Therapeut in het zonnetje, Ine Braaksma

Ine BraaksmaDe therapeut in het zonnetje is deze keer Ine Braaksma. Ine werkt in haar eigen praktijk ‘Voorbij woorden’ vooral ervaringsgericht. Haar achtergrond is vaktherapie Beeldend. Daarnaast heeft zij zich bekwaamd in EFT en andere lichaamsgerichte methoden. Wat drijft Ine Braaksma?

Wat heeft je gemotiveerd om therapeut te worden?

Tijdens mijn studiekeuze op de middelbare school laat ik me leiden door mijn verlangen om kinderen in moeilijke situaties te helpen. Ik overweeg me in te schrijven voor de studie (ortho)pedagogiek. Maar als ik in aanraking kom met de opleiding tot creatief therapeut realiseer ik me: “dat is een goede manier om met kinderen te werken, beelden maken in plaats van praten”.

Waar kwam dat verlangen vandaan?

Ik zie inmiddels dat er destijds een kind in een moeilijke situatie in mij zat. Toen had ik nog geen woorden voor wat er dwars zat. Ik voelde de hulpvraag wel, maar heb dan nog niet in de gaten dat die van binnen komt.

Is jouw reden om therapeut te zijn door de jaren heen veranderd?

Ik werk inmiddels 30 jaar als therapeut, met volwassenen en in die jaren heb ik enorm veel geleerd.

  • Over de veerkracht van mensen, inclusief die van mezelf.
  • Over wat nodig is om pijn te dragen, te verwerken en overstijgen.
  • Over wat een therapeut wel en niet bij kan dragen en wat je als cliënt zelf te doen staat.
  • Over de betekenis van trauma in een breder perspectief dan alleen dit leven hier en nu.

Die kennis en ervaring inzetten bij het begeleiden van anderen op hun levenspad geeft me voldoening. Plus ik vind het nog steeds heel boeiend om te zien hoe ieder mens op haar unieke wijze het leven ervaart en vormgeeft.

Wat maakt dat je juist lichaamsgerichte therapie doet?

Ik begin als creatief therapeut beeldend, omdat ik intuïtief begrijp dat woorden niet voldoende zijn om uit te drukken en te helen wat er in ons leeft. In het werken met cliënten, met name met trauma en rouwverwerking en in mijn eigen proces wordt mij duidelijk dat emoties zich afspelen in het lichaam. Beelden zijn net als woorden, een vertaling van sensaties in het lijf. Ik ben een steeds lichamelijker vorm van beeldende therapie gaan geven. Het lijf is een belangrijk onderdeel van ons geheugen, herinneringen liggen in ons lijf opgeslagen en worden in ons brein met elkaar verbonden.

Het lichaam is in feite leidend?

In ieder geval is beeld en woord niet genoeg voor een volledige verwerking, het lijf moet er in meegenomen worden. Vanuit die ervaring volgde ik diverse opleidingen om wat ik intuïtief begreep, theoretisch te onderbouwen. Ik ben me in lichaamsgericht psychotherapeutische werkvormen en andere lichaamsgerichte methoden gaan bekwamen. Daar komt gaandeweg nog een inzicht bij. Dat we naast een stoffelijk lichaam ook een energetisch of spiritueel lichaam hebben. Ook daar heeft trauma effect op en is heling nodig, dus ook daar verdiep ik me in en leer ik mee werken. Met de methode EFT komt dat voor mij allemaal samen.

Hoe werkt lichaamsgerichte therapie bij seksueel misbruik?

Alle trauma’s raken het lichaam, zelfs als het lichaam niet letterlijk aangeraakt word. Seksueel misbruik raakt ook nog letterlijk het lichaam, sterker nog, het raakt ín het lichaam. Een trauma is overweldigend, teveel om in het moment waarop iets gebeurt te verwerken, dus je verdringt het, vergeet het, zet het van je af. Bij seksueel misbruik verdring, vergeet en zet je dus ook je lijf van je af. Je splitst in hoofd en denken enerzijds en lijf en voelen anderzijds en je verblijft meestal voornamelijk in je hoofd.

Het lijf laat zich niet vergeten?

De in het lijf opgeslagen herinneringen beïnvloeden je gedrag en denken, ,Het lijf dringt zich op met gevoelens, pijn, vermoeidheid of ziekte en impulsen, die niet passen bij het hier en nu. Maar omdat je geen contact hebt met je lijf, ben je niet bewust van hoe je lijf je gedrag beïnvloed en kom je in van die situaties waarvan je achteraf zegt: “Ik weet dat ik het zo niet wil doen en ik weet hoe ik het anders wil, maar het is me toch weer overkomen”. Door stapje voor stapje de gevoelens van het lijf te verwerken en de storende gedachten van het hoofd te herzien, worden beide weer een geheel.

Vanuit de afsplitsing terug naar heelheid?

Precies! In het lijf en denken kunnen er overigens meer dan één afsplitsing ontstaan zijn, denk aan diverse innerlijke kinderen die je in je binnenwereld kunt ervaren. Ook die worden gedurende het behandelproces onderdeel van het geheel. Door lichaamsgericht te werken krijg je méér dan alleen het inzicht in wat er gebeurt is en waarom dat nu invloed op je heeft. Je kunt die invloed ook daadwerkelijk loslaten en dan beïnvloed het verleden het nu niet meer. De vermogens die je ontwikkelde om te overleven en die je in de weg stonden, kunnen dan een verrijking van je leven worden.

Welke interventie zet je vaak in en met welk resultaat?

Emotional Freedom Techniques, EFT, zet ik vrijwel iedere sessie in. Ik werk met een integratie van de methoden waarin ik ben opgeleid. Dat kunnen combinaties zijn van beeldend werken, lichaamsgericht werken, familieopstellingen werk, mindfullnes en EFT. Afhankelijk van wat in het moment het beste bij de cliënt en haar vraag past.

Hoe werkt dat met EFT?

Bij EFT klop ik op accupunctuur punten of de cliënt doet dat zelf. Het effect van dat kloppen is dat het zenuwstelsel van de cliënt van de ‘stressstand’ (sympathisch) switcht naar de ‘ontspannen stand’ (parasympathisch). De cliënt voelt dat als ontspanning. Tijdens dat kloppen richt de cliënt haar aandacht op een negatieve gebeurtenis en de lichamelijke sensaties die daarbij horen, zo roept zij zelf de stressstand op. Er zijn dus twee tegengestelde processen tegelijk gaande. Het effect van het kloppen is uiteindelijk altijd sterker.

Wat is het effect van die tegenstrijdigheid?

Het heeft te maken met de werking van het geheugen. Wanneer je herinneringen  ophaalt, word die herinnering daarna opnieuw opgeslagen, mét de emotionele toestand waarin je je tijdens het ophalen bevind. Dus tijdens het herinneren verandert je herinnering. Als de aandacht van de cliënt dus gericht us op het trauma en de daarbij horende lichamelijke sensaties en ze voelt ze zich tegelijk ontspannen wordt de situatie veranderd in het geheugen opgeslagen. Dat maakt dat deze niet meer getriggerd kan worden. Dat wil zeggen het gedrag, denken en voelen kan niet meer onbewust beïnvloed worden door die oude gebeurtenis.

