Seksueel misbruik en de hulp die niet helpt

Gemiddeld doet een overlever van seksueel misbruik er 12 tot 15 jaar over, voordat hij of zij het zwijgen doorbreekt en onthult wat er met hem of haar gebeurd is. Overlevers willen graag dat de schade die hen is berokkend en het leed dat hen is aangedaan wordt hersteld. Onthullen kan leiden tot erkenning en dat kan een stap zijn richting herstel. Maar soms blijft die erkenning uit.

Victim blaming helpt niet

Als de overlever onthult en hij of zij ervaart géén steun in de naaste omgeving, wordt hij of zij in feite opnieuw getraumatiseerd, in het ergste geval door victim blaming. Zo ben ik na onthulling voor leugenaar en k.twijf uitgemaakt en kreeg ik dingen te horen als ‘eigenlijk ben je een vieze vrouw als iemand je verkracht heeft en in jou heeft gezeten’ en ‘jij bent te zwaar voor mij met jouw rugzak, ik kan jouw verhaal niet aan’. Of: ‘Ik snap wel dat je bent misbruikt, want je bent echt een naar mens’. Dit zijn reacties die in de literatuur over seksueel misbruik ook wel ‘second rape’ worden genoemd.

Niet serieus nemen helpt niet

Ik ben in de reguliere Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) hulp gaan zoeken, vanwege een acute stress stoornis na een stalking door een forensische patiënt op mijn werk. Volgens de medewerkers in de GGZ heb ik geen verstand van trauma (ik werkte jarenlang als basispsycholoog en volgde een HBO+ trauma opleiding). Ik voelde me niet serieus genomen en ook lijkt het alsof gestalked worden gewoon onderdeel is van je werk en dat ik me aanstel.

Meerdere diagnoses en medicatie helpen niet

Ik krijg in de GGZ de ene na de andere diagnose, twaalf verschillende en evenveel soorten tabletten. Ik vraag behandeling en wordt een betweter genoemd. In mijn ervaringen zijn ze niet geïnteresseerd. Hoe kan het dat de persoon die veel heeft meegemaakt, een soort van ‘de schuld krijgt’ door te horen wat er allemaal mis is met die persoon? En hoe kan het dat in de GGZ, je een tablet krijgt als je huilt? Juist daar moeten je emoties er toch kunnen zijn?

De regie afnemen helpt niet

Mijn eigen regie wordt mij actief afgenomen doordat ik dwangmedicatie moet slikken en mijn telefoon moet inleveren. Ik ervaar vooral dwingende controle in deze instelling. Dwingende controle is een herhaling van wat ik heb meegemaakt in mijn jeugd, waardoor ik bijna klakkeloos doe wat me opgedragen wordt, met alle gevolgen die dat uiteindelijk voor mij heeft.

Klachten verkeerd duiden helpt niet

Plannen is op een gegeven moment een probleem. Bij trauma wordt je brein gekaapt door herinneringen en flashbacks, waardoor het deel van je brein dat verantwoordelijk is voor de planning, minder goed werkt. De medewerkers van de GGZ instelling zeggen echter dat het niet kunnen plannen ‘onwil’ is, en dat er ‘aan een dood paard niet valt te trekken’. Het is echter geen onwil, maar onvermogen door een trauma brein. Vergelijkbaar met tegen een blinde zeggen dat hij moet lezen wat ergens staat. Dit beschadigt mij enorm, want ik kan er eigenlijk niets aan doen, maar wordt beticht van simuleren en andere onaardige verklaringen. De relatie met mijn ex-partner verslechtert enorm. Hij gelooft de medewerkers en denkt dat ik het erom doe en besluit te gaan scheiden.

Gedrogeerd en vergiftigd worden helpt niet

Ik krijg in de GGZ een cocktail aan medicatie en onjuiste diagnoses, het is net een raadspelletje. Ze weten het niet. Door deze medicatie en door onjuiste diagnoses heb ik blijvende bijwerkingen gekregen, lichamelijke uitval, waaronder een functioneel neurologische stoornis en nu woon ik in een gehandicapten flat. Mijn nekspieren moeten door de medicatie driemaandelijks worden gebotoxt. Ik heb er een probleem bij. Moet een normale reactie op abnormale omstandigheden worden behandeld met overmatig veel medicatie waardoor mijn lichaam, die het door de trauma’s al zwaar heeft, het nog zwaarder krijgt?

De GGZ heeft last van hun eigen afweerreacties, dat helpt ook niet

De medewerkers van de GGZ vinden dat mijn ‘vriendelijke en aardige’ vader-dader altijd zo’n goede indruk achterlaat en als gevolg hiervan word ik gezien als het probleem. De dynamiek die speelt zien ze niet en naar mij luisteren ze niet. Mijn vader mishandelt mij, maar ‘dat is logisch want ik ben een last en zijn systeem is overbelast’, aldus de psychiater. Nergens wordt de schuld bij de dader gelegd, maar bij mij. Ze laten zich volledig door mijn vader-dader op het verkeerde been zetten en hebben een blinde vlek dat deze ‘vriendelijke en aardige man’ achter de voordeur zijn dan al volwassen dochter aanrandt, uitscheld en mishandelt.

