Een interview met Gabor Maté

Op de website humanwindow.com vond ik dit interview met Gabor Maté, de beroemde expert op het gebied van verslaving, vroegkinderlijk trauma en geestelijke/lichamelijke gezondheid. Met toestemming van Human Window geef ik jullie hier de vertaling ervan.

 

Waarover gaat dit interview

In dit interview spraken we over een breed spectrum aan onderwerpen, variërend van hoe hij gelooft dat de meeste geestelijke gezondsheidsproblemen hun oorsprong vinden in ongeheeld kinderlijk trauma tot waarom hij de huidige, Westerse cultuur omschrijft als ‘gestoord’ omdat het de meeste basale menselijke noden negeert.

Gabor Maté vertelt in detail over wat hij ziet als de wortel van aandoeningen als angststoornissen, paniekaanvallen en fibromyalgie. We spraken ook over het proces van opnieuw contact maken met je authentieke zelf. Naast deze en andere zaken bespraken we zijn ervaringen in het werken met plantaardige medicijnen zoals Ayahuasca.

Boeken van Gabor Maté

Dr. Gabor Maté heeft vier bestsellers geschreven, waarvan er tot op heden nog maar één in het Nederlands is verschenen: Laat je kind niet los. Andere boeken van hem: ‘Het rijk van de hongerige geesten’ over verslaving, en ‘Wanneer het lichaam nee zegt’ over de verborgen kosten van stress en aandachtsproblemen, kun je nu nog alleen in het Engels lezen.

Het interview

Interviewer: Gabor, dank je dat je de tijd vrij hebt gemaakt om met Human Window te spreken. Je bent bekend als expert over verslaving, vroegkinderlijk trauma en geestelijke/lichamelijke gezondheid, om maar een paar dingen te noemen. Deze thema’s klinken als verschillende onderwerpen, maar jouw werk brengt ze allemaal met elkaar in verband op een bepaalde manier. Kun je ons iets vertellen over jouw achtergrond, je ervaringen en hoe je voor het eerst geïnteresseerd raakte in dit veld?

Gabor Maté: Zeker, maar op een bepaalde manier ben ik absoluut een bedrieger, want ik schrijf al deze boeken en spreek in veel verschillende landen over verslaving, de ontwikkeling van kinderen, stress, gezondheid, ouderschap … en eigenlijk zeg ik maar één ding: Als je kinderen goed behandelt, zullen ze oké zijn, en als je hen niet goed behandelt dan zullen ze niet oké zijn. Het is een hele eenvoudige boodschap die veel mensen van hun overgrootmoeder of dergelijke kunnen horen. Het feit dat deze boodschap noodzakelijk is, is dan ook tekenend voor deze tijd.

Ik ben begonnen als huisarts en dan leer je mensen kennen in hun leven. Je hebt te maken met families en verschillende generaties binnen die families. Je komt erachter wie er ziek wordt, wie doodgaat en wie gezond blijft. Je ziet de intergenerationele dynamiek. Doordat ik dat allemaal zag, viel het me op wie ziek werd en wie niet, wie verslaafd raakten en wie niet, wie psychische problemen ontwikkelde en wie niet. Dat gebeurde niet ‘per ongeluk’. Er waren aanwijsbare oorzaken in de levens van deze mensen.

In dezelfde periode, kort na mijn veertigste, werd ik mij ervan bewust dat ik geen gelukkige man was. Ik had zelf een depressie. Ondanks al mijn successen, was ik niet gelukkiger dan ik voorheen was. Ik had problemen met mijn eigen familie, mijn kinderen en mijn huwelijk, enzovoort. Ik moest kijken naar de bronnen daarvan.

Er bestaat een verband met negatieve ervaringen in de kindertijd

Of ik nu naar mijn cliënten keek of naar mijn eigen geschiedenis en mezelf probeerde te begrijpen, ik kwam erachter dat heel veel van waar mensen aan leiden, of het nu fysieke ziekten, psychische ziekten of verslavingen zijn, te maken hebben met vroegkinderlijke ervaringen. Ik kon er niet omheen.

Toen kwam ik erachter dat er ook heel veel literatuur bestond over dit onderwerp. Die mensen hebben trauma en de ontwikkeling van kinderen bestudeerd en hoe dit verband houdt met stress en gezondheid. Ik begon die literatuur te bestuderen en mijn eigen ideeën en begrip ervan te ontwikkelen. Het begon met mijn persoonlijke ervaringen en mijn professionele observaties.

Wat is trauma?

Interviewer: Veel van waar je over praat is trauma in de kindertijd. Wat is jouw definitie van trauma?

