Psychiatrische diagnoses betekenisloos

Psychiatry Research, een gerenommeerd blad dat ‘Peer reviewed’ onderzoeken (door collega’s gecontroleerd op kwaliteit) publiceert, heeft een onderzoek gepubliceerd van de Universiteit van Liverpool over psychiatrische diagnoses.

De voornaamste conclusie uit het onderzoek

De meeste psychiatrische diagnoses zijn wetenschappelijk gezien waardeloos als middel om verschillende stoornissen te onderscheiden. Het artikel hierover verscheen op Neurosciencenews.com en ik heb dit vertaald voor jullie.

Gedegen onderzoek van Universiteit van Liverpool

Het onderzoek, dat geleid werd door researchers van de Universiteit van Liverpool bestond uit een gedetailleerde analyse van vijf belangrijke hoofdstukken uit de meest recente editie van het alom gebruikte ‘Diagnostisch en Statistisch Handboek (DSM), over Schizofrenie, Bipolaire stoornis, Depressieve stoornissen, Angststoornissen en Trauma gerelateerde stoornissen.

Gemeenschappelijke taal

Diagnostische handboeken zoals de DSM zijn een poging om een gemeenschappelijke diagnostische taal te creëren voor professionals in de psychische gezondheidszorg. Het idee is om een definitieve lijst van psychiatrische diagnoses te maken, inclusief hun symptomen.

De voornaamste conclusies uit het onderzoek

  • Psychiatrische diagnoses gebruiken allemaal verschillende besluitvormingsregels.
  • Er is een enorme overlap in symptomen tussen de verschillende diagnoses.
  • Bijna alle diagnoses maskeren de rol van trauma en negatieve ervaringen.
  • Diagnoses vertellen ons weinig over individuele patiënten en de behandeling die zij nodig hebben.

De auteurs van het onderzoek concluderen dat diagnostische labels een ‘onzuiver categorisch systeem’ vormen.

De hoofdonderzoeker, Dr. Kate Allsopp van de Universiteit van Liverpool:

‘Al creëren de diagnostische labels de illusie van een verklaring, deze labels zijn wetenschappelijk gezien betekenisloos en ze kunnen stigmatiseren en vooroordelen veroorzaken. Ik hoop dat dit onderzoek professionals in de geestelijke gezondheidszorg zal stimuleren om voorbij diagnoses te denken en andere verklaringen voor psychische problemen te overwegen, zoals trauma en andere negatieve levenservaringen.’

 

Professor Peter Kinderman, van de Universiteit van Liverpool, zegt:

‘Deze research bewijst eens te meer dat de biomedisch diagnostische benadering in de psychiatrie niet passend is. Diagnoses worden vaak en zonder kritische blik geponeerd als ‘echte ziektes’, maar zijn in feite gecreëerd op basis van inconsequente, verwarde en elkaar tegensprekende patronen van grotendeels arbitraire criteria. Het diagnostisch systeem gaat uit van de foutieve veronderstelling dat alle psychische nood voortkomt uit stoornissen en leunt bovendien zwaar op subjectieve oordelen over wat normaal is.’

 

Professor John Read, van de Universiteit van Oost Londen zegt:

‘Misschien is het tijd dat we stoppen te pretenderen dat medisch klinkende namen ook maar iets bijdragen aan ons begrip van de complexe oorzaken van menselijke nood of helpen bepalen welke soort hulp we nodig hebben als we in psychische nood zijn.’

 

Mijn eigen kijk op dit onderzoek

Mijn eerdere artikel, over of seksueel misbruik in de GGZ thuishoort, belicht hetzelfde thema van een andere kant. Psychiatrische diagnoses zijn vervreemdend als iemand een volstrekt normale reactie heeft op abnormale, belastende omstandigheden.

