Krachtige overlevers vragen krachtige behandelaren

Krachtige overlevers vragen krachtige behandelaren

Er is veel over seksueel misbruik te vinden, maar weinig over herstel of helen. Elke ervaring is anders, ieder mens is anders en ieder slachtoffer heeft zo ook zijn/haar eigen unieke, krachtige manier om met de opgedrongen ervaring om te gaan. Herstellen van seksueel misbruik is een complex proces met veel verschillende lagen. Het is belangrijk om daarbij een beeld te hebben van wat herstel of helen is.

Onderzoeksvraag: ‘Wat is herstel of helen van seksueel misbruik?’

Toen ik mijn onderzoek: ‘Intiem. Een kwalitatief inventariserend onderzoek naar de inzet van dramatherapie bij vrouwen die seksueel misbruikt zijn.’ deed in 2014, was een van de vragen: ‘Wat is herstel of helen van seksueel misbruik?’. Hierop kwamen verschillende antwoorden en de nuances zijn zo belangrijk. In dit artikel zal ik enkele overeenkomsten noemen, een citaat van een ervaringsdeskundige, aangevuld met de ervaring die ik de afgelopen jaren heb opgedaan. Daarbij spreek ik liever over herstel als helen, in het kader van dat het een gebroken heelheid is.

Een bevroren hart en lichaam

In Bohlmeijer en Hulsbergen (2009) spreekt Bommerez over de ‘flow’, een totale betrokkenheid in het leven. Helen betekent onder andere dat je van een bevroren hart en een verloren vertrouwen in de goedheid van het leven, door het verlies van onschuld en de pijn in de ogen te zien, uiteindelijk komt tot het uiten en scheppend te handelen vanuit je individualiteit.

De antwoorden uit het onderzoek

In het onderzoek is de vraag gesteld aan 9 respondenten, hierbij heb ik vier overeenkomsten in hun antwoord op ‘Wat is helen of herstel van seksueel misbruik?’ gevonden:

  1. Dat iemand geen herbelevingen meer heeft, waarbij je de realiteit kwijt raakt.
  2. Het een leven is niet vanuit overlevingsstrategieën, maar dat de ervaring op een bepaalde wijze in je leven geïntegreerd is.
  3. De acceptatie dat het deel van je is en je ontdekt steeds weer hoe het je beïnvloed heeft.
  4. Triggers en littekens blijven er, helen is het hiermee om leren gaan.

Zelf zou ik aan deze nog toe willen voegen:

“Dat wat er ook gebeurt in de instabiliteit van het leven, je steeds meer en sneller contact kan maken met je eigen midden, om van daaruit te kunnen handelen. Het vraagt een bewustzijn in je handelen en ontdekken wat hoort bij het misbruik en wat is van jezelf.”

 

Ervaringsdeskundige aan het woord

Een citaat uit het onderzoek (2014) van Ivonne Meeuwsen: “Helen begint als je stopt met bang zijn voor wat er in je woont en dat is een besluit. Als je bang bent voor alles wat boven komt, dan is de enige manier om aan die angst te ontsnappen de herinneringen aankijken. Helen is het contact hebben met wie je bent. (…… vervolg) Helen is des te meer ervaren wat je triggers zijn, maar weten dat het (de gekoppelde herinnering) niet nu is.”

Het aangaan vraagt moed en kracht

Een mildheid wil ik bij bovenstaand citaat plaatsen, omtrent hoe lastig de keuze voor mensen kan zijn om dit aan te gaan en het zo moedig is wie die stap zetten en het aan blijven gaan. Het getuigt van een kracht om naar de angst te willen kijken. Je moet een idee hebben dat er meer mogelijk is dan wat je leven op dat moment is. Het is een zwaar traject en het is lastig om niet ontmoedigd te raken van hoe diep het doorwerkt. In de trauma-mindset van een cliënt is er vaak geen helder beeld van hoe het kan worden, maar wel de angst voor de eigen belevingswereld, gestoeld op eerdere ervaringen. Dat vraagt dat we als omstanders kunnen laten weten dat er een ‘andere wereld’ is. Pas als de cliënt daarin kan geloven kun je als behandelaren vertrouwen bouwen.

