Dynamisch werken met het systeem. Themadag terugblik

Dynamisch werken met het systeem

Themadagen zijn voor ons steeds een verrassing. We zoeken van te voren een thema uit waar we zelf ook heel benieuwd naar zijn en vragen aan twee therapeuten (van het netwerk) of zij de dag inhoudelijk willen voorbereiden. Deze keer was het de beurt aan Ine van den Heuvel en Thea Peeters. Het thema: ‘Dynamisch werken met het systeem’.

Twee workshops, één thema

De formule van de themadagen is simpel: twee workshops rondom één thema. Het idee is dat je door twee verschillende werkwijzes uit hetzelfde ‘spectrum’ bij elkaar te zetten, je oog krijgt voor de diversiteit aan methoden en wat de subtiele verschillen daartussen zijn. Doordat er veel ruimte is om vragen te stellen, komt er als vanzelf verdieping in het thema.

Verrassende conclusie uit de Casus ‘Misbruikt door zijn broer’

Thea Peeters ontpopt zich als een boeiende verteller en neemt ons mee in haar ontdekkingstocht van ‘Henk’ die is misbruikt door zijn broer. Henk komt uit een goed Katholiek gezin met veel kinderen. Henk is een zoon die het belang van de familie, de goede naam en saamhorigheid van het gezin als zeer hoge waarde heeft. Zo hoog dat hij het seksueel misbruik door zijn broer bagatelliseert en daarmee aan zijn eigen gevoelens voorbij loopt.

Het werken met poppetjes

Thea gaat dynamisch werken met het systeem: Ze laat Henk zijn familie opstellen. Een ordelijke rij van kinderen die ieder hun rechtmatige plek innemen, met Henk als jongste zoon. Zo was het gewoon en zo is het goed. Ook zijn broer staat gewoon in de rij. Hij hoort erbij. Wél zegt Henk: ‘En deze broer heeft mij misbruikt’. Hij praat eroverheen alsof het een klein feit is, in plaats van een levens-ontwrichtende gebeurtenis. ‘Ik heb je gehoord’ laat Thea hem weten.

In plaats van #zeghet

Met respect voor de klant en het belang van de familie, dat voor hem zo duidelijk voorop staat, is #zeghet een te simpel antwoord. In de context van deze man past zoeken naar een ander antwoord. Hoe kun je van je klachten afkomen zonder de familie uit elkaar te doen klappen?

Op zoek naar de eigen oplossing van de klant

Het antwoord voor Henk is verrassend simpel en zijn eigen oplossing. De woorden waarmee zijn broer hem tot op de dag van vandaag kleineert, pikt hij niet meer. Henk gaat rechtop staan en stapt uit zijn ‘kleine broer’-schap. Hij neemt zijn rechtmatige plek in het gezin weer in. Veel van zijn klachten verdwijnen hierdoor als sneeuw voor de zon.

Zo belangrijk is de context

De casus van Henk laat duidelijk zien dat het heel belangrijk is om de mens in zijn context te verstaan. Zijn broer is niet alleen dader, maar ook zijn broer. Henk is niet alleen slachtoffer, maar ook iemand die het belang van de familie voorop heeft staan. Loyaliteiten kunnen belangrijker zijn dan het zoeken naar gerechtigheid en genoegdoening. Voor Henk was het vooral belangrijk om alsnog tegen zijn broer op te staan, zonder de familiestructuur te beschadigen. Hij heeft daarin zijn weg gevonden.