Klinkt als een krachtig hulpmiddel

Ja, gecombineerd met andere werkvormen maakt het die werkvormen ook krachtiger. Bij de combi EFT en familieopstellingen werk, maakt de EFT dat de resultaten sneller integreren. Door beeldend werken (tekenen) en EFT te combineren is het mogelijk om emoties of lichamelijke sensaties te verwerken waar iemand geen woorden, herkomst of betekenis bij weet.

Is het een zware therapievorm?

EFT wordt in het algemeen als minder zwaar ervaren als bv EMDR of Exposure, juist doordat de cliënt gedurende de sessies meerdere malen in de ontspannen stand terecht komt. Het werkt met kleine stapjes waardoor stress en ontspanning zich tijdens de sessie afwisselen. Je hoeft bij EFT niet over het seksueel misbruik te vertellen, je benoemt hooguit enkele kenmerken. Je richt steeds je aandacht op een klein onderdeel van het trauma en benoemt de sensaties die je in je lijf voelt, ik leid je daar doorheen.

Eitje?

Zeker niet. Minder zwaar wil niet zeggen dat het daarmee ‘makkelijk’ word. Die indruk kan je krijgen wanneer je EFT op het internet opzoekt, een aantal aanbieders benoemd het zo, ik vind dat niet terecht, een trauma verwerken is nooit makkelijk werk, met EFT word het wel minder zwaar.

EFT wordt ook wel doe-het-zelf therapie genoemd, wat vind je daarvan?

Het voordeel van EFT is inderdaad dat je het snel zelf op symptoom niveau kunt gebruiken. Na een een reeks sessies kun je het ook op oorzakelijk niveau op jezelf toepassen. Zo kun je zelf tussen de sessies aan je proces doorwerken en je hebt dan voor de rest van je leven beschikking over een techniek om emoties te verwerken. Zoals je een tandenborstel hebt, om je gebit fris te houden. Waarbij het wel zo is dat er altijd situaties en emoties zullen zijn die met zoveel weerstand en blinde vlekken gepaard gaan dat het verstandig is je dan even door een ervaren EFT behandelaar te laten begeleiden die er van buiten tegenaan kijkt. Zoals je ook naar een tandarts gaat.

EFT maakt je overigens niet emotieloos, zoals mensen soms denken. Elke emotie heeft een functie, in het moment dat er iets gebeurt. Wanneer je de emotie daarna niet verwerkt word het een oude emotie. Oude, onverwerkte emoties vormen een belemmering. Emotional Freedom Technique betekent dus: “techniek om jezelf vrij te maken van de belemmeringen van oude emoties”

Wat denk jij dat belangrijk is voor mensen om over jou te weten, voordat ze contact met je opnemen?

Belangrijk om over mij te weten is dat ik allerlei kennis en ervaring heb en dat ik tegelijk jóúw weg naar herstel en heling níet ken. Die weg vinden we samen. Ik breng mijn kennis en ervaring in, ik steun je, biedt je veiligheid, bij tijden zal ik leiden, de regie nemen op momenten die daarom vragen en jíj neemt de regie waar dat voor jou nodig is. Ik zal bij zijn in je pijn, wanhoop, boosheid, walging, schuld, schaamte, verwarring en verdriet en je door die emoties heen leiden, zodat jij er ook bij kunt zijn en ze los kunt laten. Jíj bent degene die de emoties voelt.

Therapie als een samenwerkingsverband?

Ja én het is jouw proces. Ik heb de kennis en ervaring met allerlei oefeningen, die je thuis in kunt zetten om je gevoel van veiligheid, ontspanning en veerkracht te vergroten. Ik heb de creativiteit om die oefeningen op jouw situatie aan te passen aan jou, aan de hand van wat we in de sessie tegenkomen, en jíj gaat ze thuis doen. Ik voed je met informatie, oefeningen, steun en aandacht en jíj proeft en geeft terug wat je niet past en neemt mee wat bij jou werkt. Kortom: besef dat in therapie zijn een samenwerking is die van jou inbreng en motivatie vraagt.

Wat als het je niet lukt om gemotiveerd aan de slag te gaan?

Motivatie kan ondergesneeuwd zijn onder lagen angst en weerstand (weerstand is bijvoorbeeld:  ik wil die oefening wel doen maar het lukt niet, ik vergeet het, durf niet, vind de oefening irritant). Angst en weerstand horen erbij en daar werken we mee. Het seksueel misbruik heeft invloed op je persoonlijkheid. Een onderdeel daarvan is dat je motivatie regelmatig onder invloed van angst en weerstand niet voelbaar is. Voor mij is het belangrijk dat er ergens in jou, al is het maar in een deel van je, de wens is om het leven hier en nu ánders te leven en beleven en je leven in het verleden achter je te laten.

Voorverkoop boek ‘Ze komen me halen’ Mimi Cuyvers

‘Ze komen me halen’ is de angstkreet die Mimi slaakt wanneer ze, tijdens een therapiesessie, in een herbeleving komt van satanisch ritueel misbruik. Haar mimiek verandert, ze kruipt in elkaar van angst en roept naar haar therapeut Frie, help me toch!’

Het boek ‘Ze komen me halen’

In haar boek neemt Mimi Cuyvers de lezer mee in haar leven en in diverse therapeutische settings. Aanvankelijk weigert zij te geloven dat de beelden, die haar herbelevingen haar tonen, waar kunnen zijn: ‘Zoiets bestaat toch niet?’ Het boek bevat weinig details over deze belevingen, maar het omschrijft helder de impact van deze gebeurtenissen op haar verdere leven.

Onbegrip, ongeloof en onmacht

Haar ervaringen met opname op de PAAZ en later het psychiatrisch ziekenhuis schetsen en passant een verontrustend beeld van de hulpverlening. Een hulpverlening die voor een groot deel onvoldoende toegerust lijkt, om met satanisch ritueel misbruik en heftige herbelevingen om te gaan.

Satanisch ritueel misbruik bestaat!

Halverwege het boek komt zij, tijdens haar zoektocht, tot de onontkoombare conclusie dat satanisch ritueel misbruik bestáát. Dat zij er slachtoffer van is geweest, op heel jonge leeftijd. Het besef biedt haar een bepaalde mate van troost: Zij is niet gek, ze verzint dit niet. Tegelijk is het een confrontatie met een onaangename werkelijkheid.

Het leven valt Mimi zwaar

Eén doel wil zij nog verwezenlijken: Het schrijven van haar boek. Maar het vertellen van het verhaal activeert nog meer de herbelevingen die haar leven tot een hel maken. Zij zet door, omdat ze een missie heeft. De hulpverlening moet weten dat het bestaat. Tegelijk is het boek een hart onder de riem van lotgenoten. Het bestaat!