Seksueel misbruik is de blinde vlek van de GGZ

De GGZ medewerker die bij mijn ouders thuis komt, stelt zich voor dat mijn ouders in een groot herenhuis wonen, zeker omdat mijn vader HTS heeft gedaan. In meerdere boeken lees dat ik de blinde vlek bij hulpverleners voor de mogelijkheid van incest of seksueel misbruik groter is als het gezin door hun maatschappelijke status niet in het plaatje past dat de hulpverlener van een incestgezin heeft. Daders komen buitenshuis vaak vriendelijk en betrokken over. Deze GGZ instelling heeft een groot gebrek aan kennis over seksueel misbruik en de langetermijngevolgen ervan.

De GGZ helpt niet

Ik heb spijt als haren op mijn hoofd dat ik behandeling gezocht heb bij de GGZ, want de GGZ heeft geen verstand van trauma en seksueel misbruik. De vele diagnoses, medicatie, machtsmisbruik van medewerkers naar cliënten (dreigen met de isoleercel), ik heb het allemaal zelf meegemaakt en/of gezien bij medecliënten. Er zijn nogal wat medewerkers in de GGZ met weinig verstand van trauma en het brein. Ze praten in diagnoses, in vakjargon, wat ik redelijk versta gezien mijn universitaire achtergrond, maar andere cliënten kunnen het vaak niet volgen. En ze vinden dat stabiliseren belangrijk is voor er traumabehandeling plaats kan vinden. De gevolgen, dat mijn man weg gaat, dat ik mijn baan verlies, dat ik mijn inkomen verlies, draag ik, niet zij.

De schuld krijgen helpt niet

Als ik door de medicatie cocktail geen contact kan maken, krijg ik te horen: “Je kunt normaal doen of ik smijt je in de dak- en thuislozenopvang, bij de drugsverslaafden.” Alsof het mijn schuld is dat ik als een zombie voor me uit zit te kijken, onder invloed van al die psychoactieve medicijnen. Er gaat iets mis met de oorzaak aanwijzen. De oorzaak is de medicatie cocktail, niet Nicole, niet verslaving. En dat gebeurt vaak bij mensen die misbruikt zijn: zij krijgen de schuld: ‘je had ook niet zo’n kort rokje moeten aandoen’ of ‘ je had ook moeten schreeuwen’.

Dwingende controle helpt niet

De medicatiecocktail moet ik nemen, omdat ik anders een zorgmijder ben. Manipulatietechnieken die me bekend voorkomen uit mijn kindertijd: dwingende controle. En uit angst voor de gevolgen, doe ik wat me wordt opgedragen. En dat doet een dader ook bij zijn misbruikslachtoffer.

Oordelen helpt niet

Oordelen, oordelen en nog eens oordelen en erkenning is ver te zoeken en een liefdevolle benadering ontbreekt. Oog voor seksueel misbruik als onderliggende oorzaak is er niet, al wordt een keer geopperd dat de dynamiek tussen vader en dochter apart is. De schuld hiervan wordt bij mij als dochter gelegd. Ik ben kennelijk de oorzaak van de ‘symbiotische relatie’.

Onveiligheid helpt niet

In de GGZ kunnen ze me niet veilig houden, want tijdens de opname staan er mannen aan mijn bed (men vergat mijn deur af te sluiten). Ik ben onterecht beschuldigd van diefstal, ik zie mensen drugs gebruiken, er wordt regelmatig brand gesticht. In de onveiligheid overspoelen de nare herinneringen nog meer, omdat mijn brein het herkent.

Onveilig hostel helpt niet

Daarna kom ik terecht in een psychiatrisch hostel waar het nog onveiliger is. Aanranding, vriendschapsvoorstellen met seks, het is de dagelijkse routine daar. Een vrijwilliger zegt dat hij zijn geslachtsdeel op tafel wil leggen, zodat iedereen kan zien hoe groot die is. Misbruikte vrouwen worden opgevangen in hetzelfde hostel als seksueel ontregelde mannen. Het is onveilig zelfs het personeel is bang voor sommige bewoners. Onveiligheid ervaar ik als meisje bij een gezin waar incest voorkomt, en daar waar ik terecht kom voor hulp heerst evenveel, zo niet meer onveiligheid.

Herstellen binnen de GGZ werkt niet.

Ik denk dat herstellen van seksueel misbruik, het beste plaats kan vinden buiten de GGZ. Dat zeg ik met pijn in mijn hart, want ik heb een jarenlange opleiding tot psycholoog gevolgd, maar ik kan er niet omheen: het werkt niet. De structuur met vragenlijsten, intakes, de regie afnemen, diagnostiek … De hele set-up is niet helpend, eerder ziekmakend en het verergert de gevolgen van het trauma. Ze nemen de eigen regie af en stellen met het grootste gemak stigmatiserende diagnoses. De stoornissen vliegen je om de oren. Zicht op hoe seksueel misbruik doorwerkt in vele lagen van je bestaan ontbreekt. In die tijd ervaar ik het krijgen van alle diagnoses als het ultieme bewijs dat er iets mis met mij is, terwijl ik in feite een normale reactie heb op abnormale omstandigheden.

Wat wél werkt:

Normaliseren werkt

Mensen die overstuur raken van herinneringen aan seksueel misbruik hebben een normale reactie op abnormale levensgebeurtenissen. De klachten die iemand ervaart, geven een inzicht in op welke leeftijd de traumatisering plaatsvond.