Gabor Maté: Het is werkelijk belangrijk om het begrip te definiëren, want mensen nemen een woord, zoals bijvoorbeeld het woord ‘God’, en het is maar de vraag wat iemand daarmee bedoelt. Voor de één is het een straffende, dictatoriale vaderfiguur met een witte baard, terwijl een ander de essentie van pure liefde in de wereld ermee bedoelt.

De oorsprong van het woord ‘Trauma’ is Grieks en het betekent ‘wond’. Trauma is dus een wond. Hoe ik daarover denk is: als ik jou verwond, als ik in jouw vlees snijd, dan moet dat helen en dan ontstaat er een litteken. Als de wond groot genoeg is, krijg je een groot litteken. Dat zou dan zonder zenuwuiteinden zijn, dus je zou er niet mee voelen en het littekenweefsel is minder flexibel dan je normale weefsel. Trauma is wanneer er een verlies van gevoel is en een verminderde flexibiliteit in het omgaan met de wereld. Dit is wat er ontstaat na een verwonding.

Trauma is een psychische verwonding, die je psychologisch verhardt en die verstoort je mogelijkheden voor groei en ontwikkeling. Het doet pijn en vanaf nu handel je vanuit die pijn. Het maakt je angstig en vanaf nu handel je uit angst. Zonder dat je het beseft, handel je nu je hele leven vanuit de angst en pijn waaraan je, op allerlei manieren, probeert te ontsnappen.

Trauma is dus niet wat je overkomt: het is wat binnenin je gebeurt als resultaat van wat jou is overkomen. Trauma is het littekenweefsel dat je minder flexibel maakt. Je verhardt en verstart, voelt minder en bent defensiever.

Onze getraumatiseerde samenleving

Interviewer: Ik heb je horen zeggen dat we in een ernstig getraumatiseerde maatschappij leven. Hoe wijdverbreid is trauma tegenwoordig in onze samenleving?

Gabor Maté: Welnu, als je kijkt naar de prevalentiecijfers van overduidelijk trauma zoals seksueel kindermisbruik, emotionele verwaarlozing, stress in families waar kinderen door getraumatiseerd raken … is het erg wijdverbreid. Er zijn weinig mensen die werkelijk volledig zonder trauma opgroeien in deze cultuur. Mensen hebben te maken met steeds hoger oplopende stress gekoppeld aan een ontluikende eenzaamheid, waardoor als mensen lijden, zij daarmee steeds vaker alleen zijn.

We leven in een uitermate stressvolle en traumatiserende maatschappij. En dat kun je niet los zien van sociaal-economische factoren. Het neoliberalisme en het verlies van betekenisvolle werkzaamheden en zekerheid van dienstverbanden, strengheid, verlies van gemeenschapszin: niet alleen zijn meer mensen gestressed en getraumatiseerd, ze zijn ook minder weerbaar, want weerbaarheid hangt samen met verbinding, steun en gemeenschapszin.

Snappen mensen trauma?

Interviewer: Sinds ik mijn eigen problemen heb onderzocht, is het mij duidelijk geworden dat we allemaal tot op zekere hoogte getraumatiseerd zijn. Hoe denk jij dat de meerderheid van de mensen trauma zien en hoe zou jij graag zien dat dit verandert?

Gabor Maté: Allereerst denk ik niet dat mensen trauma begrijpen. Ze denken bij trauma misschien aan een tsunami of een bombardement. Natuurlijk zijn dat traumatische gebeurtenissen, maar dat is wat de meeste mensen zien als trauma, een vreselijke gebeurtenis. Ze zien het niet als die interne verwonding die hen hindert in hun mogelijkheid om hun leven ten volle te leven, maar dat is wat trauma in werkelijkheid is. Erger nog: de gemiddelde medische student hoort het woord ‘trauma’ niet eens in hun opleiding. Ze horen het woord niet eens! Het is niet dat ze er geen college over krijgen, ze horen het woord niet eens, niet in de betekenis waar ik het over heb. Ze horen misschien iets over fysiek trauma, maar ze krijgen niets te horen over psychisch trauma, behalve in het hele smalle veld dat zich bezig houdt met de ‘Post Traumatische Stress Stoornis’, iets waar sommige psychiaters over leren. Over hoe trauma de gemiddelde mens beïnvloed, daar wordt in de medische wereld niet over nagedacht.

De rechtspraak heeft ook geen kennis over trauma, dus als deze getraumatiseerde mensen tegenover rechters en advocaten komen te staan, omdat ze nu drugs gebruiken of gewelddadig handelen vanuit hun trauma, dan krijgen ze simpelweg straf, in plaats van dat het systeem ziet dat dit diep gekwetste mensen zijn. Met de juiste ondersteuning zouden ze gerehabiliteerd kunnen worden. Het rechtssysteem snapt het niet, het medische systeem snapt het niet, het onderwijssysteem snapt het niet, de politiek snapt het niet: het is een enorm probleem.