Een aangrijpend relaas

Het thema én de manier waarop zij haar verhaal vertelt is aangrijpend. Zij schrijft direct en open vanuit haar eigen beleving. Juist daardoor wordt zij als mens voelbaar en biedt het boek een blik op wat de invloed is van het vroegkinderlijke satanisch ritueel misbruik op haar latere leven.

In haar nawoord schrijft Mimi:

“Ik ben slachtoffer van satanisch misbruik.” Als ik dit durf te benoemen krijg ik meestal terug: “Wat is satanisch misbruik? Daar heb ik nog nooit van gehoord.” Dan komt de moeilijkheid. Als ik dit tracht te benoemen, dreig ik al te dissociëren. De gruwelijke rituelen, meestal uitgevoerd door een groep mensen, gekleed in zwarte kleren en zwarte kappen op, met kruisen en scherpe wapens. De gedachten hieraan brengen me in herbeleving. Bij mij gebeurde het in een kerk. Ik was amper drie. Het schrijven van dit boek was hierdoor geen sinecure.

Mimi Cuyvers schrijft, dwars door alle herbelevingen heen. Tegen de stroom van de reguliere hulpverleners die zeggen: ‘potje dicht’ in. Zij neemt stelling in het nimmer aflatende debat over of satanisch ritueel misbruik bestaat. Het bestaat. Zij maakte het mee.

Vanaf vandaag te bestellen ‘Ze komen me halen’ van Mimi Cuyvers

Vanaf vandaag is het boek ‘Ze komen me halen’ van Mimi Cuyvers te bestellen in de voorverkoop. De geplande publicatiedatum is zondag 19 november 2017 en de boeklancering zal plaatsvinden in Hasselt, België in het Holiday Inn Hotel.

Kosten

Het boek kost € 17,50 en is nu al te bestellen.
Verzendkosten zijn € 4,70

Bestel hier het boek in de voorverkoop, je betaalt € 22,20

Het boek zal na de lancering verstuurd worden.

Journalisten: voor een recensie-exemplaar kun je contact opnemen met ivonne.windtraveller@gmail.com

Waarom danstherapie als je een trauma hebt?

Interview met Renate Hoenselaar, danstherapeute, Arnhem

De praktijk van Renate Hoenselaar is gespecialiseerd in de behandeling van Trauma’s als gevolg van seksueel misbruik, ook wel (C)-PTSS genoemd (Complexe-Post Traumatische Stress Stoornis) en DS NAO (Dissociatieve Stoornissen Niet Anders Omschreven).

Waarom  je lichaam betrekken bij de verwerking van je trauma?
Bij de behandeling van trauma’s wordt er vaak gekozen voor een verbale therapie. Het nadeel hiervan is dat het trauma dan weliswaar op cognitief niveau verwerkt wordt, maar het lichaam, waar zoveel mee gebeurd is, blijft buiten schot. Juist het lichaam huisvest veel van de vroegere ervaringen. Deze lichamelijke ervaringen kun je niet zomaar in een kluis zetten, de deur op slot doen en de sleutel weggooien, om vervolgens verder te gaan met je leven.

“ik heb vrouwen en mannen in behandeling gehad, die bij aanvang van de therapie noemden dat ze het trauma verwerkt hadden. De problemen waar ze nu tegenaan liepen hadden alléén te maken met werk, het gezin draaiende houden, relaties, contacten.  Door aan de slag te gaan met het lichaam en de beweging werden vroegere ervaringen getriggerd en bleek het trauma wel degelijk een (leidende) rol te spelen in het huidige leven.”

Hoe ziet de therapie er uit? 

Ik kijk waar jij bent in het verwerken van het trauma en daarom zijn de oefeningen die ik aanreik verschillend per persoon. Toch valt er in het algemeen iets over te zeggen.

Gronding

Voor je stabiliteit is het ten eerste belangrijk om te kijken of je goed gegrond bent:

  • sta je stevig op de grond?
  • waar is het gewicht in je lichaam
  • hoe is je ademhaling?
  • waar zit er beweging in je lichaam?

Hoe meer gegrond je bent, hoe beter je wat er op je afkomt aan emoties en situaties kunt opvangen.

Overlevingsmechanismen

Naast aandacht voor gronding is het belangrijk om te kijken naar welke overlevingsmechanismen je hebt opgebouwd in je lichaam en in je beweging. Wat is er nodig om hier anders mee om te gaan zodat de mechanismes een ‘kracht’ worden? Of zoals een vrouw in de therapie het noemde “je kunt er een overlevingskracht van maken”.

Uiting geven aan wat in je leeft

Hoe kun je hoorbaar en zichtbaar worden in je proces naar verwerking? Je hebt waarschijnlijk jarenlang je mond moeten houden, je hebt je misschien onzichtbaar gemaakt of een zodanige muur om jezelf heen gebouwd dat de ander wel op afstand bleef. We kijken binnen de therapie hoe jij dit nu doet en hoe je hier stap voor stap, in je eigen tempo, verandering in kunt aanbrengen door in beweging te komen en je stem te gebruiken.

Thema’s die bij seksueel misbruik vaak spelen

Er zijn een aantal thema’s die vaak spelen als het gaat om de verwerking van seksueel misbruik.  Hoe ga je om met boosheid? Heeft het misbruik jouw boosheid aangewakkerd of heb je dat juist de kop in moeten drukken waardoor het goed is dit weer toe te laten? Voel je steeds angst en mag dat er zijn of onderdruk je dat? Wat doe jij als je verdrietig bent? Doe je als of je vrolijk bent zodat mensen niet zien hoe jij je werkelijk voelt? De behoefte aan een ‘normaal’ lichamelijk contact is iets wat bij mensen met een seksueel trauma vaak naar voren komt. Door de negatieve ervaringen is dit zo moeilijk geworden. Vanuit de dans- en beweging kijken we hoe dit voor jou werkt: waar ligt je grens, waar ligt je angst, wanneer wordt je alert en wat heb jij nodig om hier stappen in te zetten.

Luisteren naar je lichaam

Voelen wat er in je lichaam gebeurt, luisteren naar lichaamssignalen en laten zien wat je voelt, zowel non-verbaal en verbaal. Veel overlevers van seksueel misbruik ervaren hun lichaam als een last, terwijl je lichaam en beweging een belangrijk instrument kan zijn dat je ondersteunt.

Het belang van humor

Humor is een belangrijk item binnen de therapie als het om trauma gaat. Met humor kun je juist nieuwe stappen zetten, uit je comfortzone stappen en zien dat je een geweldig arsenaal van technieken hebt ontwikkeld, die je soms ook heel goed van pas komen.

Hoe doe ik dit als therapeut? 

Het volgen en spiegelen is een belangrijk item. Het volgen van de bewegingen van de klant door mee te bewegen, spiegelen van het lichaam om te ervaren wat er gebeurt. Observeren doe ik door samen met de klant te bewegen. Ik kijk en vraag waar de behoefte ligt en waar de klant aan toe is. Ik luisteren naar wat de bewegingen, het lichaam en de stem te vertellen hebben. Samen kijken hoe en wat het beste werkt om het lichaam weer te gaan voelen, gevoelens weer toe te laten, het lichaam weer te accepteren. Ik reik vanuit mijn opleidingen en ervaring de oefeningen aan, ik begeleid, maar wat ik vooral doe is meebewegen.