Herstel is een grillig proces en daar weet van hebben helpt wel

Mijn herstel verloopt grillig, moeizaam, ook door veel betrokken instanties. Alle bijkomende klachten en hulpvragen, naast traumaverwerking, staan niet stil. Vaak staat echter de structuur van diagnostiek, formulieren en financiering centraal, in plaats van wat er nodig is voor ieder individu. Het leven houd er geen rekening mee dat ik C-PTSS heb. Instellingen zouden hier kennis van moeten hebben en de client volgen. Begrip dat iemand de ene week meer zelf kan regelen dan de andere week, omdat er dan meer triggers zijn, werkt wel.

Herstel en heling buiten de GGZ werkt

Mijn herstel verloopt nu buiten de GGZ. Met een fantastische coach en ervaringsdeskundige en ik ben ontzettend dankbaar dat ik haar heb ontmoet! Zij is kundig in hoe seksueel misbruik inwerkt op alle levensgebieden, ze volgt mij, accepteert een terugslag. Ze laat mij mijn eigen regie voeren, is empathisch en denkt in mogelijkheden. Ze luistert en hoort wat voor mij werkt. Ik voel me door haar gezien, gehoord, begrepen en haar erkenning en haar getuige zijn van mijn proces is goud waard. Waar anderen wegkijken of weglopen, blijft zij, hoe zwaar het ook is. En dat is onbetaalbaar.

Ik mag mijn eigen route uitstippelen
over regie pakken in de behandeling na seksueel misbruik

“Als jou dat een goed idee lijkt, kunnen we dat doen” 

“Jij mag kiezen, jij bent de therapeut, jij hebt ervoor geleerd” 

“Ik weet niet wat mij kan helpen, daarvoor zit ik nu hier bij jou, jij bent de expert”

Dit zijn zinnen die regelmatig klinken in mijn behandelruimte. Misschien herken je ze en klinken ze ook weleens in jouw behandelruimte.
Deze zinnen lijken te getuigen van vertrouwen in de therapeut, maar voor overlevers van seksueel misbruik bevatten ze vaak een andere kern.

Wie ben ik

Ik ben Janneke van der Veen-Pul en in mijn werk als beeldend therapeut bij Re-Care, binnen de interculturele behandelcentra jeugd en volwassenen, zet ik me in voor de geestelijke gezondheidszorg van mensen met een migratieachtergrond.

Doelen stellen rondom seksueel misbruik

In mijn werk kom ik regelmatig in aanraking met overlevers van seksueel misbruik. Tijdens deze therapie trajecten merk ik vaak dat het stellen van doelen een mooi en natuurlijk proces is. Door samen te kijken naar de huidige situatie, naar de invloed van het seksueel misbruik toen en nu en naar wat de overlever anders zou willen in de toekomst, lukt het om passende doelen op te stellen. In dit proces spelen psycho-educatie en verkennende interventies als ‘het levenswiel‘ – een interventie waarin er gekeken wordt naar de invloed van het misbruik op de verschillende levensgebieden –  een belangrijke rol.

Weerstand rondom eigen regie nemen

Na het stellen van de doelen ligt er echter regelmatig een blokkade op de weg. De overlever wil werken aan de doelen, maar er ontstaat weerstand als de overlever wordt uitgenodigd om zelf de regie te pakken in zijn/haar proces. Als ze bijvoorbeeld worden gevraagd om zelf keuzes te maken over hoe ze aan de doelen willen werken, over hoe de afspraken eruit gaan zien en in welke frequentie zij de afspraken willen. (Schweizer, C. (2009). Opstellen van het behandelplan. In Handboek beeldende therapie (pp. 164–165). Bohn Stafleu van Loghum.)

De verschillende culturele visies op zorg

In sommige gevallen heeft dit ook verband met de culturele achtergrond van de overlever. Er zijn veel niet-westerse landen waar de geestelijke gezondheidszorg anders vorm gegeven is dan in Nederland. Het kan bijvoorbeeld gebruikelijk zijn dat de dokter/therapeut bepaalt wat er gaat gebeuren en dan wordt er van patiënten en cliënten verwacht dat zij de adviezen trouw opvolgen en geen eigen initiatief tonen. Om zicht te krijgen op welke opvattingen de overlever over gezondheidszorg heeft meegekregen/gevormd kan het helpend zijn om aan het begin van het traject het cultureel interview af te nemen. (Van Dijk, R., Beijers, H. & Groen, S. (red.)(2012). Het Culturele Interview – In gesprek met de hulpvrager over cultuur en context Deel 1: Praktijkervaringen (pp. 28-29). Utrecht: Pharos. )

Het belang van eigen regie in therapie voor overlevers

Bij seksueel misbruik is er altijd sprake van ‘gedwongen worden tot‘. Naast dwang tot seksuele handelingen, kan er bij structureel misbruik ook dwang zijn om het stil te houden of om op een bepaald moment op een bepaalde plek te zijn. Een belangrijk kenmerk van dwang is dat de ander de macht heeft, de ander bepaalt, kiest wat er gebeurt en wat jij moet doen. Dit zorgt ervoor dat overlevers van seksueel misbruik vaak een ingewikkelde relatie ontwikkelen met zelf de regie hebben. (Meeuwsen, I. (2015). Helen van seksueel misbruik (5de editie)) Dat kan twee kanten op werken. Het kan zorgen voor een grote behoefte aan eigen regie, die zich bijvoorbeeld uit in controledrang. Maar het kan er ook voor zorgen dat de behoefte aan zelfregie onderdrukt is, wat zich bijvoorbeeld uit in het klakkeloos willen volgen van een ander (de therapeut) en aangeleerde hulpeloosheid.