Tweede workshop ‘Ik-grenzen’

Na de gezellige lunch gaan we verder met de tweede workshop in het kader van Dynamisch werken met het systeem. We mogen zelf aan de slag met de blokjes en poppetjes die psychiater, psychotherapeute en reumatoloog Nick Blaser voor dit doel ontwikkeld heeft. Ine van den Heuvel doet eerst een visualisatie met ons waarin we ‘onze eigen tuin’, die staat voor onze eigen ruimte, voorstellen. De resultaten zijn zeer divers zoals onderstaande foto’s laten zien:

Dynamisch werken met het systeem foto: Petra Mensink Dynamisch werken met het systeem foto: Petra Mensink Dynamisch werken met het systeem foto: Petra Mensink

 

 

 

 

De mens en zijn ‘erfgrens’

Dynamisch werken met het systeem betekent zonder oordeel en met zo weinig mogelijk interpretatie kijken naar het beeld dat iemand neerzet en door daar open vragen over te stellen, krijg je veel duidelijk. Dit is hoe iemand zichzelf en zijn of haar grenzen ervaart en opstelt. Door te werken met wat er is, kan er ruimte en inzicht komen, waardoor er wellicht beweging en verandering kan ontstaan.

Oordeelvrij de klant zijn eigen leefwereld laten scheppen

Door te kijken naar het beeld wat de klant heeft neergezet en vragen te stellen, bijvoorbeeld: ‘Wat gebeurt er als er iemand in jouw ruimte komt?’, kun je het aanschouwelijk maken. Bij klanten die seksueel misbruik hebben meegemaakt is vaak de ‘dader-energie’ in de eigen ruimte aanwezig en ook zijn grenzen soms onduidelijk. De klant kan dan, met de symbolen die hij of zij in de opstelling plaatst, veranderingen aanbrengen die inzicht geven én energetisch doorwerken.

Seksueel misbruik en ik-grenzen

Seksueel misbruik beschadigt de ik-grens van het slachtoffer. De dader dringt binnen in de persoonlijke ruimte, het privé, van het slachtoffer. Dat kan een fysiek binnendringen zijn, maar ook bij betasting, gluren en andere ongewenste intimiteiten is er sprake van een penetratie van de persoonlijke ruimte. Het slachtoffer heelt zichzelf als hij of zij erin slaagt de persoonlijke ruimte weer in te nemen en gezonde grenzen te herstellen.

Een mooie dag

Het was een dag met mooie (nieuwe) inzichten en warme ontmoetingen. Op naar de volgende 🙂

Innerlijk kindwerk en Reiki – Henk Meulendijks

Henk Meulendijks over Innerlijk Kindwerk en Reiki

Henk Meulendijks – Reiki- innerlijk kind werk – Mortier (B)

We vroegen Henk Meulendijks om iets te vertellen over zijn praktijk en hoe hij werkt met Innerlijk Kindwerk en Reiki. Henk verzorgt één van de workshops op het symposium ‘Wat wél werkt! Positief en vakkundig hulpverlenen na seksueel misbruik’ op 7 november 2015. Wat is Reiki eigenlijk? Hoe helpt het de klant om dit aan de mix toe te voegen?

Wat voegt Reiki toe aan innerlijk kindwerk?

Een vraag die mij wel gesteld is, “Waarom Reiki?” bij innerlijk kindwerk en in het bijzonder als het gaat om mensen die seksueel misbruikt zijn? Een vraag die ik dan gelijk wil veranderen in: Wat voegt Reiki toe aan Innerlijk kindwerk? In enkele woorden, heel veel. Dat vraagt natuurlijk om uitleg.

Wat is Reiki en wat doet Reiki

Rei-ki is letterlijk Levens-Energie, een energie die alom aanwezig is, die in ons is en om ons heen, letterlijk alles is doordrenkt met deze levensenergie. Het verschil tussen leven en dood wordt bepaald door het stromen van deze energie. Door een gezonde boom stroomt deze levensenergie, niet door een stuk hout. Deze energie wordt ook wel onvoorwaardelijke liefde genoemd.

Reiki is minstens 5000 jaar oud

Reiki is al zo oud als de mensheid en wordt beschreven in oude Tibetaanse geschriften van zo’n 5000 jaar geleden. Reiki ondersteunt het zelf-helend vermogen van mens, dier, plant of zelfs situaties. Iemand die ingewijd is in Reiki kan de levensenergie door zich heen laten stromen. Dit gaat niet ten koste van zijn eigen energie, sterker nog, als Reiki kanaal ondersteunt het gebruik van deze energie voor anderen ook je eigen heling.