Recent Nederlands onderzoek

In recent Nederlands onderzoek is de tevredenheid van seksueel misbruikte cliënten onderzocht. Hierbij wordt als belangrijkste conclusie gezegd dat het bespreken van het seksueel misbruik de meest significante factor is voor tevredenheid van cliënten. Net dat aspect, de rol van trauma en negatieve ervaringen, wordt door de diagnostische handboeken gebagatelliseerd en gemaskeerd.

Kritische blik op psychiatrische diagnoses

Het is fijn dat een gerenommeerde universiteit kritisch heeft gekeken naar de interne logica van handboeken van diagnostiek die, helaas, tamelijk kritiekloos zijn ingevoerd en inmiddels gelden als de standaard binnen de psychiatrie. Ik ben blij met dit kritische onderzoek, dat mijn intuïtie en ervaring hierin wetenschappelijk onderbouwt.

Hervonden herinneringen: wat is ervan waar?

Kindermisbruik is veel in het nieuws

Psycholoog en lid van de Jonge Akademie Elke Geraerts, schreef over hervonden herinneringen in: ‘Een herinnering verjaart niet’:

“De nadruk ligt in deze berichten vaak op de dader. En terwijl verhalen over de dader breed worden uitgemeten in de pers, is er veel minder aandacht voor de gevolgen voor het slachtoffer.”

De gevolgen van kindermisbruik voor het slachtoffer worden veel minder belicht. Dat is raar, omdat het veel gevolgen heeft op de korte én lange termijn.

Langetermijn gevolgen

Ongeveer een kwart van de slachtoffers krijgen later last van post-traumatische stress. Daarnaast zijn depressie, stemmingswisselingen en moeite om jezelf te handhaven in de maatschappij gevolgen die vaak voorkomen. Ook kun je last hebben van herinneringen die zich opdringen tijdens seks of intimiteit. Voor een lijst van mogelijke gevolgen klik hier.

Hele jonge slachtoffers

Maar hoe zit dat als je nog heel jong bent ten tijde van het misbruik? Een kind van drie jaar of jonger heeft geen idee van wat seks is. Kinderen dragen deze onaangename ervaring met zich mee, zonder er een naam aan te kunnen geven. Als deze herinneringen boven komen, is er vaak verwarring en voor het eerst wordt de ervaring geduid, met de kennis van nu, als seksueel misbruik.

Herinneringen naar aanleiding van een trigger

Vaak komt er na jaren ineens een herinnering naar boven, meestal naar aanleiding van een trigger. Dat kan een gebeurtenis zijn of een gevoel, dat doet denken aan (symbool staat voor) de eerdere traumatische ervaring.

Hervonden herinneringen n. a. v. mediaberichten

Door de vele berichten in de pers de afgelopen tijd, zijn er meer mensen getriggerd geraakt. Hun herinneringen komen terug of herinneringen die er altijd al waren worden in een ander daglicht gezien, met de nieuwe informatie over seksueel misbruik erbij.

Zijn die herinneringen echt?

Deze herinneringen zijn net zo echt als alle andere herinneringen. Dingen waar je langere tijd niet aan hebt gedacht, kun je activeren door bijvoorbeeld terug te gaan naar de plek waar ze gebeurden. Dat geldt voor traumatische herinneringen net zo goed als voor ‘gewone’ herinneringen.

Wat bedoelen ze dan met valse herinneringen?

Valse herinneringen bestaan, maar het is uiterst onwaarschijnlijk dat deze zullen ontstaan vanwege berichtgeving in de media of op andere manier getriggerde, spontane herinneringen. De enige manier waarop valse herinneringen kunnen ontstaan, is door suggestie van een subject onder hypnose/verhoogde staat van ontvankelijkheid door drugs o.i.d. Verreweg de meeste van de verhalen over hervonden herinneringen zijn dus gewoon waar.