Eigen regie en beeldende therapie

Beeldende therapie is een ervaringsgerichte behandelvorm. In het beeldend werk kan de overlever oefenen met keuzes maken, onderzoeken wat wel en niet prettig voelt en ervaren hoe het is om zelf te bepalen wat en hoe hij/zij iets maakt (Smeijsters, H. (2018) Handboek creatieve therapie (3de editie) Coutinho). Daarnaast krijgt de cliënt regie over hoe het contact met de therapeut eruitziet. Door deze elementen doet de overlever in beeldende therapie een nieuwe ervaring op. Een ervaring die ingaat tegen het seksueel misbruik waarbij de overlever niet mocht kiezen en geen regie had over eigen lichaam en leven. 

De eigen routekaart

Naar aanleiding van de basisopleiding ‘Hulp bieden na seksueel misbruik’ heb ik de werkvorm ‘De eigen routekaart’ ontwikkeld. Deze werkvorm kan worden ingezet nadat de doelen zijn opgesteld. De werkvorm sluit vooral aan op overlevers van seksueel misbruik die weerstand laten zien als ze worden uitgenodigd om de regie te pakken over hun eigen proces.

Hoe werkt de eigen routekaart?

De eigen routekaart staat hieronder uitgebreid beschreven, met per stap een korte onderbouwing. Daarnaast is er ook een filmpje met een verkorte uitleg aan de hand van een voorbeeld. De werkvorm kan ook worden ingezet als de overlever juist veel regie wil hebben. De eigen routekaart biedt vertrouwen, houvast en overzicht. 

Benodigdheden: papier A2 formaat, stiften/potloden, 3D materiaal (denk aan: klei, karton, ijsstokjes, kurk, piepschuim). 

Duur: 1-3 uur (gemiddeld 2 sessies)

Stap 1: Doelen op de kaart zetten

De cliënt mag eerst de doelen in kernwoorden of in tekeningen aan de rechterkant van het papier zetten (of als de cliënt van rechts naar links leest, aan de linkerkant).
Het visualiseren van de doelen kan overlevers meer grip geven op hun doelen (Schweizer, C. (2009). Handboek beeldende therapie: uit de verf. Bohn Stafleu van Loghum.). Daarnaast kan het de therapeut inzicht geven in hoe de overlever zich verhoudt tot de verschillende doelen. (Curtis, E. K. (2011). Understanding Client Imagery in Art Therapy. Journal of Clinical Art Therapy, 1(1), 9-15, retrieved from: Digital commons)

 Stap 2: Brainstormen over middelen

De cliënt bedenkt, samen met de therapeut middelen, die bij kunnen dragen aan de doelen. Ga hierover brainstormen. Voorbeelden van middelen zijn:  oefeningen, materialen of thema’s. Deze mogen door de cliënt in het midden van het papier worden geschreven/getekend. De therapeut biedt bij dit onderdeel zoveel ondersteuning als nodig is, zodat de cliënt meerdere opties heeft.
Door overlevers zelf na te laten denken over middelen, worden ze nauwer betrokken bij het proces. Door deze stap samen te doen en structuur en kennis te delen als therapeut, kan een overlever zich gesteund voelen. (Schweizer, C. (2009). Opstellen van het behandelplan. In Handboek beeldende therapie (pp. 164–165). Bohn Stafleu van Loghum.) Naast dat overlevers hiermee meer betrokken worden bij de regie over het hulpverleningsproces, krijgen zij meer inzicht in welke aspecten een rol spelen in het behalen van de doelen. Zij ervaren dat zij de uiteindelijke keuzes maken over wat en hoe het op papier komt. Dit kan het gevoel van eigen regie mogen en kunnen pakken aanwakkeren, terwijl door de ondersteuning van de therapeut de drempel laag blijft. 

Stap 3: Een startpunt kiezen

De cliënt mag nu zelf een startpunt kiezen. Hierbij kan ook uitgevraagd worden of er één startpunt is of dat het per doel verschilt.
In dit stadium kan er erkenning worden gegeven aan de stappen die de overlever al gezet heeft. Dit is belangrijk, omdat na het seksueel misbruik gevoelens als schaamte, zelfverachting of zelfhaat kunnen overheersen. Dit kan in de weg staan van trots en voldoening kunnen/mogen voelen. (Meeuwsen, I. (2015). Helen van seksueel misbruik (5de editie))

Stap 4: Een voertuig maken

De cliënt mag een voertuig maken dat passend is voor wat hij/zij verwacht nodig te hebben op deze tocht. Hierbij kun je verdiepend vragen vanuit de Feiten, Gevoelens, Betekenis-methode (FGB). Bijvoorbeeld: Voor welke mensen is er plek? (F) Hoe zou je je voelen als je hierin zou zitten en op reis zou gaan? (G) Wat maakt dat je dit voertuig gekozen hebt? (B).
Het voertuig is een symbolisch werkstuk, wat de overlever uitnodigt om na te denken over wat hij/zij verwacht van het traject en om na te denken over eigen behoeftes. (Smeijsters, H. (2018). Handboek creatieve therapie (3de editie). Coutinho). Tijdens het seksueel misbruik was er geen ruimte voor de behoeftes van het slachtoffer en het kan spannend zijn om weer over eigen behoeftes na te denken. (Meeuwsen, I. (2015). Helen van seksueel misbruik (5de editie)) Door dit werkstuk wordt de vraag indirect gesteld, dit kan het veiliger en minder spannend maken. Hierdoor kan er ook een succeservaring ontstaan met het verkennen van eigen behoeftes (Smeijsters, H. (2018). Handboek creatieve therapie (3de editie). Coutinho).

