Boekrecensie: De psychodramaturg, H.E.L.D. in denken met gevoel

De psychodramaturg. H.E.L.D. in denken met gevoel. Mark de Jonge

psychodramaturgHet boek van Mark de Jonge is het eerste deel in een serie boeken die hij schrijft over dit onderwerp. Zijn methodiek ‘H.E.L.D. in denken met gevoel’ legt hij uit in dit eerste deel. Het boek vertrekt vanuit de theorie, gemengd met zijn eigen professionele geschiedenis, en komt tot leven aan de hand van verhalen en casuïstiek.

Mark de Jonge’s professionele geschiedenis

Mark de Jonge heeft gewerkt met grote namen uit de wereld van psychodrama. Hij heeft het vak in de praktijk geleerd van grootheden zoals Adeline Salomé-Finkelstein en zijn werk bouwt verder op de wetenschappelijke fundamenten gelegd door Stanley Greenspan, Fonagy, Breuer, Moreno en Damasio en vele anderen.

Is de psychodramaturg voor therapeuten én klanten?

Hoewel Aad Vijverberg in het voorwoord verwacht dat het boek een breed publiek zal aanspreken, niet alleen therapeuten, ben ik het daar niet helemaal mee eens. Zeker in de eerste 30 bladzijdes is een echt taai studieboek, waarbij in rap tempo begrippen langs komen als ‘integratieve patronen’, ‘biopsychosociaal’ en ‘narratieve ruimte’, ‘symbolisatie’ en ‘mentalisatie’ en het onderscheid tussen ‘zelfregie’, ‘zelfgevoel’, ‘zelfreflectie’ en ‘zelfsturing’. Begrippen die voor therapeuten redelijk bekend zijn, maar dat zeker niet zijn voor het algemene publiek.

Mooie casuïstiek verheldert de concepten van de psychodramaturg

Ergens rond bladzijde 30 wordt het boek minder theoretisch en komen belangrijke inzichten naar voren, geïllustreerd met heldere casuïstiek. Daar laat de verteller Mark de Jonge van zich horen. Het model van de H.E.L.D. wordt duidelijk door de verhalen. De integratie tussen Handelen/spreken, Emotie, Lichaamsbeleving en Denken is de basis voor de methode, die werkt met toneelopstellingen in de ruimte.

Spelen met de H.E.L.D.

Vanaf dat moment wordt het spelen. Mooi uitgewerkte casussen illustreren hoe je vanuit de beleving in één van de letters van de H.E.L.D. een interventie kunt doen en hoe die vervolgens in het spel van psychodrama een complete, geïntegreerde ervaring kan worden. Het geheel van de H.E.L.D. wordt ervaren en komt als een integrale rol (biopsychosociaal) beschikbaar voor de klant.

Algemene indruk van ‘De psychodramaturg’

Ik vind het best een pittig boek om te lezen, door de vele theoretische inzichten en begripsbepalingen die met name in de eerste 30 bladzijdes langskomen. De verhalen maken het daarna meer dan de moeite waard. Het boek ademt de rijke ervaring van een waarlijk betrokken ‘professioneel luisteraar’ en smaakt naar meer. Mijn persoonlijke voorkeur zou daarbij zijn meer aandacht voor verhalen, minder nadruk op de wetenschappelijke onderbouwing.

Verslag themadag ‘Intimiteit en seksualiteit’

De eerste themadag is een groot succes

 In totaal zijn er 13 aanmeldingen, voor de themadag ‘Intimiteit en seksualiteit’, waarvan 7 van buiten ons netwerk. Fijn dat we ook therapeuten van buiten ons netwerk bereiken met deze themadag. Een mooie opkomst voor de eerste echte Themadag ‘Seksualiteit en intimiteit’ (na seksueel misbruik). 

Davinia Heuft bijt het spits af met een lezing over trauma en seksualiteit

Davina vertelt ons over de invloed van trauma op de seksuele ontwikkeling van een kind. Uitgangspunt is dat gefrustreerde seksuele energie vaak een oorzaak is van seksueel misbruik. Doordat de verbinding tussen het hart en het geslacht verbroken wordt, ontstaat (seksueel) gedrag waar het hart niet bij betrokken is. (en andersom)

De link van seksueel misbruik met de chakra’s

Nieuw voor mij was de link tussen seksueel misbruik en de chakra’s. Er zijn verschillende vormen van seksueel misbruik en die komen binnen op andere niveau’s. Misbruik door je eigen vader in de vroege kindertijd bijvoorbeeld komt binnen in het rode, basis-chakra de plek die staat voor vertrouwen en bestaansrecht. Een brute verkrachting komt binnen bij je derde gele chakra -de zonnevlecht- het centrum van macht en seksualiteit. Misbruik in de (pre-)pubertijd waarbij de nadruk op geheimhouding komt te liggen heeft primair invloed op het blauwe keelchakra. Door deze kennis in te zetten kan je bepalen waar je in je therapie het eerste de nadruk op legt.