Via trainingen bij Transact (nu Movisie) en verschillende traumacursussen heb ik mij gespecialiseerd in trauma. Najaar 2017 ga ik aanvullend de opleiding SensoriMotor Psychotherapy Level 1 doen van Pat Ogden.

Sensorimotor psychotherapy is een techniek, ontwikkeld door Pat Ogden.  De techniek is gebaseerd op neurofysiologisch onderzoek over traumatisering (ontregeling van het stressmechanisme), hechtingstheorieën en mindfulness. Het  werkt direct met de lichamelijke (verdedigings)reacties die ontstaan bij schokkende gebeurtenissen ( freeze-fight-flight-submit ). Sensorimotor psychotherapie richt zich op het ‘hier en nu’. De lichamelijke en emotionele impact van het trauma wordt duidelijker. Maar ook dat je manier van je hechten en contact door stress beinvloed worden en dat chronisch fysieke patronen ontstaan.

De therapie is geschikt voor jongeren en volwassenen met een trauma.
Dans- en bewegingstherapie is een lichaamsgerichte therapie waarin niet allen het dansen maar juist ook het lichaam en zijn beweging centraal staat. Je hoeft niet van dansen te houden om voor deze therapie te kiezen! 

Contact:

Renate Hoenselaar, vaktherapie Dans, Arnhem

Neem vooral contact op als je vragen hebt of vraag een intake en/of proefsessie aan.

Volg de groep van Dans- en bewegingstherapie en supervisie op Facebook: https://www.facebook.com/groups/danstherapiesupervisie/
en/of twitter: Renate Hoenselaar@vaktherapiedans

Noteer alvast: “de week van de vaktherapie” van 2 tot 8 oktober!
Met vriendelijke groet,
Renate Hoenselaar
Senior MDaT dans-bewegingstherapeut – Rots en Water Trainer – LVSC supervisor
M. +316 134 866 48
www.vaktherapiedans.nl info@vaktherapiedans.nl
Lid: FVB/NVDAT, NFG, RBCZ, NIBIG, LVSC

www.supervisiearnhem.nl
www.btsa.nl, Begeleiding en Therapie Studenten Arnhem
www.lacappella.nl, Therapie- en cultuurcentrum Arnhem

Haptonomische zwangerschapsbegeleiding na seksueel misbruik

Hoe gaat haptonomische zwangerschapsbegeleiding in zijn werk?

Je leert met behulp van aanraken contact te maken met de baby in je buik. Je ongeboren kind is namelijk heel gevoelig. Zijn of haar hele bewustzijn is ingesteld op het voelen (de tastzin), andere zintuigen zoals zien, ruiken of horen doen later in de zwangerschap mee.

Samen doen

Je volgt de begeleiding samen met je partner. Vooral voor je partner, die de baby niet de hele dag door voelt, kan dit een mogelijkheid zijn om bewust contact te leggen. Ik maak wel eens de vergelijking met het bewonen van je huis. Na een werkdag thuiskomen begroet je degene die thuis is. Zo kan je ook je kindje in je buik begroeten en welkom heten.

Voorbereiding op de bevalling

Daarnaast bereid je je tijdens de sessies, samen met je partner, voor op de bevalling en jullie nieuwe relatie na de geboorte van jullie kind. Je leert geen puftechnieken, maar leert wel tijdens de weeën bij jezelf en de baby te blijven. Je partner leert hoe hij/zij jou tijdens de weeën kan steunen.

Hoe werkt dat bij mensen die misbruikervaringen hebben?

Iemand die een verleden heeft met seksueel misbruik maakt niet makkelijk de keuze voor de haptonomische zwangerschapsbegeleiding. Het kan zijn dat mensen met seksueel misbruik ervaringen de haptonomie mijden: het gaat tenslotte over aanraken. Dat is jammer, want haptonomie kan juist goed helpen. Het kan ook zijn dat als je in de hulpverlening bent geweest vanwege het misbruik, je gelijk naar de POP-poli verwezen (POP is de afkorting van Psychiatrie, Obstetrie (verloskunde) en Pediatrie (kindergeneeskunde). Maar het is mij niet bekend hoe ze omgaan met seksueel misbruik en wat hun expertise daaromtrent is.

Wat kan haptonomie daarin betekenen?

Als slachtoffer van seksueel misbruik wil je misschien helemaal niets te maken hebben met je lijf, terwijl daar nu je kindje in woont. Haptonomische zwangerschaps-begeleiding gaat over contact maken met je lichaam door middel van aanraken.

Aanraken? Is dat niet eng?

Dat lijkt misschien eng, maar in de praktijk valt dat mee en de meeste vrouwen vinden het juist heel fijn. Ik vraag je bijvoorbeeld om je handen op je buik te leggen. Ik kijk hoe je dat doet. Veel vrouwen aaien dan over hun buik. Dan leg ik uit dat je, juist door níet te bewegen, veel meer kunt voelen. Ik vraag altijd even of en zo ja waar ik mag aanraken. Dan kan ik laten voelen wat ik bedoel. Ik doe dat ook altijd even bij de partner. Door verschillende manieren van aanraken te laten voelen, kun je veel duidelijkheid krijgen over wat voor jou wél en niet werkt.

Hechting al vóór de geboorte

Als een van de ouders of beiden zelf als kind uit een onveilig nest komen, is mijn ervaring dat haptonomie een belangrijke bijdrage kan leveren aan hechting. Hoe creëer je veiligheid voor je eigen kind? Vanuit haptonomische zwangerschapsbegeleiding werken wij met
‘tastbaar welkom’: aangeraakt worden vanuit aandacht, betrokkenheid en warmte. Zo creëer je al voor de geboorte een band met je kind. Je kunt je baby al laten voelen dat het welkom is, dat het bij jullie veilig is en dat het jullie kan vertrouwen.

Problemen met hechting voorkomen

Ik vroeg laatst een vrouw: hoe waren jouw zwangerschappen:

“ Ik ben bij beiden heel erg misselijk geweest. Ik heb gedacht: stop mij maar ergens weg en als het kind er is dan doe ik wel weer mee. Toen mijn kind na de bevalling op mij lag had ik geen verbinding, dat heeft zeker een dag geduurd.”

Hechting tussen ouders en kind is heel belangrijk. De hechting kan tijdens de zwangerschap plaatsvinden. Simpelweg door aandacht te hebben voor jezelf, je lichaam en de baby die groeit in je buik. De hechting begint al vóór de geboorte en is een goede basis voor de rest van het leven van je kind. 