Initiaties in Reiki

Met behulp van initiaties worden de hoofd energiekanalen (Chakra’s) verder opengezet, waardoor de levensenergie meer kan stromen. Reiki kent 3 niveau’s of graden:

  1. Inwijding in het gebruik van de Reiki energie voor jezelf
  2. Gebruik van Reiki energie voor anderen en gebruik van energie op afstand d.m.v. symbolen
  3. Master niveau, gebruik van alle voorhanden zijnde Reiki symbolen en mogelijkheid om anderen in te wijden in een van de graden van Reiki.

Zelf ben ik Reiki Master en is het gebruik van de levensenergie een belangrijk deel van mijn leven geworden. Ik zet Reiki in voor mijn persoonlijk welzijn en om het zelfhelend vermogen van anderen te ondersteunen.

Eigen kracht

Zelfheling kan ook gezien worden als eigen kracht, het vermogen om het leven in eigen hand te nemen, om van zichzelf te houden en gelukkig te zijn. Om geen slachtoffer meer te zijn van de omstandigheden, maar er juist inspiratie uit te putten voor persoonlijke groei.

De zoektocht naar onvoorwaardelijke liefde

Seksueel misbruik in een incestueuze relatie, wordt vaak begaan uit naam van de liefde; bijvoorbeeld de vader die het kind op de plaats van zijn echtgenote heeft gezet. Daardoor ontstaat voor het kind een verwrongen beeld wat liefde is, laat staan onvoorwaardelijke liefde. Dat kan het begin zijn van een lange zoektocht voor het kind en later de volwassene naar wat echte liefde is. Deze zoektocht is verpakt in allerlei patronen die deze mens o.a. als gevolg van het misbruik  heeft aangeleerd. En juist deze patronen en gedragingen verminderen het vrije stromen van de levensenergie, wat zich dan weer uit in depressie, stemmingswisselingen enzovoort. Aan de basis ligt voor mijn gevoel een absoluut gebrek aan liefde voor zichzelf en een verlies aan contact met het eigen lichaam en de eigen identiteit.

Innerlijk kindwerk

Innerlijk kindwerk helpt om contact te maken met het plezier hebbende, lachende, spelende, creatieve, realiserende en liefhebbende aspect van onszelf. We kunnen dit deel van onszelf leren om te gaan met de pijn, angsten en andere emoties als gevolg van de ervaringen in de (jonge) jeugd. Daarbij kan het innerlijk kind ook andere perspectieven aangereikt worden op de beleving van situaties. Dan kan het kind in ons verder opgroeien en het plezier, het spelende, creatieve en liefhebbende in ons mee nemen naar onze volwassenheid. Daarmee lossen zich ook de patronen op en wordt het contact gemaakt of versterkt met de liefde voor onszelf en onze identiteit.

Gebruik van reiki

Het gebruik van Reiki kan in dit proces op verschillende manieren:

  • De ruimte waar het innerlijk kindwerk plaatsvindt, kan ik vullen met liefdevolle energie zodat deze als een veilige plek ervaren kan worden.
  • In een innerlijk kind sessie die ik onlangs met een client gedaan heb, nodigde ik de client uit op de Reiki tafel plaats te nemen. Tijdens de geleide meditatie die ik met haar deed, kon ik met Reiki energie werken, wat haar hielp volledig mee te gaan in de meditatie. Zij gaf mij terug zich zeer veilig gevoeld te hebben en deelde de zeer symbolische visioenen die zij tijdens de sessie mocht ervaren.
  • Ook het geven van een Reiki 1 initiatie op enig moment tijdens het proces behoort tot de mogelijkheden.

Voor mij is het gebruik van Reiki een onmisbaar hulpmiddel in het ondersteunen van persoonlijke groei. Met name bij innerlijk kindwerk waar gewerkt wordt met het meest kwetsbare en kostbare van de mens.

Henk Meulendijks -Mortier – België

Seksueel misbruikslachtoffers: hoe vergaat het hen in de GGZ?