Misbruik van mannen: hoe ziet dat er nou uit? Gastblog Marcel Kerkhofs

Misbruik bij mannen/ jongens en hoe ziet er dat nu werkelijk uit

Sinds een aantal jaren begeleid ik met name mannen met een misbruikverleden en ik moet zeggen: dat valt niet mee. Ik durf gerust te stellen dat er een enorme beerput opengetrokken wordt en dat het woord ravage bij me opkomt.

Bespreekbaarheid

Hoewel ik door mijn eigen misbruikverleden eigenlijk nergens van schrik, moet ik zeggen dat ik toch nog, vaak na afloop van zo’n bijeenkomst, geraakt wordt door de heftigheid en complexiteit van de verhalen van deze mannen.

Vrouwen als dader

Wat ik ook nog specifiek kwijt wil, het daderschap van vrouwen is iets wat ik zelf ook ervaren heb en wat nog steeds een heel tricky onderwerp is, zeker in dit #metoo-tijdperk. In mijn praktijk merk ik dat ongeveer 1/3 van de mannen die zich bij mij melden, door vrouwen (soms moeders, vaak oudere zussen) ontmaagd cq seksueel misbruikt zijn.

Representatieve cijfers over misbruik door vrouwen?

Of éénderde representatief is, daar durf ik geen uitspraak over te doen, maar in mijn praktijk ontstaat in elk geval een heel ander beeld dan het standaard beeld, waarin bijna uitsluitend mannen dader zijn. Ik denk dat dit komt, omdat veel mannen zich pas nu beginnen te beseffen dat ze ook seksueel misbruikt zijn en het eerst zo niet eens zagen of wilden zien.

Verwerking/ontkenning

Vaak merk ik dat deze mannen, wanneer ze het weggedrukte misbruik op latere leeftijd bespreekbaar willen maken, door vrouwen in hun omgeving gekleineerd worden. De onderliggende boodschap is dat het ontmaagden van een jongen, hem de kans geeft om man te worden. Een totaal verkeerde veronderstelling, het tegenovergestelde is eerder waar.

Populair liedje, nader bekeken

Ik moet ook denken aan het liedje van Rob de Nijs, genaamd ‘Zomer’. Hierin bezingt hij zijn ontmaagding: ‘Ik was 16 en zij was 28 …’  Niemand lijkt dit te storen. Maar als de tekst: ‘Ik was 28 en zij was 16’ zou zijn, dan zou dit nummer in de huidige tijd niet meer gedraaid kunnen worden.

Er wordt vaak lacherig of kleinerend over gedaan wat extreem pijnlijk is…

Lacherige reacties of kleinerende opmerkingen maken mannen, die door een vrouw misbruikt zijn, extreem kwetsbaar. Vaak zijn ze door het seksueel misbruik inderdaad geen echte man geworden. Ze hebben de baard niet in de keel gekregen; houden een afgeknepen piepstem, of verbergen zich juist achter stoerheid: ‘mij krijg je niet’.

Diepe schaamte, mannelijke kwetsbaarheid

Diep van binnen zijn het jongetjes gebleven, die zich schamen voor een erectie of gewoon niet weten hoe ze ermee moeten dealen. Ik begin te denken dat de mannelijke seksualiteit misschien nog wel kwetsbaarder is dan de vrouwelijke. Vanwege het zichtbare, meetbare, …  enfin het mag duidelijk zijn wat ik bedoel.

Schade en behandeling

Uit onderzoek is inmiddels gebleken dat de (gevolg) schade bij seksueel misbruik van jongens nog groter is dan bij meisjes. Daarbij komt dat het, nog steeds, een gegeven is dat het zeer, zeer moeilijk bespreekbaar is.

Gebrek aan veiligheid en groot taboe

Een concreet voorbeeld: Ik had laatst een cliënt die uitbehandeld was bij de GGZ. Hij vertelde in zijn eerste consult bij mij wat er eigenlijk gebeurd was. Ik hem vroeg of hij dat gedeeld had in zijn 20-jarige zoektocht. Hij zei: ‘nee’. Gewoon omdat de veiligheid ontbreekt vanwege het grote taboe. Ook willen ze het meestal absoluut niet delen met een vrouw c.q. in vrouwelijk gezelschap.