Stap 5: Een route uitstippelen

De cliënt mag een route uitstippelen naar de doelen. Deze route wordt vastgelegd en dit zal de basis vormen voor de behandeling. De cliënt krijgt ook duidelijk de boodschap mee dat die route gedurende het traject altijd aangepast mag worden, bijvoorbeeld wanneer hij/zij een bepaald thema opnieuw wil aankaarten of iets wil veranderen in de volgorde.
Door het doorlopen van de eerdere stappen is deze laatste stap toegankelijk gemaakt en heeft de overlever een beeld van hoe het therapietraject eruit gaat zien. Voor overlevers van seksueel misbruik kan het voelen alsof een doel onbereikbaar ver weg is. Door de tussenstappen in beeld te brengen wordt het behapbaarder en kan er voorzichtig vertrouwen ontstaan. Een overlever kan ervoor kiezen om te beginnen met wat hij/zij het gemakkelijkst vindt en zo stapjes richting de moeilijkere onderdelen zetten of juist beginnen met waar hij/zij het meest tegenop ziet. Door zelf de route uit te stippelen, ervaart de overlever regie.

Referentiekader in beeld

De eigen routekaart leent zich later in de therapie ook goed als referentiekader, waar op terug kan worden gekeken: “Hier begon je, waar ben je nu?” Welke doelen zijn al bereikt? Zijn er doelen bijgekomen, aanvullingen in de middelen mogelijk en nodig? Kun je al ergens een krul doorheen zetten?

De overlever is de expert

Met deze werkvorm wordt de basis gelegd om in de behandeling de overlever van seksueel misbruik in zijn of haar eigen kracht te zetten en de regie te laten pakken. Van daaruit kun je de overlever erkennen in zijn of haar expert-status. Zij hebben de ervaringen opgedaan en het seksueel misbruik meegemaakt. Zij kennen het beter dan hun therapeut. Daarom is het belangrijk dat therapeuten de overlevers niet alleen ondersteunen, maar ook volgen, zo kan er ruimte ontstaan voor een helend proces.  

Review

Hieronder mijn review van de basisopleiding hulp bieden na seksueel misbruik.

Wat kost seksueel misbruik de maatschappij en de slachtoffers?

Door toedoen van meerdere daders heb ik een complexe post traumatische stress stoornis (C-PTSS) opgelopen en ben ik op zoek gegaan naar therapie, erkenning en steun. De bedragen die hierin omgaan zijn behoorlijk. Zie hier de kosten van één slachtoffer van seksueel misbruik.

De eerste ton

Als kind ben ik seksueel misbruikt. Maar zoals dat vaak gaat, kom ik pas later in mijn leven de gevolgen hiervan tegen. Na een stalking op mijn werk door een forensische patient, word ik opgenomen op een PAAZ afdeling van een GGZ instelling. Deze opname kost rond de € 100.000.

Nog eens € 72.000,00

De kosten in het psychiatrische hostel van deze instelling zijn € 6000,00 per maand. Ik woon hier een jaar. Veilig ben ik er niet, want ik word daar onder andere aangerand en met de dood bedreigd.

Privékliniek € 11.000,00

Een Duitse privékliniek kost € 11.000,00. Hier ga ik heen nadat de vorige GGZ instelling verwerkingstherapie weigert en omdat ik daar extra trauma’s oploop. Een familielid regelt dit voor mij, met de uitdrukkelijke belofte dat CZ zal vergoeden. Dit blijkt niet het geval en ik kom na drie weken verblijf terug en de kosten van € 11.000,00 euro moet ik zelf betalen. Ik procedeer twee jaar tegen CZ, die uiteindelijk de helft hiervan betaald.
Eigen kosten  € 5.500,00

GGZ Friesland € 100.000,00+

Daarna wend ik mij tot en GGZ instelling in Friesland.
De twee grote instellingen in de buurt zijn op dat moment mijn ex-werkgever, die mij de schuld geeft van de stalking op het werk en die procedures voeren om mijn WGA uitkering versneld een IVA te laten worden, omdat zij eigen risicodrager zijn. De andere grote lokale instelling is geen optie, omdat ik hier een medicatievergiftiging opliep en werd aangerand. Daarnaast maak ik daar machtsmisbruik mee, zoals dreigen met de isoleer en dwangmaatregels als ik bepaalde medicatie niet slik.
De behandeling bij die GGZ instelling in Friesland kost € 100.000+, grof geschat. Ik knap iets op door de EMDR therapie. Maar wanneer ik de opdracht krijg om porno te kijken en een dildo aan te schaffen, komt er een trauma bij en dit ondermijnt de werking van de EMDR. Ik ben terug bij af, of eigenlijk: Ik ben er erger aan toe dan voor deze therapie.