Seksueel misbruikslachtoffers: hoe vergaat het hen in de GGZ?

Een onderzoek naar de tevredenheid van cliënten met een geschiedenis van misbruik in de kindertijd over hun behandeling in de GGZ in Nederland

Bent u wel eens in therapie geweest? Of opgenomen op een psychiatrische afdeling? Hoe ging dat? Kreeg u begrip en steun, kon u uw verhaal kwijt? Ging het ook wel eens minder prettig, werd u soms niet begrepen, of schoot u er niet zo veel mee op?

Wij willen graag weten wat mensen met een geschiedenis van seksueel misbruik in de kindertijd vinden van de hulp die zij krijgen. Dat kan eraan bijdragen om de hulpverlening te verbeteren, waar nodig. Daarom willen wij u vragen om mee te werken aan dit onderzoek van de Open Universiteit en Rutgers WPF.

Waaruit bestaat het onderzoek?
Het onderzoek bestaat uit drie vragenlijsten. Daarin worden vragen gesteld over symptomen waarvan u misschien last had toen u hulp zocht, over uw ervaringen met seksueel misbruik, en over uw behandeling. Het zijn ongeveer 100 vragen en het invullen ervan kost ongeveer 45 minuten. Alle gegevens die met deze vragenlijst worden verzameld zijn anoniem. Niemand kan zien of u hebt meegedaan, en u hoeft dat niemand te vertellen.

Als u dat wilt, kunt u zich na het invullen van de vragenlijsten aanmelden voor een interview waarin aanvullende vragen worden gesteld, maar dit hoeft niet. In principe worden de eerste 25 mensen die zich hiervoor aanmelden geïnterviewd; bij overaanmelding kan het zijn dat u niet meer in aanmerking komt voor het interview.

In de vragenlijst staan een aantal vragen die nare gevoelens kunnen oproepen omdat ze seksuele handelingen beschrijven die u mogelijk tegen uw wil hebt meegemaakt. Het is belangrijk dat u er bij stilstaat of u daarmee geconfronteerd wilt worden. Tijdens het invullen van de vragenlijst kunt u nog op elk moment stoppen, als u toch niet mee wilt doen, of het invullen onderbreken en later verder gaan. U kunt ook op elk moment nog afzien van het interview als u zich daarvoor hebt aangemeld, of er nog mee stoppen tijdens het interviews.

Het kan zijn dat u behoefte hebt om te praten over wat de vragenlijst of het interview bij u oproept. Dan kunt u contact opnemen met Stichting Korrelatie (tel. 0900-1450, www.korrelatie.nl) of met uw therapeut, als u die hebt.

Hoe kunt u meedoen?
U kunt meedoen door de vragenlijsten in te vullen: online survey

Wij mogen uw antwoorden alleen gebruiken als u uw toestemming geeft voor deelname aan dit onderzoek. Bij het invullen van de vragenlijsten verschijnt er daarom eerst een toestemmingsformulier op het scherm.

Wie zijn er bij dit onderzoek betrokken?
Dit onderzoek is opgezet door de Open Universiteit, in samenwerking met Rugers WPF. Het is gericht op de hulpverlening aan mensen met een misbruikgeschiedenis in Nederland sinds 2007. Een uitnodiging om mee te doen is te vinden op verschillende internetfora. Ook worden mensen benaderd via cliëntenverenigingen.

Het onderzoek is goedgekeurd door de Medisch-Ethische ToetsingsCommissie Atrium-Orbis-Zuyd. Die goedkeuring was nodig omdat dit onderzoek valt onder medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen. Er hoefde geen proefpersonenverzekering te worden afgesloten, omdat dit onderzoek alleen maar uit vragenlijsten bestaat (anders dan bij voorbeeld bij het uitproberen van geneesmiddelen). De (anonieme) antwoorden worden 15 jaar bewaard. Dat is verplicht bij dergelijk onderzoek. Er is ook een onafhankelijke deskundige betrokken bij dit onderzoek, Nelleke Nicolai (e-mail: nicone@xs4all.nl; tel.: 010-4377540).