Mijn antwoord op dit taboe

Ik ben vorig jaar gestart met mannengroepen, om dit bespreekbaar te maken. Het leed is echt onvoorstelbaar groot evenals de behoefte om het te delen. Ik merk, nu ik deze groepen geef, als antwoord op mijn eigen verleden. Het is geen ‘Walk in the park’, Het is Zingeving met een hoofdletter.

Visioen en mijn verlangen

Nu ik dit zo schrijf, merk ik dat ik een sterk verlangen heb dat mannen en vrouwen meer gaan connecten voorbij de #metoo-beweging. Dat we ophouden met wijzen (naar elkaar) en verantwoordelijkheid nemen. Ik heb een tijdje geleden van Ivonne Meeuwsen een filmpje gekregen van een Schotse onderzoekster die onderzoek doet naar misbruik door moeders. De tegenstand die deze onderzoekster ondervindt vanuit vrouwen(bewegingen) is stuitend …

Mijn visioen is dat we seksueel misbruik gaan zien voor wat het is: een verwoestende, ontwrichtende ervaring voor meisjes én voor jongens. Dat we ophouden met elkaar de schuld te geven. Dat we ons gaan richten op de werkelijke vraag.

Wat is de onderliggende oorzaak?

  • Hoe komt het dat het zó vaak gebeurd in onze cultuur.
  • Wat is de werkelijke onderliggende oorzaak?

Naast curatieve oplossingen (therapie) zou ik ook graag willen werken aan preventieve oplossingen. Of de wereld, onze maatschappij die zo graag alles indeelt in vakjes, in goed vs kwaad, daar aan toe is betwijfel ik. Ik blijf niettemin hopen!

Marcel Kerkhofs, coach/counsellor

Lotgenotengroep 2019

Veiligheid is een illusie

Veiligheid is een illusie

Het leven begint veilig in de baarmoeder. Na de reis door het geboortekanaal, zijn er in het ideale geval de warme, koesterende, veilige armen van de moeder en de beschermende aanwezigheid van de vader. Die veiligheid wordt wreed doorbroken als een kind seksueel misbruikt wordt. Het is in therapie niet zozeer de uitdaging om die veiligheid te herstellen, maar om de onveiligheid die inherent is aan het leven te leren verdragen.

Veiligheid binnen de behandelrelatie

De cliënt voelt zich bij voorbaat onveilig. Dit is een gegeven, niet omdat de therapeut niet betrouwbaar is, maar omdat de therapeutische setting er bij uitstek één is waar de cliënt de onveilige randjes van het leven gaat verkennen. Waar zijn/haar kwetsbaarheid onderzocht wordt en waar hij/zij leert om te gaan met de onveiligheid in het leven.

Doseren van onveiligheid

We spreken af dat binnen de therapeutische setting alles mag zijn zoals het is. Ook als het raar lijkt. Ook als het afwijkt van de geldende normen. Juist ook de dingen waarvoor de klant zich schaamt. Dat is noodzakelijk, want het zijn vaak die schaamtevolle ervaringen waar de klant mee worstelt. Dit is wat de klant heeft weggestopt en waar nooit meer naar gekeken is. De interpretatie van het kind is nooit meer bekeken en heroverwogen. Juist die interpretatie van het seksueel misbruik moet geüpdate worden.

De schaamte voorbij

Schaamte is een sociale emotie en om schaamte op te lossen heb je de spiegel van een sociale relatie nodig. Om dit te kunnen doen moet er een vorm van veiligheid zijn. De veiligheid bestaat eruit dat het er mag zijn. Dat de klant op deze ene plek niet uitgelachen zal worden, niet de schuld zal krijgen, geen negatieve reactie zal krijgen, geen oordeel.