Andere kosten, voedselbank € 1000,00

Ik sta nu meer dan 3 jaar wekelijks bij de voedselbank. Dat kost de de overheid en de maatschappij geld. Gemiddeld kost de distributie van de pakketten 5 euro per pakket. De meeste inhoud komt uit donaties van instellingen, fondsen en waar nodig de overheid. Maar zelfs als ik alleen de distributiekosten reken, komt dat neer op bijna € 1000,00. Dat geld is overigens wél goed besteed, in tegenstelling tot alle hulp die niet helpt.

Traumabrein ondersteuning € 16.848

Door mijn traumabrein heb ik heb veel ondersteuning vanuit de WMO nodig, zoals ambulante begeleiding voor administratie en financiele zaken, dat kost de gemeente geld en ik betaal een eigen bijdrage. Rond de € 72,00 per uur, nu al drie jaar 2 uur per week. Kortom ook hier gaat weer een behoorlijk bedrag mee gemoeid, €16,848 tot nu toe.

FNS ondersteuning € 12480,00

Door mijn functioneel neurologische stoornis, een gevolg van trauma en een medicijnvergiftiging bij de eerste grote GGZ instelling waar ik hulp zoek, heb ik huishoudelijke hulp nodig. Dat kost de gemeente circa € 40,00 per uur. Ik heb 1,5 uur nodig, en ze komen al 4 jaar. Dit komt neer op € 12480, 00.

Uitkering ongeveer € 168.000,00

Door mijn trauma’s ben ik uitgevallen uit het werkproces.Ik ben mijn baan verloren, en de eerste jaren heeft het ‘ziek zijn’ mijn baas geld gekost. Ik ben inmiddels volledig afgekeurd voor werk en ik leef van een IVA uitkering, dat kost de overheid geld. Want 75% van mijn laatstverdiende loon is toch al gauw € 2000,00 bruto. Inmiddels dus 7 jaar, kosten voor de overheid/samenleving: € 168.000 euro.

Eigen bijdragen

Het voert me te ver om hier alles wat ik zelf heb moeten bijdragen aan al deze gevolgschade. Denk bijvoorbeeld aan

• mijn eigen risico dat ik kwijt ben door medicatie en therapie
• omnibuzz
• steunzolen door een beschadiging aan mijn voet door mishandeling
• ergotherapie
• fysiotherapie
• bekkenbodemfysiotherapie
• inkomstenderving

Al met al zijn de kosten van seksueel misbruik en C-PTSS aanzienlijk. Wanneer deze verhaald zouden worden op de daders zouden zij zich wellicht twee keer achter de oren krabben voordat ze seksueel misbruik pleegden. Maar helaas, zo zit de wereld niet in elkaar.

De maatschappelijke kosten van seksueel misbruik

De zorgverzekering, gemeente en ikzelf dragen de natte zak van al deze kosten. Dat terwijl ik mentale, lichamelijke en psychische problemen heb door toedoen van een ander.

Schadevergoeding

Een financiële schadevergoeding van een dader kan helpend zijn, om de kosten te dekken en deze op de dader te verhalen. Voor het slachtoffer kan deze financiële schadevergoeding echter voelen als afkopen en kunnen overlevers zich bezoedeld voelen door financiële compensatie. Dus dat kan een innerlijk conflict vormen.

Schadefonds geweldsmisdrijven

Om toch iets van compensatie te kunnen bieden, heeft de overheid het schadefonds geweldsmisdrijven opgericht. De bedragen die zij hiervoor beschikbaar stellen zijn echter veel te laag. Na veel inspanning ontvang ik een schadevergoeding van € 2500,00 euro voor bewezen mishandeling en aanranding. Als ik een uurloon zou rekenen voor de tijd die ik in de aanvraag heb gestoken, dan zou dat bedrag ruim onder het minimumloon uitkomen.

Willen overlevers een schadevergoeding?

De meeste overlevers willen geen schadevergoeding, omdat dat het leed niet kan compenseren. Het is niet de schuld van overlevers wat hen is overkomen en tegelijkertijd hebben zij naast de psychische, emotionele en fysieke gevolgen, ook de financiële schade te dragen. Terwijl de dader wegkomt met een strafbaar feit, lijken de slachtoffers degenen die het hardst worden gestraft. Geld om rechtszaken te voeren hebben overlevers vaak ook niet.

Verbittering

Een financiële schadevergoeding is meestal niet wat overlevers willen. Al kan ik me voorstellen dat ze verbitterd zijn over het financiële verlies dat zij en ik hebben geleden als gevolg van hun trauma: hoe betaal je verloren jaren, ontspoorde carrières, relaties, vriendschappen, medische kosten, de kosten van de gezondheidszorg uit?

Fondsen bieden een beetje soulaas

Ik heb uit het Oranje fonds geld gekregen voor een laptop en een bed, en uit het Bluyssen fonds geld voor een vaatwasser, omdat ik vanwege mijn functioneel neurologische stoornis niet kan afwassen. Ik vind het belangrijk dat begeleiders, coaches en therapeuten op de hoogte zijn van eventuele fondsen, zodat ze weten waar een overlever een aanvraag kan doen. Want ze zijn er, als je ze weet te vinden.