Algemene informatie over deelname aan wetenschappelijk onderzoek is te vinden op http://www.ccmo-online.nl/hipe/uploads/downloads_cato/Brochure%20PIF%20april%202012.pdf. Als u vragen hebt kunt u terecht bij onderstaande onderzoekers, of bij de onafhankelijke deskundige.

Wij hopen dat u aan dit onderzoek wilt meedoen en de vragenlijsten wilt invullen. Hier volgt nogmaals de link: http://onlinesurvey.ou.nl/index.php/652393/lang-nl

Vriendelijke groeten,

Janneke Brederveld
e-mail: janneke.brederveld@xs4all.nl
tel.: 050 526 48 31

Jacques van Lankveld
e-mail: jacques.vanlankveld@ou.nl
tel.: 045 576 26 95

Willy van Berlo

Mark Hommes
e-mail: Mark.Hommes@ou.nl

tel.: 050 313 83 00

Symposium 7 november, terugblik

Symposium ‘Wat wél werkt. Positief en vakkundig’

Het is 06.00 uur, 7 november en de wekker gaat. Normaal gesproken zou een wekker op dat uur mij ernstig in mijn slaap storen, maar deze dag is anders. Vandaag vindt namelijk het symposium ‘Wat wél werkt’ plaats. Maanden hebben we hier aan gewerkt, naar toe geleefd en tot op het laatst gepromoot en onder de mensen gebracht. De grote dag! Ik spring uit mijn bed.

Accommodatie Domstad bereikt

8.30 uur en we zijn ter plaatse. Gelukkig was het niet druk op de weg en de aansluiting op de tram van de Park en Ride is geweldig. Een aanrader dus: goedkoop, snel en gemakkelijk, zelfs met de zware koffers die we bij ons hadden. De laatste dingen die nog niet op orde zijn ter plaatse, worden snel en vakkundig opgelost. We pakken onze koffers uit. Boekentafel en voor het eerst ook de tafel van het netwerk ‘Hulpverlening na seksueel misbruik’ in orde maken. Badges alfabetisch klaarleggen en zo nog het één en ander aan klussen en dan is het tijd voor de gasten!

Een warm welkom

Als organisator wens ik iedereen een hartelijk welkom en wijs ze waar ze hun badges kunnen krijgen. In no time zit iedereen aan de koffie en wordt het tijd om met het programma te beginnen. Verwachtingsvol gaan we met zijn allen naar het auditorium. Mark de Jonge wordt geïntroduceerd door Lyssa Lietar en na het applaus begint het.

Eerst ervaren door te doen

Mark vraagt ons om te gaan staan en laat ons het één en ander ervaren, onder andere hoe het is om tevredenheid in je lichaam te voelen en vastberadenheid. Deze ervaring kun je zelf oproepen, door dezelfde houding opnieuw aan te nemen en met je aandacht naar je lichaam toe te gaan, legt hij uit. Dan vertelt hij hoe hij deze vaardigheden en meer inzet in zijn hulpverlening.

12186777_1135981456430209_1454935529799517084_o

Dissociatie en de kamers van de geest

De lezing is doorspekt met de ervaringen van Mark de Jonge uit zijn, 30 jaar lange, loopbaan als therapeut. Dissociatie, legt hij uit, is een belangrijke vaardigheid die we allemaal bezitten. Als we intens terugdenken aan de vakantie bijvoorbeeld, kun je, met je ogen dicht weer even helemaal voelen hoe het daar was. Belangrijk is daarbij wel dat het je niet overkomt. Dissociatie wordt een probleem op het moment dat je er niet aan kunt ontsnappen. Dat is wat veel mensen die seksueel misbruikt zijn regelmatig overkomt.