Elk oordeel is een breuk in vertrouwen

We zijn als mens en als therapeut heel snel geneigd om te oordelen, door de ander te vertellen wat hij of zij moet doen. Wanneer dit gebeurt, is dit bijna altijd een breuk in vertrouwen. Hetzij in het vertrouwen in de therapeut (want die oefent macht uit over de klant) dan wel een breuk in het zelfvertrouwen (want de therapeut heeft ervoor gestudeerd, die zal het wel beter weten). In beide gevallen wordt de eigen regie ondermijnd.

Mag je dan nooit tips geven?

Natuurlijk mag je als therapeut best tips geven, alleen is het van belang dat je je realiseert dat je op zijn best 10% van de situatie van je klant kent. Op basis van die 10% die hij of zij je van hun leven laat zien, kun je, met al je kennis en ervaring, een ‘educated guess’ maken van wat zal helpen. Maar net zo vaak als je daarmee raak zit, zal je daarmee de plank misslaan. Enige bescheidenheid siert je niet alleen, het is noodzakelijk! De expert zit tegenover je. Jouw klant weet beter dan jij wat zal helpen en wat niet.

Veiligheid en onveiligheid

Hoeveel onveiligheid jouw klant kan verdragen is recht evenredig met de mate waarin hij of zij jou kan vertrouwen. Van jouw kant kun je daarin niets anders inzetten dan betrouwbaarheid. Vertrouwen opbouwen kun je niet, dat doet jouw klant. Pas als deze zich veilig genoeg voelt, zal hij of zij zich laten zien. Dit is een moment waarin de klant de illusie van veiligheid loslaat en een zekere mate van onveiligheid durft te dragen. Daar is moed voor nodig. Heldenmoed.

Traumaland is een onveilige plek

Angst heeft de neiging om te groeien, om te plakken aan omstandigheden. Meestal is die angst, als het slachtoffer eenmaal volwassen is, ongegrond. Het vóélt alsof hij/zij doodgaat, maar daadwerkelijk confrontaties met de (dreiging van de) dood zijn gelukkig zeldzaam. De uitdaging van therapie is om traumaland te verkennen, om de onveiligheid te verkennen op een manier die de angst hanteerbaar maakt.

Het helpt als je Traumaland kent

Ervaringsdeskundig zijn heeft twee grote voordelen. De eerste is dat jij het terrein kent. Je kent de valkuilen en de elementen waaruit Traumaland bestaat. Het tweede grote voordeel is dat de klant wéét dat je het kent. De drempel om te vertellen over zijn of haar grootste geheimen is lager, als je weet dat de therapeut zelf ook de weg door die hel heeft gelopen. Het is geen voorwaarde, maar het helpt wel.

Therapeutische technieken zijn ondergeschikt aan ‘er zijn’

Gesprekstechnieken, tips en trucs, kennis over seksueel misbruik, gedegen therapeutische opleidingen en instrumenten, alles wat je als therapeut geleerd en ervaren hebt, het valt in het niet vergeleken met het belang van ‘er zijn’.

Wat betekent ‘er zijn’

‘Er zijn’ betekent dat je geduldig meekijkt met de ander, terwijl deze zijn of haar pad door Traumaland loopt. ‘Er zijn’ betekent dat je getuige bent van de stappen die je klant neemt, de overwinningen die je klant boekt.

Wat wél werkt

Wat wél helpt in het therapeutische proces is als jij, als therapeut, kennis hebt van seksueel misbruik. Als jij erover durft te beginnen. Praten over seksueel misbruik helpt, maar alleen als jij, als therapeut, snapt waar de cliënt het over heeft. Als je ook oog en oor hebt voor wat de cliënt niet durft te zeggen en hem of haar helpt woorden te geven aan het onzegbare.