De verbinding met je lichaam herstellen

Ik kom ook vrouwen tegen in mijn praktijk die vruchtbaarheidsbehandelingen (IUI, IVF of ICSI ) hebben ondergaan. Als ik naar hun ervaringen luister, hoor ik dat ze (net zoals bij seksueel misbruik) tijdens de behandelingen hun lichaam ‘weg hebben gegeven’. Hun lichaam is een object geworden, de buik is een “no go area’ geworden. Ik sta hier altijd uitgebreid bij stil. Ik luister naar hun ervaringen, hoe eenzaam ze zich hebben gevoeld. De pijn, hoop en wanhoop en al die mensen die’aan je lijf zitten’.  Daarna gaan we aan de slag om de verbinding met je lichaam te herstellen.

Als angst een grote rol speelt

Wat veel voorkomt is dat vrouwen bang zijn om de pijn niet aan te kunnen. Dat kan komen doordat ze bijvoorbeeld eerder een moeilijke bevalling hebben gehad. Maar angst kan ook ontstaan vanuit eerdere traumatische ervaringen in het bekkengebied, seksueel misbruik dus. Het is logisch dat nare ervaringen een rol kunnen spelen bij een zwangerschap. Door van te voren met de angst aan het werk te gaan, kun je voorkomen dat jouw zwangerschap weer een nare ervaring wordt.

Hoe werk je met angsten?

Iedereen die voor het eerst zwanger is, vind het spannend. Maar als de angst de overhand heeft, is het niet fijn. Bij angstige zwangeren komen meestal de volgende zaken aan de orde:

  • contact maken met de baby
  • als zwangere vertrouwd raken met lichamelijkheid
  • gevoelsmatig ruimte maken in de moederschoot
  • leren steun te vragen
  • de rol van de partner gedurende de zwangerschap en tijdens de geboorte
  • concreet leren de weeën op te vangen
  • praktisch oefenen met het omgaan met pijn

Iedereen die voor het eerst zwanger is, vindt het spannend. Maar als de angst de overhand heeft, is het niet fijn. Bij angstige zwangeren wordt er extra aandacht besteed aan de aspecten die dan spelen.

Drie adviezen

Drie adviezen die ik wil geven, aan iemand met een verleden van seksueel misbruik die zwanger wil worden.

  1. Vertel je huisarts, je verloskundige en gynaecoloog dat je seksueel misbruikt bent
  2. Zoek iemand met verstand van seksueel misbruik, die jou kan begeleiden
  3. Betrek je partner erbij in plaats van “ik doe het wel alleen”

Praktische zaken

De begeleiding kan rond de 20ste week beginnen als de bewegingen van het kind voelbaar zijn. De individuele begeleiding aan een zwangere en haar partner bestaat vaak uit 6 bijeenkomsten: 5 voor de bevalling en 1 erna. Afhankelijk van de behoefte van de ouders kan het aantal begeleidingen uitgebreid worden.

 

 

 

 

 

 

 

Vergeten gevolgen – artikel Amanda Speekenbrink

Een artikel over hulpverlening na seksueel misbruik
bevrijd, illustratie bij 'Spelen met gevolgen' van Nicole Blok copyright 2017

Seksueel misbruik. Wat is het eigenlijk? Het horen van de term zegt vaak niet genoeg. De cijfers zijn hoog, de impact is hoog. Maar toch lijken we er allemaal ver vandaan te willen blijven. Echt doorvragen doen we niet, het er echt over hebben doen we ook niet. We hebben weinig oog voor de gevolgen. Het is eng, beschadigend, benauwend.

Praten over seksueel misbruik

Want wat gebeurt er als je het er écht over hebt? Wat doet dit met jouzelf en wat doet dit met het slachtoffer? Wat maakt het los? Kun jij dat wel aan? Het hebben over seksueel misbruik roept al deze vragen op. Maar het maakt ons ook bewust van de onveiligheid in deze wereld. Liever blijven we geloven in een veilig bestaan, maar ondertussen worden er in Nederland jaarlijks 62.000 kinderen voor het eerst seksueel misbruikt. Deze kinderen worden volwassen en lijden onder de gevolgen.

Slachtoffers groeien er niet zomaar overheen

Lang dachten we dat kinderen hier wel overheen zouden groeien, maar dit is zeker niet het geval. De impact is hoog. Want wat doet het met je wanneer een volwassenen persoon, meestal een bekende, op seksueel gebied jouw grenzen overschrijdt? Grenzen die je als kind nog niet kunt aangeven, maar waarvan je wel weet dat ze overschreden worden. Een situatie waarvan je weet dat wat er gebeurt heel verkeerd is. Slachtoffers kunnen in hun omgeving vaak niet terecht met het misbruik, niet als kind en niet als volwassene. Maar ook later wanneer slachtoffers hulpverlening zoeken, vinden zij vaak geen aansluiting.

Tekort schietende hulpverlening

Nog te vaak wordt er tekort geschoten als het gaat om goede en passende hulpverlening. Nog te vaak worden symptomen gemist en nog te vaak wordt seksueel misbruik niet behandeld. Er worden verkeerde diagnoses gesteld, er wordt gewerkt aan andere problemen, maar van het trauma wordt ver vandaan gebleven. Kunnen we het hulpverleners kwalijk nemen? Of moet er meer kennis komen? Buiten dat, waarom is het dat hulpverleners hier moeite mee hebben?

De vraagstelling voor mijn onderzoek

De vraag die ik mij stel is of mensen het willen zien? Kunnen ze misbruik in de ogen aankijken? Een vrouw die seksueel misbruikt is in de ogen aankijken? Of zijn wij mensen toch nog altijd op zoek naar veiligheid? Willen we het misbruik daarom niet zien en in plaats daarvan liever het plaatje van een veilig bestaan voor ogen houden?

Mijn afstudeeronderzoek

bevrijd, illustratie bij 'Spelen met gevolgen' van Nicole Blok copyright 2017

Met bovenstaande vragen ben ik mijn afstudeeronderzoek gestart en in de interviews die ik gehouden heb, hoor ik van verschillende dramatherapeuten dat cliënten bij eerdere hulpverlening slecht behandeld zijn, niet gehoord zijn of dat er niet naar het trauma werd toegegaan. Van dezelfde dramatherapeuten hoor ik hoe belangrijk het is om wél naar het trauma toe te gaan, om er doorheen te gaan.

Doorvragen en aanwezig blijven

De dramatherapeuten geven aan dat het belangrijk is om wél door te vragen, waar de cliënt stopt met praten en hierin in volle aanwezig te blijven bij de cliënt. Want hoe beschadigend is het wanneer het seksueel misbruik dat vroeger ontkend werd, nu opnieuw ontkend wordt? Wat voor wereldbeeld ontstaat er dan? Wat doet dit met het vertrouwen in anderen, dat toch al zo beschadigd is? Welke impact heeft het op de schaamte en schuldgevoelens, die toch al zo aanwezig zijn? Wat doet dit met het zelfbeeld? Kortom, hoe zit het met de gevolgen?