Krachtige overlevers vragen krachtige behandelaren

Overlevers zijn krachtig. Vaak hebben zij creatieve manieren gevonden om met de situatie om te gaan, waar dissociatie een welbekende vorm van is. Ik hoor vaak een neiging om te kijken naar de krachten, een heel belangrijk deel, maar vaker dit ook in een perspectief wordt geplaats van: “Je bent ook zo ….. (krachtig) ….. geworden juist door wat je hebt meegemaakt.” Het is waken voor het suggereren dat er iets positiefs uit te halen is. Als we zo naar krachten kijken, dan is het des te meer belangrijk om in oog te houden voor de basis van waaruit iemand iets doet. Naar mijn mening worden krachten vaker gebruikt in een onopgemerkte vorm van bagatelliseren.

De schade niet bagatelliseren

Bagatelliseren van hoe schadelijk de ervaring is geweest, is vaak ook een gevolg van onvoldoende kennis over hoeveel schade het werkelijk veroorzaakt. Dat maakt dat er een snelle neiging kan zijn om naar de keerzijde te gaan, welke kracht er mogelijk nu zichtbaar is, ondanks dat of door wat iemand heeft meegemaakt. Maar het kan ook een vorm zijn: waar we eigenlijk niet kunnen dealen met de hele diepe pijn die er is geweest. Het is moeilijk om als mens hier echt in volledigheid bij stil te staan, als cliënt maar ook als behandelaar en soms een neiging van therapeuten om om het trauma heen te werken.

Therapie is nodig, omdat je dan naar de diepste pijn kan

Voor een cliënt is therapie daarom naar mij mening ook zo belangrijk, want als je naar die laag van je pijn gaat is het heel moeilijk om daar zelf uit te komen. Voor een therapeut is het dan ook heel belangrijk om te waken voor secundaire traumatisering, om goed voor jezelf te zorgen. Dit vraagt een goede borging van supervisie, intervisie, leertherapie, ontspannende activiteiten naast werk en ook hiermee rekening te houden in je privé leven.

Teruggaan naar het moment van impact

Het brengt je als cliënt oog in oog met je slachtofferschap, met dat waar je geen regie had en wederom gevoelsmatig zul je ervaren dat je geen regie hebt. Je hebt vertrouwen in de therapeut nodig om dat deel van jezelf te laten zien en om daar bij te kunnen zijn. Op dat moment heb je een therapeut nodig die weet wat hij/zij doet, die kan verdragen erbij te blijven, hoe gruwelijk ook. Een therapeut die vanuit dat moment het contact aan gaat, het eenzame patroon doorbreekt en openingen te vindt naar het heden, waar de cliënt wel regie kan nemen en wel mogelijkheden heeft om voor zichzelf op te komen.

De diepte in jezelf omarmen

Als we in die diepte durven gaan met cliënten, dan kunnen we echt in kern van de problematiek werken, de machteloosheid waarin we als mens willen opgeven. Ik ben van mening om die diepte met mensen aan te gaan, het belangrijk is dat je zelf als therapeut de diepte kan omarmen in jezelf, om er werkelijk bij te kunnen blijven.

Kwetsbaarheid

Te weten van de verborgen lagen, de kwetsbaarheid zo recht in de ogen aan te kijken én weten dat het anders kán als de innerlijk vastgezette gevormde ervaring. In die kern kunnen we mensen een nieuwe ervaring op laten doen en in die kern kan er een verandering van het wereldbeeld tot stand komen. Een existentiële zoektocht voor zowel de cliënt als de therapeut, om met jezelf aan te gaan.

Belief en Beleef een stap verder als persoon en professional!

Rineke van der Baan

 

Verenigde Naties aanbevelingen omtrent aanpak depressie

‘Behandeling van mensen die aan depressie lijden moet veranderen van de verregaande medicalisering en moet in plaats daarvan de onderliggende macht en ongelijkheid adresseren die vaak ten grondslag liggen aan de depressie’

Artikel over de aanpak van de oorzaken van depressie

Ik vond deze veelzeggende tekst online. Mijn vertaling van het hele artikel vind je hieronder, maar als je niet zo van ambtelijke taal houdt: De kern van zijn betoog is:

  • Stop met net doen alsof een gemiddelde depressie een probleem van stofjes in de hersenen is. En er is geen enkel bewijs dat pharmaceutica helpen.
  • Kijk naar de oorzaken van depressie. Bijvoorbeeld Negatieve Ervaringen in de Kindertijd (NEK’s), geweld, sociale ongelijkheid etc. (zie ook mijn blog over NEK’s)
  • Zorg ervoor dat opvang in de eerste lijn bestaat uit: Oplettend afwachten, kijken, praten en luisteren
  • Zorg ervoor dat de maatschappelijke omstandigheden verbeteren
  • De mensen van de wereld hebben recht op goede geestelijke gezondheidszorg