Nascholing over seksueel misbruik

Omdat kennis werkelijk bijdraagt aan een beter begrip voor de problematiek rondom seksueel misbruik heb ik een opleiding samengesteld. De opleiding bestaat uit twee afzonderlijk te volgen delen: de basisopleiding voor therapeuten die nog weinig ervaring hebben met het thema en de verdiepingstraining voor de gespecialiseerde therapeut.

Recensie: The Land of Dark Forgetting van Sarah Cantor

Satanisch ritueel misbruik

Elke hulpverlener die zich met het thema seksueel misbruik bezighoud, komt mensen tegen die te maken hebben gehad met georganiseerd, soms geritualiseerd, structureel en gewelddadig seksueel misbruik. De groepen die zich hiermee bezighouden zijn doorgaans sterk hierarchisch georganiseerd en lijken te beschikken over technieken om bewust geheugenbeschadigingen te creëeren, door zowel trauma als drugs. Vaak leiden deze ervaringen tot een gedesorganiseerd geheugen, dissociatie en heftige herbelevingen.

Waarom een recensie van een Engelstalig boek?

Ik bespreek het boek hier, ondanks dat het een Engelstalig boek is waarvoor nog geen Nederlandse vertalling is. Dat is vooral omdat er in het Nederlands weinig of niets te verkrijgen is over deze materie. Het boek van Mimi Cuyvers: ‘Ze komen me halen!’ en het boek van Dianne Bosch, ‘Alles moet open’ zijn daarop de positieve uitzonderingen. Beide zijn verkrijgbaar via onze boekenwinkel.

Het boek ‘The Land of Dark Forgetting’

Het boek van Sarah Cantor is redelijk uniek als het gaat om getuigenissen over satanisch ritueel misbruik. Haar verhaal is samenhangend en wisselt ‘alledaagse werkelijkheid’ af met de traumatische ervaringen. Daardoor blijft het boek te behappen. Een grote verdienste is ook haar verhaal over welke stappen zij in haar helende reis heeft ondernomen.

Een boek met een triggerwaarschuwing

De inhoud van satanisch misbruik is misselijkmakend. De manier waarop kinderen misbruik, mishandeld en geïndoctrineerd worden, is moeilijk verteerbaar. Desondanks is het verhaal heel geloofwaardig: Als je met open ogen naar de wereld kijkt, een wereld waarin kindermisbruik aan de orde van de dag is, waar netwerken opereren zoals dat van Jeffrey Eppstein en Marc Dutroux, waar mensen betalen om baby’s misbruikt te zien worden op het Darkweb en waar religieuze groeperingen onthoofdingen en verkrachtingen als wapenfeiten zien, dan wordt ook het verhaal van Sarah Cantor heel geloofwaardig.

De overlevingskracht van een kind

Een kind kan heel veel overleven. Die veerkracht betekent echter niet dat er later geen problemen uit voortkomen. Zoals Sarah Cantor zegt: ‘Soms ben je dan een heel leven bezig met helen’. En toch kan het, toch doet zij het. Ze vindt zelfs de innerlijke kracht om te komen tot vergeving.

Voor wie is dit boek geschikt?

Hulpverleners die dit thema tegenkomen bij hun cliënten zullen in dit boek zeker herkenning en achtergrondinformatie vinden. Daarnaast wijst het boek naar mogelijkheden om te helen. Voor slachtoffers/lotgenoten is het boek ook goed leesbaar, mits je in een stadium van helen bent dat dit toestaat. Voorzichtigheid en goed voor jezelf zorgen, is zeker geen overbodige luxe als je dit boek leest.

The land of dark forgettingPluspunten van het boek

  • het draait niet om de feiten heen
  • geloofwaardig door de innerlijke coherentie
  • geeft manieren om te helen aan

Minpunten van het boek

  • niet in het Nederlands beschikbaar
  • hele nare kaft, voelt een beetje plakkerig aan

Het boek is te koop via: Amazon