Oproep tot het oprichten van een speciaal fonds

Ik pleit voor een fonds voor overlevers van seksueel misbruik, waar ze een beroep op kunnen doen. Wanneer veroordeelde pedoseksuelen een verplichte boete en levenslang een maandelijkse bijdrage in zo’n fonds zouden storten, kunnen overlevers daar een beroep op doen. Het geld in zo’n fonds zou niet rechtstreeks van hun eigen dader komen, zodat daar geen intern conflict over kan ontstaan bij overlevers. Daarvoor moeten we de rechtspraak hervormen, zodat een dergelijk fonds er ook daadwerkelijk kan komen en een bijdrage kan leveren aan de enorme kosten die helen van seksueel misbruik met zich meebrengt. Zodat de plegers van dit soort wandaden en misdrijven de kosten gaan dragen, in plaats van de maatschappij en de slachtoffers.

Drie partijen bij seksueel misbruik

Bij seksueel kindermisbruik zijn er drie partijen: de dader, het slachtoffer én de omstanders. Vaak gaat veel aandacht uit naar de dader, zeker als het gaat om beroemdheden. Slachtoffers krijgen ook aandacht, al gebeurt dit niet altijd op een positieve manier. Maar naar de omstanders wordt doorgaans nauwelijk gekeken. Negatieve reacties van omstanders zijn dikwijls een extra trauma om mee te dealen, terwijl de omstanders een belangrijke rol kunnen spelen, zowel preventief als curatief.

Het hele dorp wist het

Het boek ‘Het hele dorp wist het‘ van Rinke Verkerk, kreeg ik vorig jaar van mijn behandelaar cadeau, met het verzoek dit te lezen als voorbereiding op een presentatie tijdens een symposium over trauma. In het boek beschrijft Rinke Verkerk de rol van omstanders bij seksueel misbruik en dat het uitmaakt hoe die met de dader én met het slachtoffer omgaat. De hoofdpersoon van het boek heet Lenneke.

Welke omstanders speelden bij mij een rol?

Ik dacht na over de omstanders in mijn leven, naar aanleiding van dit boek. Wie had iets kunnen betekenen? Welke signalen waren er? Wie heeft dit gezien of had het moeten zien en vooral, wie heeft er niet ingegrepen?

Gemiste signalen

Ik was zes jaar, de leeftijd dat het misbruik begon of al gaande was en ik trok al mijn haren uit mijn hoofd. Ik werd kaalgeschoren kreeg een mutsje op en handschoenen aan, zodat ik geen haren meer kon uittrekken. De huisarts en de kapper pikten de signalen niet op. Mijn moeder pikte de signalen niet op. Ik herinner me dat ik me door mijn moeder verraden voelde.

Nog een omstander die het niet opmerkt

Ik ben acht, we zijn op de camping en ik heb vaginale jeuk. Ik ga daar naar een huisarts. De huisarts schrijft me zalf voor, maar doet niets met dit signaal. Als twaalfjarige heb ik genitale wratten. Ik ga naar de huisarts en deze zegt dat ik de wratjes van de WC-bril heb gekregen. Pas als ik op mijn 45e tegenover de gynaecoloog zit, vertelt deze mij dat dat niet kan. Nog een huisarts die niets doet met een behoorlijk alarmerend signaal.

Wat moet er gebeuren voordat iemand ingrijpt?

Twaalf ben ik en ik ga naar de schoolarts en ik vertel dat ik iedere keer gek wit plakspul in mijn onderbroek heb. Deze arts zegt dat dat niets voorstelt. Ook deze schoolarts pikt dit signaal niet op. Waarom doet niemand iets?

De onthulling

Rond 2018 krijg ik in één klap herinneringen terug aan misbruik in mijn gezin door mijn vader. In eerste instantie denk ik dat ik het verzin. Maar de herinneringen overspoelen mij, ik krijg flasbacks en nachtmerries. Ik vertel het maar ik word niet geloofd. Mijn vader en mijn nicht schelden me uit voor ‘gestoorde gek’ en leugenaar. Mijn lichaam begint bewegingen te maken die de handelingen die ik als kind moest doen uitbeeldden. ‘Doe normaal’ word me toegebeten.

Waar zijn de omstanders?

Na de onthulling raak ik in een isolement. Ik raak al mijn vrienden kwijt, mijn man, mijn kinderen. Mijn zus gelooft mij niet, mijn nicht gelooft mij niet. De medewerkers in de GGZ hebben niet door wat er vroeger is gebeurd en missen ook wat er nu nog steeds gebeurt, als ik bij mijn vader in de auto zit. Hij legt zijn hand op mijn been, uit liefdesverklaringen en mishandelt me.

Twee witte raven

Twee mensen geloven me. Twee witte raven in een hele grote groep omstanders. Eén tante en de kapper. Die laatste vertrouwt me toe dat ze een  vermoeden had, maar dat ze altijd dacht dat mijn zus het slachtoffer was. Geen van beiden hebben indertijd ingegrepen, maar nu bieden ze tenminste erkenning. Dat is belangrijk als verder iedereen je voor gek verslijt.