De Verenigde Naties expert Mr. Pūras

Aan het woord is de gezondheidsexpert van de Verenigde Naties, Mr. Pūras op de Wereld Gezondheidsdag op 7 april 2017. In zijn  open statement die voorafgaand aan de Wereld Gezondheidsdag gepubliceerd werd, zegt de speciale ‘Recht op gezondheid Rapporteur’ dat landen hun dominante biomedische aanpak van depressie moeten heroverwegen, om te voldoen aan de Duurzame Ontwikkelingsagenda 2030, waarin het recht op gezondheid wordt gegarandeerd voor iedereen.

Negatieve Ervaringen in de Kindertijd (NEK’s)

Er is steeds meer bewijs dat er een link is tussen depressie en Negatieve Ervaringen in de Kindertijd (waarvan seksueel misbruik er één is). Geweld, ongelijkheid, onzekere leefomstandigheden en sociale uitsluiting raken de meest kwetsbare mensen naar verhouding harder.

Stop met psychoactieve drugs als eerste hulp

Mr. Pūras zegt met nadruk: ‘Het medicaliseren van depressie en andere vormen van sociale stress en de behandeling hiervan met psychoactieve drugs is de dominante behandelvorm geworden. Echter, deze behandeling in de eerste lijn is, zeker als het over gemiddelde of milde depressie gaat, simpelweg niet gebaseerd op bewijzen. De overmatige medicalisering van deze condities doet meer schade dan goed en dit moet stoppen.’

Risico’s verminderen

De expert gaat door: ‘De risicofactoren voor depressie en suicidaal gedrag moeten teruggebracht worden. Tegelijk moet beleid gemaakt worden dat mensen en gemeenschappen beschermt en weerbaar maakt tegen deze condities.’

Psychosociale interventies

Mr. Pūras breekt een lans voor psychosociale interventies binnen het sociale netwerk van iemand die emotionele of sociale stress ervaart. ‘Psychiatrische interventies zijn meestal niet noodzakelijk. Hulp en steun moet dicht bij de mensen gegeven worden, door bijvoorbeeld huisartsen, wijkverpleegkundigen en thuishulpen.’

Wachten, kijken en luisteren

‘In de meeste gevallen is oplettend afwachten, menselijke interactie en gewoon praten en luisteren misschien wel alles wat er nodig is. Deze interventies zouden de eerste lijnshulp moeten zijn.’ benadrukt mr. Pūras. ‘We mogen niet accepteren dat drugs het antwoord zijn op gewone menselijke geestelijke gezondheidsissues, op sociaal emotionele problemen. We moeten de sociale issues waaruit deze problemen ontstaan aanpakken, zoals machtsongelijkheid in relaties, de gevolgen van geweld en andere negatieve omstandigheden die ons sociaal en emotioneel milieu vormen.’

Oproep van de expert

Ik roep de naties op om hun investeringen in de geestelijke gezondheid te verleggen van de nadruk op chemische disbalans, naar het aanpakken van machtsongelijkheid en andere vormen van ongelijkheid in behandeling.

We moeten het gesprek aangaan over depressie en beleidsmakers moeten gaan kijken wat er mis is gegaan in de aanpak van de geestelijke gezondheid van individuen en van maatschappijen én over de veranderingen die nodig zijn. Het zal een moeilijk gesprek zijn, maar het is belangrijk dat we dit gesprek nu gaan voeren.

Miljoenen mensen van over de hele wereld lijden aan depressie en andere geestelijke gezondheidsissues, maar niet iedereen heeft toegang tot de juiste zorg en ondersteuning.’

 

 

 

De impact van seksueel misbruik op zwangerschap (onderzoek)

Het onderzoek

In opdracht van Ivonne Meeuwsen en in het kader van hun afstuderen aan de Verloskundigen Academie deden J. De Kat en M.H. van Meijeren onderzoek naar de impact van seksueel misbruik op de (latere) zwangerschap. Zij onderzochten met name de verwachtingen van zwangeren met betrekking tot het hulpaanbod van verloskundigen op het moment dat de zwangere negatieve seksuele ervaringen heeft (al dan niet in de kindertijd).

Download hier het afstudeeronderzoek over de impact van seksueel misbruik op zwangerschap

De Kat, J. (0848196) Van Meijeren, M.H. – Afstudeeronderzoek (1)