De vergeten gevolgen

De gevolgen van seksueel misbruik zijn niet mis. Uit mijn onderzoek blijkt dat de impact van misbruik hoog is en dat dit invloed heeft op verschillende functioneringsgebieden: psychisch, emotioneel, lichamelijk, sociaal/ relationeel, maatschappelijk en seksueel. Het leren aangeven van grenzen is uiteindelijk niet voldoende om het trauma te verwerken.

Aandacht voor het totale functioneren

Seksueel misbruik is ingrijpend, het grijpt in op het totale functioneren en juist daarom moet een behandeling ook op het totale functioneren ingrijpen om iemand weer te laten helen. Door middel van mijn onderzoek is meer en meer duidelijk geworden op welke wijze dramatherapeuten met werkvormen en methoden aansluiten op de gevolgen van seksueel misbruik bij vrouwen.

De impact van dramatherapie

Dramatherapie laat zien wat het misbruik gedaan heeft, biedt de confrontatie die nodig is, maar biedt tegelijkertijd de steun en troost die gegeven moet worden. Door de ruime mogelijkheden in dramatische werkvormen en methoden kunnen vrouwen gesteund worden waar nodig en geholpen worden met het verwerken van hun trauma.

Inzicht en educatie

Wat daarnaast naar voren kwam in het onderzoek, is dat het belangrijk is dat vrouwen inzicht krijgen op welke gebieden de gevolgen van het misbruik zich bevinden. Om een inzicht te geven in welke functioneringsgebieden de gevolgen van seksueel misbruik zich allemaal bevinden verwijs ik u graag naar mijn onderzoek.

Krachtige hulpverleners

bevrijd, illustratie bij 'Spelen met gevolgen' van Nicole Blok copyright 2017

Mijn onderzoek en dit artikel is voor alle krachtige hulpverleners die werken met deze krachtige vrouwen die strijden om er beter uit te komen. Maar ook voor alle vrouwen die nu nog vastlopen en nog niet weten of de eindstreep ooit in zicht komt. Het onderzoek is gericht op vrouwen, maar laten we niet vergeten dat er ook genoeg mannen zijn die zich in deze zelfde strijd bevinden. Laten wij er als hulpverleners voor zorgen dat vrouwen en mannen zich gehoord kunnen voelen en gesteund kunnen worden. Laten we bijdragen wat we kunnen bijdragen, er is al genoeg gemist.

Spelen met gevolgen

Hier vind je de resultaten van het onderzoek van Amanda Speekenbrink, getiteld ‘Spelen met gevolgen’.

Afstudeer onderzoek Amanda Speekenbrink

Illustraties van Nicole Blok, copyright 2017, gebruikt met toestemming.

Zomeractie Krachtsessie

Zomeractie!

Ben je benieuwd wat het halfjaar traject: Krachtig verder na seksueel misbruik voor jou kan betekenen of twijfel je nog? Vraag dan nu in de zomer maanden een GRATIS krachtsessie aan! Mail je naam en motivatie naar info@beliefenbeleef.nl. *Er is een beperkt aantal plekken.

Zie voor meer informatie: http://www.beliefenbeleef.nl/seksueel-misbruik/

Symposium terugblik 1 juli 2017

Inmiddels is het twee weken geleden dat we bij Van der Valk in Arnhem bij elkaar kwamen voor het zevende ‘Wat wél werkt!’ symposium. Het thema is ‘Seksueel misbruik in sociaal perspectief’ en we zijn er klaar voor. De dag wordt zoals vanouds geopende door Lyssa Lietar met een korte ‘landingsoefening’ en dan is het tijd voor Lucas Derks.

Lezing Lucas Derks

Een prachtig verslag van de lezing van Lucas kun je vinden op de website van één van de deelnemers, onze eigen Paula Holtzer. Klik op de foto om daar naartoe te gaan. 

Na Lucas Derks was het de beurt aan Barbara Krantz die ons meenam in een muzikale dialoog. Een hele korte impressie van haar workshop (2 seconden, te laat begonnen met filmen… 😉 )

Middagprogramma

Na de heerlijke lunch gingen de deelnemers naar hun gekozen workshops. Voor ons een tijd om even te ontspannen. Over de workshops hebben we feedback gekregen van onze deelnemers. Een greep hieruit:

Transactionele Analyse van Maartje van Driel

Ik wist niet wat ik me erbij moest voorstellen, maar het werd al snel duidelijk. Zowel de therapie als hoe je het in de praktijk toepast werd goed uitgelegd. Ik werk zelf ook graag met het innerlijke kind, dus dit was heel interessant.

Heling van meergenerationeel seksueel trauma van Leonie Linssen

Ze vertelde onder andere over de kring van seksueel misbruik die doorbroken wordt, als er geen kinderen komen en dat was een bevestiging voor mij van wat een medium op een paranormale beurs me ooit verteld had.

WEZZ-training van Melissa en Machiel van der Meer

Hele goede workshop, goede begeleiding en praktisch toepasbare oefeningen die ik ook in mijn praktijk kan toepassen. Voor herhaling vatbaar!

Over de dag als geheel gaf een deelnemer ons het volgende commentaar:

Topdag !!! Ik ben zo dankbaar voor alles. Ik had eerst gedacht ” Dju toch dit is te ver voor mij, dus kan toch niet” Door jullie reactie van carpoolpagina, kwam ik op het idee om vrienden te vragen waarvan ik weet dat hij gewoon is lange afstanden te rijden en dat zou wél betaalbaar zijn. Alles verliep heel vlot en was heel duidelijk en goed te volgen. Ik voelde me prima en was heel blij dat ik dit mocht meebeleven. Het was af ! Proficiat iedereen.

De dag in zijn geheel

We zijn trots dat we een mooi cijfer halen achter de eindstreep. Het cijfer voor de dag in zijn geheel was gemiddeld een 8,1. Daar zijn wij als organisatoren natuurlijk blij mee!

WEZZ trainingen voor professionals

Tijdens het symposium gaven Melissa en Machiel van der Meer een zeer hooggewaardeerde workshop over de WEZZ voor professionals. Heb je het gemist of smaakte het naar meer? In Rotterdam vind in Oktober de WEZZ-training voor professionals plaats. Een goede manier om je deze methode die speciaal ontwikkeld is om toe te passen met mensen die seksueel misbruikt zijn eigen te maken.

WEZZ Training voor Professionals:(Rotterdam) 2 vrijdag ochtenden op 13 en 27 oktober 2017 van 09:00-13:00  http://www.happyinjelijf.nl/event/18.

In deze training worden technieken aangereikt die je direct kunt toepassen in jouw eigen praktijk bij cliënten met een seksueel misbruik verleden. Daarin is er ook aandacht voor jou beroeps achtergrond en kunnen wij hierin maatwerk aanreiken.

WEZZ voor de doelgroep

Wil je zelf niet de training volgen, maar heb je cliënten die baat kunnen hebben bij deze methode? Er zijn nieuwe data gepland voor de WEZZ training in Rotterdam.

Liever in Arnhem?