Ontkenning en ongeloof van omstanders

Ik vertel het aan mijn ex-man die zegt: “Weet je wel zeker dat dit gebeurd is?”
Ik ga naar de politie om aangifte te doen en die reageren vijandig en ze zeggen: “Weet je wel zeker dat dit gebeurd is? Ik zou maar geen aangifte doen, want we hebben maar drie medewerkers hier en dan belandt je aangifte toch onderaan de stapel.”
Ik vertel het aan een kennis die me eerst gelooft en ziet wat er gebeurt. Toch reageert ook hij op een gegeven moment met ‘Ben je er nu nóg niet overheen?’

Omstanders in het boek van Rinke Verkerk

In het boek van Rinke Verkerk staat dat de opa van Lenneke uitgenodigd werd op verjaardagen. Opa was de dader en zelfs na de onthulling werd hij op verjaardagen uitgenodigd. Dit maakte haar positie erg lastig. Helaas komt deze reactie heel vaak voor.

In de steek gelaten door de omstanders

Sinds mijn onthulling ben ik door mijn familie voor geen enkele verjaardag of feestdag meer uitgenodigd, omdat ze geen zin hebben in ‘gedoe’. Mijn vader, de dader, is wel uitgenodigd. Ik ben het slachtoffer en de dader wordt wel uitgenodigd. De pijn en afwijzing die dit met zich meebrengt, is met geen pen te beschrijven.

Afgestraft door omstanders

Ik ben hard gestraft voor iets wat me is overkomen. Ik ben mijn gezin kwijt, mijn kinderen, huis, haard, baan, financiele zekerheid en tegenwoordig loop ik bij de voedselbank. Advocaten die mijn echtscheiding regelden, snappen niets van mijn uitvallende brein, een gevolg van overmedicatie en PTSS. Ze begrijpen niet dat ik dingen niet geregeld krijg en ze reageren negatief en beschuldigend.

Schadefonds Geweldsmisdrijven

De enige instantie waar ik me echt gehoord voelde, is het Schadefonds Geweldsmisdrijven: de aanvraag zelf was moeilijk, bewijslast lag bij mij en in eerste instantie werd de aanvraag afgewezen. Ik heb traumatische ervaringen meegemaakt die ik helaas niet kon bewijzen, omdat daar geen melding van was gedaan in mijn personeelsdossier (stalking) of in mijn GGZ dossier (aanranding tijdens opname).

Positieve invloed van omstanders

Het enige dat ik bewijzen kon was aanranding en mishandeling door mijn vader. Dit onderdeel werd geholpen door een verklaring van een kennis. Ook belangrijk was een app die ik een vriendin stuurde, kort nadat hij me had mishandeld. Door de verklaringen van deze twee omstanders kreeg ik een toewijzing. Ik voel me in dat stuk gehoord.

Erkenning

Het Schadefonds Geweldsmisdrijven was de eerste die echt erkenning gaf. Slachtoffers hebben het zo nodig om geloofd en erkend te worden. Daarnaast gaf de financiële vergoeding mij de mogelijkheid om een nieuwe start te maken, door mijn woning iets meer in te richten. Het gaf me een stukje van de erkenning die ik als misbruikslachtoffer zo gewenst had van omstanders, geliefden en familie.

Seksueel misbruik is moeilijk te bewijzen

Seksueel misbruik is een ander geval. Hoe kun je dat na al die jaren nog bewijzen? Denk je er aan om bewijs te verzamelen als je in doodsangst verkeert? Als je zes jaar oud bent, hoe weet je dan of en hoe je bewijs moet verzamelen? Ook hier hadden omstanders een belangrijk verschil kunnen maken. Een dokter die een kind met genitale wratten ziet, daar zou toch een alarmbel af moeten gaan?

Omstanders doen ertoe voor heling

Vaak vragen omstanders zich af ‘Wat kan ik doen?’ en meestal bedoelen ze dan om het te voorkomen. Wat zij zich niet beseffen is dat zij ook aan de kant van helen een belangrijke rol kunnen spelen. Natuurlijk zit niemand te wachten op eindeloze verhalen van ellende, maar kun je tenminste geloven dat iemand de waarheid vertelt?

• ‘Ik geloof je en het is jouw schuld niet, ook al denk je dat wel of is je dat verteld’.
• ‘Jouw verhaal is veilig bij mij, ik zal het niet doorvertellen’.
• ‘Ik geloof je en ben er voor je, maar vertel me alsjeblieft geen details’
• ‘Ik geloof je en ik zie dat je het moeilijk hebt. Ik kan je niet steunen, maar hier heb je een pot soep.’
• ‘Ik geloof je. Ik kan er niet voor je zijn, want ik worstel met mijn eigen problemen, maar ik wens je alle goeds.’
• ‘Ik geloof je maar ik kan je niet helpen. Mogelijk kunnen we samen kijken wie jou wel kan helpen?’

Als iemand je vertelt slachtoffer te zijn van seksueel geweld is jouw reactie belangrijk. Hoe fijner jij reageert, hoe beter dat is voor het herstel van het slachtoffer.

Maak jij als omstander het verschil?

Een reactie zoals hierboven maakt een wereld van verschil! Het slachtoffer staat er niet meer alleen voor. Omstanders kunnen het niet oplossen, daarvoor is meestal professionele hulp nodig. Maar het ontschuldigen van het slachtoffer kan iedereen leren en vaak kun je heel goed helpen door de juiste hulp te helpen zoeken. Bijvoorbeeld door deze site aan te bevelen. De hulpverleners hier hebben veel kennis van seksueel misbruik.