De invloed van seksueel misbruik op de volwassen seksualiteit

Davinia maakte op de themadag inzichtelijk hoe gedrag dat door het seksueel misbruik aangeleerd is, kan leiden door hertraumatisering. Hoe zelfs ogenschijnlijk gezond seksueel gedrag zijn oorsprong kan hebben in het seksuele trauma en dus van binnen ook kan voelen als meer misbruik, meer trauma. Ook laat ze zien hoe je die cirkel kunt doorbreken.

Marjanne Hurks laat ons voelen

Marjanne laat ons voelen hoe het is om ‘Nee’ of ‘Ja’ te zeggen en hoe het is om door middel van aanraakoefening, een handen massage (in tweetallen) je over te geven en te ontvangen. Voor veel mensen, maar zeker voor mensen die seksueel misbruikt zijn, is dit geen eenvoudige opdracht. De begrenzing die ontstaat vanuit de oefeningen maakt dat een slachtoffer van seksueel misbruik op deze manier veilig kan oefenen met ja en nee zeggen in contact met de ander. Binnen de begrenzing van de oefeningen ervaren wat veilig is en wat niet. Oefenen die de bewustwording van de eigen lichamelijke grenzen én die van de ander kunnen verhogen. 

Themadag en netwerkdag ineen

Tussendoor en tijdens de lunch is er tijd om te netwerken, elkaar en elkaars werkveld te ontdekken. We hebben de enquêteformulieren bestudeerd en zijn blij met de mooie 8 die we op alle onderdelen van de themadag hebben behaald. Daarnaast zijn er nieuwe ideeën geopperd voor andere thema’s. 

De volgende themadag: ‘Dynamisch werken met het systeem’

Al met al is de dag geslaagd in zijn opzet en voor de volgende themadag hebben Ine van den Heuvel en Thea Peeters een prachtig programma voorbereidt dat je hier kunt bekijken. We hopen weer veel hulpverleners te mogen begroeten.

Waarom voetreflextherapie?

Blog van Els van Tol

Ik ben zelf van mijn 12e tot 18e jaar misbruikt. Tot ongeveer mijn 40ste heb ik het weggeredeneerd. Ik was me niet bewust van de mogelijke gevolgen. Toch had ik er last van. Het liep inmiddels niet meer lekker in mijn relatie. Het stroomde niet meer in intimiteit en seksualiteit. Toen ik me dat bewust werd, besefte ik dat ik er iets mee ‘moest’.

Na een Reiki-cursus en psychotherapie knalde het eruit. Ik kreeg een heftige zenuwontsteking in mijn schouder. Letterlijk moest ik stilstaan bij wat er gebeurd was. Ik had het te lang op mijn schouders mee gedragen.

Bevroren in therapie

Tijdens de therapieën bleek, dat ik er heel goed over kon praten, maar niets voelde, geen emoties, geen tranen, ik bevroor letterlijk. Na een tijd GGZ-therapie koos ik voor CAM-therapieën. CAM staat voor complementaire geneeskunde/natuurlijke gezondheidszorg, wat mensen ook wel ‘Alternatieve geneeswijzen’ noemen, maar dat vind ik een beetje een negatieve term, dus ik spreek liever van CAM. Ik deed lichaamsgerichte psychotherapie (PAD-werk), schilderen, mandalatekenen, zingen én massage. Juist de massage is voor mij heel helend geweest en ook voor mijn relatie.

Mijn keuze voor liefdevolle massage

Tijdens mijn verwerkingsproces werd ik volledig arbeidsongeschikt verklaard voor mijn werk als wijkverpleegkundige. Na een paar jaar heb ik mij laten omscholen tot pedicure. Ook als verpleegkundige wist ik al, dat ik het liefdevol aanraken van de ander fijn vond om te doen. Mijn klanten waardeerden mijn manier van aanraken ook erg.

Helen door voetreflextherapie

Ik ben zelf dus o.a. geheeld door liefdevolle massages en dat wilde ik ook doorgeven. Ook heb ik altijd al veel belangstelling voor de natuurlijke gezondheidszorg gehad. Het was dus niet verrassend dat ik voor een CAM-therapie koos. In 2005 besloot ik om voetreflextherapeute te worden. Het fijne van voetreflexmassages is, dat het je vooreerst heel erg ontspant. Het trekt de energie vanuit je hoofd naar je voeten toe, want je aandacht is daar waar mijn handen zijn, dus daar gaat ook de energie naar toe. De energie stroomt door je lichaam heen en daardoor neemt vanzelf ook het lichaamsbewustzijn toe.

Effecten van voetreflextherapie

Door het misbruik kan het lichaamsbewustzijn zijn aangetast, je gevoelsleven stroomt niet (goed) meer, je kunt ook allerlei (vage) klachten ontwikkelen. De zachte energie, die ik via mijn handen doorgeef, de prikkels die ik via de reflexzones van de voeten/onderbenen/handen/onderarmen geef, activeren het zelfgenezend vermogen van het lichaam. Daardoor komt er langzaam steeds meer balans.

Ontspanning en endorfines

Ontspanning zorgt er ook voor, dat je allerlei gelukshormonen aanmaakt, zoals endorfines. Door de liefdevolle aanrakingen kan je langzamerhand weer van je lichaam gaan genieten, kan je weer verbinding krijgen met je lichaam. Een belangrijke stap in het helen van seksueel misbruik.