In Arnhem beschikken Melissa en Machiel over een geschikte ruimte. Bij minimaal 4 aanmeldingen kan er ook een training in Arnhem gepland worden, stuur een mail en geef aan dat je geïnteresseerd bent om de training in Arnhem te volgen.

Kennismaking met de WEZZ Training: (Rotterdam) op 2 September 2017 van 13:00-15:00. Bijdrage € 10. http://www.happyinjelijf.nl/event/19

WEZZ Training 1: (Rotterdam) op zat 7, zat 14, zat 21 en vrij 27 Oktober en zat 4, zat 11, zat 18 en zat 25 November.   http://www.happyinjelijf.nl/event/17.

Wie ontwikkelden deze training?

Melissa van der Meer is ervaringsdeskundige wat betreft seksueel misbruik en zet dans en bewegingstherapie / lichaams – ervaringsgerichte therapie in om anderen de mogelijkheid te bieden om hiervan te helen, zoals ook zij dit heeft mogen doen. Machiel van der Meer is echtgenoot van Melissa van der Meer en heeft vanuit ‘partner van’ ervaring met seksueel misbruik. Hij zet zijn jarenlange ervaring in Oosterse (zelfverdedigings) technieken in om mensen te coachen naar meer zelfvertrouwen en weerbaarheid. Tevens is hij gecertificeerd ‘Rots en Water Trainer’.

Therapeut in het zonnetje: Ine van den Heuvel

Vandaag zetten we Ine van den Heuvel in het zonnetje. Ine werd ‘genomineerd’ door één van haar tevreden klanten, die een abonnement heeft op mijn nieuwsbrief. Wat drijft Ine van den Heuvel en hoe werkt zij met mensen die seksueel misbruik hebben meegemaakt?

Ine van den Heuvel, wat heeft jou gemotiveerd om hulpverlener te worden?

Toen ik afstudeerde als maatschappelijk werker schreef ik in mijn eindwerkstuk ‘Ik ben opgegroeid in een paradijs, alles was perfect’. Ik geloofde oprecht wat ik schreef. Ik had een enorm (ook wel naïef) geloof en vertrouwen in het goede van mensen en in het goede van het leven. Van daaruit wilde ik andere mensen graag helpen, om zichzelf ook zo gelukkig te kunnen voelen.

Je noemt het zelf naíef, was jouw jeugd werkelijk zo paradijselijk?

Nee. Pas jaren later, na het lezen van het boek ‘Het drama van het begaafde kind’, realiseerde ik mij dat het paradijs een illusie is. De illusie van een kind, om datgene wat er pijnlijk was niet te hoeven voelen. Als dochter van een moeder met een groot verliestrauma deed ik mijn uiterste best om haar te ‘redden’. Uit liefde, maar ook uit zelfbehoud. Ik dacht echt dat ik het wel zou kunnen ‘fiksen’ voor haar, zodat ze de moeder kon zijn die ik nodig had.

En, werkte dat?

Nee, dat werkt natuurlijk niet. Vanuit nu terugkijkend naar wie ik toen was, zou ik jouw eerste vraag anders beantwoorden. Ik zou zeggen: ‘Ik ben hulpverlener geworden vanuit de onbewuste drijfveren om mijn moeder te redden en mezelf te beschermen.’ In het brengen van aandacht en zorg naar anderen, hoefde ik mijn eigen gemis niet te voelen, mijn verloren voelen, angst, verdriet en eenzaamheid.

Het klinkt alsof je dat nu wel gevoeld hebt?

Uiteindelijk heb ik door mijn werk, aanvullende opleidingen en trainingen als hulpverlener, mijzelf kunnen bevrijden uit de illusies. Ik heb mezelf durven zien, ontdekken en ontmoeten in alle ervaringen en gevoelens uit mijn kindertijd en van mijn latere ervaringen, zoals de dood van mijn zoontje. Ik heb mezelf leren kennen in de beschermingsmechanismen die ik heb gecreëerd. Destijds hebben ze me geholpen, maar in mijn volwassen leven werden ze een hinderpaal. Zo heeft mijn werk als hulpverlener ook mijzelf geholpen en hiervoor ben ik mijn cliënten dankbaar.

Wat heeft gemaakt dat je juist integrale therapie doet?

Ik doe integrale therapie, omdat ik geloof dat alles van invloed is op elkaar. Het fysieke, onze levenservaringen, onze gevoelens, al het mentale in ons en de omgevingsfactoren (inclusief de levenservaringen van onze ouders en voorouders) beïnvloeden ons dagelijks bestaan. Er is een voortdurende wisselwerking en beweging in en tussen al deze gebieden. Het is van wezenlijk belang om alle levensgebieden in die samenhang aandacht te geven. Dat helpt je om inzicht te vinden, om te kunnen invoelen en begrijpen. Het geeft je de gelegenheid om je eigen unieke zelf terug te vinden. Ook het spirituele aspect speelt hiernaast nog een grote rol. Zeker bij seksueel misbruik helpt het om vanuit dat grotere perspectief te kijken en betekenis te geven.

Wat kan jouw therapie bijdragen aan het helen van mensen die seksueel misbruik hebben meegemaakt?

Mijn begeleiding helpt mensen om dat wat werkelijk waar is geweest onder ogen te zien. Dat doe ik meestal met behulp van opstellingen en psychodrama. Er naar kijken zonder het kleiner te maken, te bagatelliseren of te ontkennen. Mensen komen tot besef (op de diepe laag van fysieke gewaarwordingen, gevoelens en weten), wat er werkelijk gebeurd is in en door het misbruik. Seksueel misbruik laat diepe sporen na, zoals verlies van authenticiteit, verlies van een eigen ja en nee, de schade van de psychische/emotionele dwarslaesie (splitsing tussen hoofd en lichaam), traumaseksualiteit, de innerlijke dader, de aangepaste volwassene, getuigenzucht en meer.

Hoe gaat dat in zijn werk?

Stap voor stap help ik mensen om alle draden naar de dader los te maken en hun eigen waarheid en woorden terug te vinden, ze leren hun eigen ja en nee te voelen en uit te spreken. Zij bouwen een veiligere binnenwereld op, door weer contact te maken met hun eigen behoeftes en door goede grenzen te leren stellen. Door in jezelf orde op zaken te stellen, kun je jezelf ook in de buitenwereld weer veiliger voelen en vertrouwen hervinden. Je vindt je eigen kracht, macht en regie over jezelf en je leven terug. Zo ontwikkelt het volwassen deel zich naar een grotere gezondheid en de afgesplitste delen komen weer samen. Dat is wat helen is: weer heel worden.

Welk instrument zet je vaak in en met welk resultaat?

Ik realiseer me steeds meer dat de relatie tussen mij als begeleider en de cliënt, het belangrijkste instrument is. Dat cliënten in de relatie met mij kunnen ervaren dat er nu wél iemand is, iemand die oprecht aanwezig is (zonder oordelen en zonder haast) en die te vertrouwen is. Aan wie ze alles weer mogen leren toevertrouwen en vragen. De relatie is helpend en helend, er is even weer een hand om vast te pakken. Daardoor kun je leren weer nabij te durven zijn en kwetsbaar. Ik help je woorden te vinden voor dat wat onbenoembaar is, help je zien en begrijpen, geef je uitleg. Daardoor kun je groeien en datgene wat verloren is gegaan hervinden.