Bewuste zelfsturing

Een belangrijke stap in de hulpverlening is dat de klant de tools in handen krijgt om zelf in en uit de beleving te stappen. Daarbij gebruikt Mark de Jonge de H.E.L.D. methode die hij zelf ontwikkelde. Het model gebruikt daarbij het Handelen, Emoties, Lichaam en Denken om de klant te helpen zich bewust te worden van de momenten waarop hij of zij dissocieert en zet dezelfde elementen in om het patroon te doorbreken. De sleutels tot het doorbreken van ongewenste dissociatie is bewustzijn en zelfsturing.

Kiezen om er in te gaan

Mark begint met het oefenen van de bewustwording en zelfsturing door positieve kamers van de geest op te zoeken en desnoods in te richten als de klant daar nog niet over beschikt. Als dit eenmaal geoefend is, kan de klant kiezen om in de kamers van de traumatische herinneringen te stappen. Door hier zelf voor te kiezen, in plaats van dat het hem of haar overkomt, heeft de klant vanzelf meer de regie in handen. Daarnaast is het van belang dat de klant de vaardigheid ontwikkelt om er ook weer uit te stappen. Als die beide vaardigheden ontwikkeld zijn, kan de klant het trauma echt aan aankijken en verwerken.

Thérése Bravenboer in het forum

Tijdens het forum kwamen er nog een aantal vragen ter verduidelijking over dissociatie. Thérése Bravenboer vertelde over haar ervaringen met traumatische dissociatie. Hoe de hulpverlening daarmee omging. Ze heeft goede hulp gehad, maar in het reguliere circuit werd er vooral vanuit de stoornis (DIS toen nog MPS) gedacht en had ze veel strijd met haar Alters om deze te integreren. Ze was geïdentificeerd met de rol als patiënt en slachtoffer. Pas toen ze bij een innerlijk kind therapeut een workshop deed, kwam ze tot het inzicht dat haar Alters niet het probleem waren, maar de oplossing voor wat haar was overkomen. Die avond heeft ze al haar Alters omarmd als één grote familie en zag ze de positieve intentie van deze Alters. Achteraf zegt ze dat dit het keerpunt was in haar heling.

Aafke Scharloo’s fruitsalade

Aafke vertelde over haar ervaringen in de hulp aan mensen met een verstandelijke beperking. Juist bij die doelgroep komt seksueel misbruik schokkend veel voor, maar liefst 60% van deze mensen krijgt er mee te maken! In haar ervaring zijn mensen die seksueel misbruik hebben meegemaakt niet gebaat bij enkelvoudige hulpverlening, maar is het juist van belang dat zij zelf een keuze kunnen maken uit een ‘fruitsalade’ aan hulpverlening. Hulp die bij hen past, die aansluit bij hun niveau en interesses, die niet vastzit aan een protocol. Zij benadrukte ook het belang van het betrekken van het netwerk bij de hulpverlening en hen handvatten bieden om met de klant om te gaan.

Gezonde seksualiteit na seksueel misbruik

Ondergeschoven kindje in de hulpverlening, zoals iemand uit het publiek terecht opmerkte, is de seksualiteit na seksueel misbruik. Ik gaf aan dat een gezond seksleven wel degelijk mogelijk is na seksueel misbruik. Daarbij is het betrekken van een eventuele partner bij de hulpverlening van groot belang. Het praten over seks, buiten de sfeer van intimiteit om, is een belangrijk hulpmiddel bij het vormgeven van een gezond seksleven.

Reacties uit de workshops

Na een overheerlijke lunch was het tijd voor de workshops. Wij hebben zelf geen van de workshops kunnen volgen (er moet in de tussentijd altijd veel geregeld worden), maar in de plenaire afsluiting kregen we wel wat eerste reacties, waaruit blijkt dat mensen geïnspireerd zijn en er ook werkelijk iets uit meegenomen hebben dat zij in de praktijk met hun klanten kunnen gebruiken. Missie geslaagd wat dat betreft. Wellicht zijn er nog mensen die de workshops hebben gedaan die hierover iets kunnen en willen schrijven, dan zal ik dat zeker hier een plekje geven.

