, het andere kind vindt dat juist afschuwelijk en wil vooral dat ze weer gewoon haar huiswerk kan doen. Eén ding hebben alle kinderen, die over seksueel misbruik vertellen, met elkaar gemeen: Ze willen dat het stopt!

Wat helpt kinderen seksueel misbruik verwerken?

Een stabiele en veilige thuissituatie is één van de meest helende omstandigheden voor een kind om te kunnen beginnen met verwerken. Een kind heeft er niets aan als jij in een traumareactie schiet. Schelden en agressie op de dader werken averechts, wekken in het kind soms zelfs de neiging om de dader te verdedigen. Soms trekken ze hun verhalen dan terug, omdat de consequenties hen erger lijken dan het misbruik. Het vreselijk vinden en in tranen uitbarsten is ook al geen handige zet, omdat kinderen van nature de neiging hebben om zichzelf overal de schuld van te geven en als jij instort hebben zij dat gedaan door het te vertellen. Dan gaan ze zeggen dat het niet zo erg was en gaan ze jou troosten, dat is niet wat ze nodig hebben. Helemaal niets doen is ook geen optie, want dan laat je je kind in de steek, terwijl het jou als volwassene heel hard nodig heeft.

Wat is de volwassen reactie op seksueel misbruik?

Wat is de volwassen reactie op seksueel misbruik bij je kind? Het is niet eenvoudig om daar eenduidig antwoord op te geven, maar ik ga zelf altijd uit van deze lijst, “de 5 B’s”

  1. Bescherming. Zo goed als binnen jouw mogelijkheden past, bied je het kind aan om het te beschermen. ‘Ik ga mijn best doen om er voor te zorgen dat dit niet meer gebeurt’ zou een passende belofte zijn.
  2. Bekrachtig dat het kind het goede heeft gedaan door het te vertellen. Dit kan je bijna niet vaak genoeg zeggen. Hoe trots je bent dat ze jou dit verteld heeft. Zeggen dat ze altijd met je mag praten, ook als het moeilijk is.
  3. Bevestig dat het kind geen schuld had aan wat er is gebeurd. Hardop zeggen dat het nooit had mogen gebeuren en dat het niet zijn/haar schuld is.
  4. Benoem wat het met je doet. Een kind merkt heus wel als je schrikt, boos wordt of hoe je ook reageert. Dat hoef je niet weg te stoppen, maar je moet er ook niet vanuit handelen. Het beste kun je benoemen wat het met je doet en vertellen dat je eerst eens goed moet nadenken over hoe je hiermee verder gaat.
  5. Blijf beschikbaar. Sommige kinderen laten proefballonnetjes op. Vertellen een relatief klein incident om de stemming te peilen. Bereid je voor op mogelijke uitbreiding van het verhaal en luister ernaar. Soms trekken kinderen hun verhalen in, omdat ze bang worden voor de consequenties van het vertellen of voor sancties van de dader. Blijf beschikbaar.

Kom er op terug

Je hoeft niet alles in één keer op te lossen, maar kom er wel op terug. Bespreek met je kind wanneer je er op terug komt en zorg dat je dat uit jezelf doet. Als jij er niet op terugkomt, dan blijft het kind er in zijn of haar eentje mee zitten. Denk niet te gemakkelijk ‘Ze is er wel overheen’ of ‘Hij is veerkrachtig’. Wat er uitziet als veerkracht kan gemakkelijk een overlevingsmechanisme zijn waarmee hij of zij zich staande weet te houden, maar waaronder een wereld van trauma schuilgaat. Het is belangrijk dat jouw kind zo veel mogelijk therapeutische ervaringen* opdoet. Zo voorkom je, deels, de lange termijn effecten van seksueel misbruik.

*Bruce Perry – Neurobioloog en psychiater, in zijn boek: De jongen die opgroeide als hond.

 

Wat is Somatic Experiencing?

Wat is Somatic Experiencing?

Somatic Experiencing betekent letterlijk lichamelijke ervaring. Dat is de kern van de manier van werken, die bedoeld is als specifieke traumaverwerking. Dr. Peter Levine ontwikkelde deze methodiek en schreef hierover in zijn boek ‘De tijger ontwaakt’.

De fysieke ervaring staat voorop

In het werken met Somatic Experiencing gaat het vooral om de fysieke ervaring. Veel fysieke aandoeningen komen voort uit traumatische ervaringen die onbegrepen en soms zelfs genegeerd worden, terwijl ze wel grote gevolgen hebben, geestelijk zowel als lichamelijk. De gevolgen van trauma worden vaak pas veel later merkbaar, waardoor het soms lastig is om de link te leggen.

Wanneer vechten of vluchten niet werkt

Als je seksueel misbruikt wordt, is dat doorgaans een overweldigende ervaring. De natuurlijke reactie op trauma is vechten of vluchten, maar als kind heb je die keuze niet. Je zit in de situatie gevangen. Het gevolg is dat je alleen nog maar kunt bevriezen, vooral fysiek gezien. En dat zorgt nou juist voor allerlei geestelijke en lichamelijke klachten.

Wat doe je bij Somatic Experiencing?

Somatic Experiencing is er op gericht het lichaam te helpen de bevroren spanning weer stukje bij beetje los te laten. Dat doe je bijvoorbeeld door de beweging die er niet kon zijn, alsnog af te maken. Je wilde bijvoorbeeld vechten en in de Somatic Experiencing doe je dat dan alsnog: de bewegen van vechten maken. Wat er dan gebeurt is een soort ontlading, waardoor je weer rust in lichaam en geest gaat terugvinden.

Moet je alle trauma’s herbeleven?

Veel soorten therapie (cognitieve traumatherapie, EMDR, imaginaire exposure) zijn erop gericht om vaak over de heftige gebeurtenis praten. De theorie is dat er dan een catharsis plaatsvindt. Dit is niet hoe Somatic Experiencing werkt. De focus ligt bij Somatic Experiencing juist op de lichamelijke sensaties in het hier en nu. Die sensaties zijn de taal van je lichaam. Door je bewust te worden van waar spanning in je lichaam zit en door deze, samen met de therapeut, gedoseerd los te laten, verdwijnen klachten geleidelijk.

Waarbij werkt Somatic Experiencing?

Somatic Experiencing werkt daar waar de effecten van nare gebeurtenissen in het lichaam of het zenuwstelsel vastzitten. De traumatische ervaringen worden gedoseerd losgelaten, om te voorkomen dat je uit balans en overspoeld raakt. Hoewel het seksueel misbruik wel ‘aangeraakt’ wordt, er kunnen dus herinneringen naar boven komen, hoef je het niet telkens te vertellen en beleven. De methode werkt zonder het bewust ophalen van herinneringen, heel direct op de (somatische) klachten in het heden.

Waar kun je terecht voor Somatic Experiencing?

Op deze website hebben we twee therapeuten die werken met Somatic Experiencing en seksueel misbruik, dat zijn Petra Mensink uit Deventer en Margriet van Genuchten uit Gorinchem