Wat ik daarnaast vaak aanbeveel voor mensen met een seksueel misbruik verleden is het groepstraject ‘De stilte doorbreken’, dat ik samen met Mijke van Gorp aanbied. Alle aspecten die specifiek gaan over seksueel misbruik komen hierin aan bod. Het contact hierover met lotgenoten is zo helend. In de groep ga je beseffen dat je niet alleen staat. Dat er anderen zijn die je, zonder veel woorden nodig te hebben, begrijpen en die je steunen. Dat de steun, die er vroeger niet was, er nu wel is. Dat helpt mensen enorm.

Wat denk jij dat belangrijk is dat mensen over jou weten, voordat ze contact met je opnemen?

Dat ik naast mijn vakkennis, door al mijn levens- , leer- en werkervaringen, weet heb van diepe, traumatische en dus vaak ook pijnlijke processen. Dat ik niet bang ben omdat ik daar zelf ben geweest en heb gevoeld hoe krachtig we in die diepte zijn. Ik ben ‘stevig’ in mijn zachtheid en betrokkenheid. In dat proces ben je veilig bij mij, omdat ik je nooit over een grens zal trekken of duwen die voor jou niet past. Ik ga met respect met je om, ook als jij je zelfrespect nog niet kunt voelen. Je mag erop vertrouwen dat jouw ‘nee’ door mij gehoord zal worden. Evenals je ‘ja’.

Heel wat anders dus dan: ‘Ik zal jou wel redden’?

Ja, al blijf ik nog steeds vertrouwen hebben in het goede in de mens. Als ik terugkijk op wat ik geleerd heb, dan voel ik dat ik een groot vertrouwen heb in de kracht en het zelfhelend vermogen van mensen, dat ik een groot vertrouwen heb in alle bewegingen van het leven. Ik geloof nog steeds in al het goede van het leven, maar ik heb daarnaast een realistisch besef van alle donkerte die er óók is. Ik weet dat ik het niet kon ‘fiksen’ voor mijn moeder en dat ik dat nu ook niet kan voor een cliënt. Maar ik kan wel helpen om nu als volwassene, eigen antwoorden te vinden op vragen en ik kan helpen om manieren te vinden de donkerte, de last, te kunnen dragen.

Ine van den Heuvel

Tijdelijke spierverlamming tijdens seksueel misbruik

Veel overlevers van seksueel misbruik hebben schuldgevoelens, omdat ze niet gevochten hebben, niet hebben gestreden. In plaats daarvan zijn ze bevroren: ze konden zich niet verweren, ze konden niet bewegen.

Recent onderzoek naar tijdelijke spierverlamming

Recent is er in Scandinavië onderzoek gedaan naar deze bevriezing. De medische term voor dit verschijnsel is ‘Tonic Immobility’ oftewel: tijdelijke spierverlamming.

Tijdelijke spierverlamming in de dierenwereld

Tijdelijke spierverlamming komt veel voor. Een uitstapje in de dierenwereld leert ons dat sommige dieren lijken ‘verlamd te zijn’ als ze in een levensbedreigende situatie verkeren. Een muis die gepakt is door een kat houdt zich dood. De kat slaat er nog een paar keer tegen, maar net als de speelgoedmuis verroert het beestje zich niet. De kat verliest interesse en hup: daar rent het muisje de tuin in. Gered!

Onderzoek naar tijdelijke spierverlamming bij slachtoffers van verkrachting

Het onderzoek naar Tonic Immobility, tijdelijke spierverlamming, is gedaan in Scandinavië onder 300 slachtoffers van verkrachting. Het onderzoek is gepubliceerd in de: ‘Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica’. Wat zij hebben ontdekt is dat tijdelijke spierverlamming tijdens een verkrachting veel vaker voorkomt dan eerder werd aangenomen. Maar liefst 70 procent van de vrouwen gaven aan enige tijdelijke verlamming te hebben ervaren, terwijl dat door 48 procent van hen ‘extreme tijdelijke verlamming’ werd genoemd.

Belangrijk voor de slachtoffers én voor rechtspraak

Voor slachtoffers is het belangrijk om te weten dat de tijdelijke spierverlamming die zij hebben ervaren geen keuze is geweest. Zij hadden letterlijk niet de macht over hun spieren ten tijde van de verkrachting. Voor de rechtspraak is deze kennis ook van belang, omdat er immers maar al te vaak gevraagd wordt: ‘Waarom heb je niets gedaan?’ Het antwoord is nu wetenschappelijk aangetoond: in 70 procent van de gevallen kán een slachtoffer van verkrachting niets doen vanwege de tijdelijke verlamming.

Gevolgen van verkrachting: PTSS en zware depressie

In een vragenlijst die 189 van de slachtoffers 6 maanden later hebben ingevuld, komt naar voren dat 38 procent last had van PTSS en nog eens 22 procent had een ernstige depressie. Of de tijdelijke verlamming bijdraagt aan het risico van PTSS en depressie, komt niet uit het onderzoek naar voren, maar het lijkt een redelijke veronderstelling, aldus een in PTSS gespecialiseerde psycholoog.

Schuldgevoelens over verkracht worden

Veel slachtoffers voelen zich (mede)schuldig aan de verkrachting, omdat ze zich niet verweerd hebben. Dit onderzoek wijst uit dat dit schuldgevoel niet alleen onterecht is omdat zij als slachtoffer sowieso geen schuld hebben, maar ook het feit dat ze niets hebben kunnen doen om zich te verweren, is dus nadrukkelijk niet hun schuld. Voor 70 procent van de slachtoffers is bewegen ten tijde van een verkrachting gewoon niet mogelijk.

Een verkrachting is een levensbedreigende ervaring

Slachtoffers van seksueel misbruik noemen zich met recht en reden overlevers. Het mechanisme dat hen tijdelijk verlamde tijdens het misbruik heeft hen gered van een levensbedreigende situatie. Het kind wordt misschien ingepalmd en denkt dat het instemt, maar het lichaam weet beter. Het lichaam ervaart de verkrachting (en seksueel misbruik) als een levensbedreigende ervaring en het beschermt het slachtoffer hiertegen door tijdelijke verlamming.

Tijdelijke verlamming en de hulpverlening

Een deel van het helingsproces na seksueel misbruik is het doorbreken van de verlamming. Somatic Experiencing werkt heel expliciet met ‘de beweging die je had willen maken’. Andere therapieën werken met trillen (TRE) of trillingen (muziektherapie) of met concrete bewegingen (Dans en beweging, sport). Er zijn talloze therapieën die op één of andere manier met de lijfelijke component van het trauma werken. Zoals zo vaak legitimeert het onderzoek achteraf de therapieën die in de praktijk allang hun nut hebben bewezen.

Naar een (Engelstalig) artikel over dit onderzoek