Samenvattend

Lyssa Lietar vat het symposium aan het eind nog even samen. Wat is nu positief en vakkundig hulpverlenen na seksueel misbruik?

  • de regie bij de klant
  • een fruitsalade aan hulp aanbieden
  • geloven in het feit dat helen kán

Uit de zaal kwam een aanvulling: zachtheid is een sleutelelement. Zachtheid, liefdevolle aandacht en vakmanschap. De hulpverlening na seksueel misbruik is zeker geen gemakkelijke taak. Maar er is geen beter gevoel op de wereld dan te zien dat iemand, dank zij jouw hulp, zelf zijn of haar leven weer op kan pakken en verder kan.

Blog Renate Hoenselaar – dans en beweging bij seksueel misbruik

Renate Hoenselaar – Dans en bewegingstherapie bij seksueel misbruik

Vragen van Paula Holtzer aan Renate Hoenselaar:

  • Renate Hoenselaar - Dans en bewegingstherapie - ArnhemKomen cliënten binnen met de klacht seksueel misbruik? Of kom je het probleem tegen tijdens de behandeling
  • Hoe helpt danstherapie bij seksueel misbruik?
  • Wat doe je tijdens een sessie?
  • Hoe ervaren cliënten de sessie?

Waarom zou je gaan dansen of bewegen als je je lichaam niet wilt voelen?

Binnen mijn praktijk komen jongeren en volwassenen binnen met uiteenlopende klachten. Of er sprake is van seksueel misbruik komt meestal tijdens de intake wel naar voren, maar cliënten ervaren dat niet altijd als oorzaak van hun klachten. Ze geven bijvoorbeeld aan dat ze al veel behandelingen hebben gehad en er vaak over gepraat hebben. Als een cliënt dit verteld, gaat er bij mij een lampje branden: “aha, gepraat over maar ook gevoeld, in het lijf geweest?

Van praten naar het lichaam!

Een belangrijke valkuil in de GGZ is dat er veel gepraat wordt en dat er over ‘iets’ gepraat wordt. Natuurlijk is het praten ‘over’ ook belangrijk voor de verwerking, voor het bewust worden, maar als je daar niet het lichaam en de beweging bij betrekt, dan blijven klachten ontstaan.

De grenzen van cognitief werken

Het mooiste voorbeeld hiervan vind ik nog steeds een cliënt die bij mij kwam met verschillende lichamelijke klachten. Ze noemde dat ze misbruikt was in haar jeugd, maar dat ze dit al verwerkt had. Toch liep ze elke keer met haar werk en sociale contacten vast. Dat ze haar misbruik alleen cognitief en niet lichamelijk verwerkt had werd duidelijk toen ik haar op de grond liet bewegen. Binnen ‘no time’ reageerde haar lichaam en zat ze in een herbeleving. Geschrokken vroeg ze wat er aan de hand was? Ik kon haar toen vertellen dat ze w.s. haar misbruik cognitief verwerkt had, maar dat er lichamelijk nog werk aan de winkel was. Dat veel van haar klachten daar nog steeds mee te maken hadden.

Het trauma zit in het lichaam opgeslagen

Dat haar lichaam het misbruik had opgeslagen zoals het lichaam en onze beweging altijd onze ervaringen opslaat. En dat zich dit heeft vastgebeten in het lichaam, waardoor er lichamelijke klachten en angsten ontstaan. Vanaf dat moment viel alles voor haar van de afgelopen jaren op haar plaats en is ze aan het werk gegaan.

Ik moet mijn mond houden!

Binnen mijn werk als dans- en bewegingstherapeut werk ik ook vaak vanuit de beweging met stem en klank. Waarom? Omdat de stem ook onderdeel is van ons lichaam en omdat je via klank ook spanningen kunt uiten en lostrillen in je lichaam. Toch is dit een vorm die voor cliënten met een seksueel misbruik verleden niet altijd makkelijk is.

Onderzoek naar stem en klank

Dit heb ik ervaren tijdens een onderzoek waarin ik een groep vrouwen (waarvan enkele vrouwen seksueel misbruikt waren in hun jeugd) liet werken met stem en beweging. Eén vrouw had toegezegd mee te werken, maar gaf aan dat ze het heel lastig vond, maar wel graag mee wilde doen. Het seksueel misbruik in het verleden was bij haar bekend. Het onderzoek duurde een paar weken waarin de vrouwen één keer per week dans- en bewegingstherapie kregen. De oefeningen hebben een opbouw waarin er vanuit de beweging langzaam naar stem en klank wordt toegewerkt.

Het klankbad

Eén van de oefeningen, het klankbad genoemd, is dat één vrouw in het midden gaat staan of zitten en de groep om haar heen staat. De groep geeft klank en beweegt om de vrouw in het midden heen. De vrouw kan hierop weer met beweging reageren. Deze vrouw vond dit heel moeilijk maar koos er toch voor om de oefening te doen: ze ging daarbij zitten en vroeg de groep om in een halve kring voor haar te gaan zitten. Zo kon ze iedereen nog zien en had ze niet het gevoel opgesloten te zijn. Tijdens het klank geven van de groep kwamen er veel tranen los bij deze vrouw. Later gaf ze aan dat ze door de oefeningen thuis voor het eerst met de radio had meegezongen. Ze had nooit durven zingen omdat ze tijdens het misbruik nooit haar mond mocht opendoen. Anderen mochten haar immers niet horen!

Loyaal zijn!

Een belangrijk thema wat ik vaak tegenkom in mijn praktijk is ‘loyaliteit’. Loyaal willen zijn naar ouders: aan ouders niet durven vertellen dat men misbruikt is door een familielid. Ouders niet durven aangeven want het zijn tenslotte je ouders. Ouders niet willen opzadelen met het verhaal van misbruik, omdat dit de harmonie kan verstoren of omdat ouders zich dan teveel zorgen gaan maken. Vanuit dit oogpunt worden er veel gevoelens verdrongen.

Werken met emoties

Ik vind het niet belangrijk of een cliënt het misbruik gaat aangeven: dit is aan de cliënt zelf en afhankelijk van waar men in het proces zit en in welke mate en tijd het gebeurd is. Wat ik wel belangrijk vind, is dat de cliënt zijn gevoelens toe laat. Zijn gevoelens van verdriet, angst, boosheid…….Want juist deze verdrongen gevoelens zorgen er voor dat er klachten ontstaan, dat het lichaam gaat vastzitten, dat men het lichaam niet meer wil voelen en alleen nog maar in zijn hoofd zit.

Zorgvuldig observeren

In mijn therapie kijk ik dan ook wat er in het lichaam en de beweging te zien is: waar zit de spanning, waar zit vastgehouden verdriet, boosheid, angst. En hoe kan de cliënt een weg vinden om deze gevoelens te uiten, om te zetten in een beweging en naar buiten te brengen. Hiervoor is het vaak eerst belangrijk om de cliënt te laten voelen dat hij/zij kracht heeft, dat hij/zij stevig op zijn benen staat, dat hij/zij een eigen persoonlijke ruimte heeft en deze kan begrenzen. Voelen in en met het lichaam dat men het aankan om zijn gevoelens te uiten. Voelen dat het je niet omver blaast of in je herbeleving laat schieten als er een emotie komt. Ervaren dat je lichaam een steun is en geen last of ‘aanhangsel’.

En soms is alleen dansen dan al de therapie: weer mogen dansen, weer ruimte in mogen nemen, weer je eigen bewegingen mogen maken……

MDaT Renate Hoenselaar –Praktijk Hoenselaar, dans- en bewegingstherapie en supervisie – Arnhem

Reacties:

Anjet van der Wijk op schreef:

Bedankt Renate voor je inhoudelijk goed onderbouwde en interessante casus.
Ook bij een vroegkinderlijke trauma waarbij geen sprake is van herinneringen, ‘weet’ het lichaam het. Wat hebben we als vaktherapeut een machtig ervaringsgericht instrument tot onze beschikking!