Verlies van verbinding met jezelf

Interviewer: Je sprak elders over hoe het verlies van verbinding met onszelf in de kindertijd verantwoordelijk is voor veel van onze problemen als volwassenen. Kun je ons wat meer vertellen over hoe dat gebeurt?

Gabor Maté: Als ik spreek van ‘verbinding met jezelf’ heb ik het over iets heel eenvoudigs. Het is het vermogen van een organisme om te weten wat het voelt en om met de situatie in het heden om te gaan met passende, proportionele emoties. Zonder dat vermogen kun je niet overleven. Als een dier geen verbinding heeft met zichzelf en niet weet wat het voelt, kan het niet adequaat omgaan met gevaarlijke situaties. Zo’n dier gaat dood.

Hetzelfde geldt voor mensen, gedurende de hele evolutie. Als ik het heb over in verbinding zijn met onszelf, dan heb ik het over dat we weten wat we voelen en ervaren op elk willekeurig moment en in staat zijn om daar een passende interpretatie aan te verbinden. Zonder dat vermogen zijn we verloren. We worden met dat vermogen geboren. Je ziet nooit baby’s die niet verbonden zijn met hun onderbuikgevoel.

Tegen de tijd dat je met volwassenen te maken hebt, kom je veel mensen tegen die, zelfs al hebben ze onderbuikgevoelens, deze negeren. Er gebeurt iets tussen de babytijd en de volwassenheid dat onze verbinding verbreekt. Wat dat is, is de noodzaak om ons geaccepteerd te weten in onze omgeving.

Onderdrukte onderbuikgevoelens

Als onze onderbuikgevoelens in onze omgeving niet gesteund worden, onderdrukt het kind, ongewild, onbewust en automatisch, zijn emoties en zijn connectie met zichzelf, in een poging om ‘erbij te horen’. Dit doet het kind om de verbinding met de verzorgende omgeving te behouden, zonder welke het kind niet kan overleven. Veel kinderen bevinden zich in dit dilemma. ‘Kan ik voelen en uitdrukken wat ik voel, of moet ik dat onderdrukken om acceptabel te zijn, een goed kind te zijn, een aardig kind?’

Daar komt bij dat als de ouders zelf niet in contact staan met hun gevoelens, zij de gevoelens van het kind als bedreigend ervaren. De ouder reageert afwijzend tegen het kind dat boosheid laat zien en het kind leert: ‘Ik moet niet laten zien wat ik voel, want ik moet bij mijn ouders blijven horen. Als ik dat niet doe, wie zou er dan voor me zorgen en me beschermen?’ Dus, automatisch verbreken we de verbinding met onszelf, om de continuïteit van zorg te waarborgen. Het is een tragische keuze. Het is niet eens een keuze, het kind is zich niet bewust dat het een keuze maakt. Het is een automatisch proces.

Wanneer we volwassen worden, zeggen we plotseling: ‘Ik weet niet wie ik ben’. In het bijzonder mensen die in een mid-life crisis zitten. Zij realiseren zich dat ze een leven leiden dat niet hun eigen leven is. Ze hebben alles gedaan, omdat ze uit verbinding zijn gegaan. In Canada zegt tachtig procent van de mannen dat ze stress ervaren in hun baan. De economie heeft mensen nodig die betekenisloos werk doen onder omstandigheden die niet te tolereren zijn. De manier waarop we kinderen opvoeden en wat de economie nodig heeft vallen samen.

Hoe meer uit verbinding kinderen zijn, hoe beter ze passen in onze economie, want die maalt niet om menselijke gevoelens, ze bekommert zich alleen om winst en productie. Dit wordt een vicieuze cirkel.

De mythe van normaal

Interviewer: Jouw nieuwe boek zal ‘De mythe van normaal: Ziekte en gezondheid in een psychisch gestoorde wereld’ gaan heten. Hoe gestoord is onze cultuur?

Gabor Maté: Dat ligt er een beetje aan hoe je ‘psychisch gezond’ definieert. Als je psychische gezondheid ziet als iets dat congruent is met de menselijke natuur en de menselijke noden … de mens heeft betekenis, verbinding, erkenning, erbij horen en jezelf overstijgen nodig. Dit zijn menselijke noden.
Deze maatschappij is psychisch gestoord omdat het volledig over deze menselijke noden heen walst. Dat is wat het gestoord maakt. Als iemand in deze maatschappij aan de norm voldoet, conformeren zij zich aan een psychisch gestoorde standaard, vandaar die boektitel.

Ik schrijf aan nog een boek met mijn zoon onder de titel: ‘Welkom terug: een nieuwe start voor volwassen kinderen en hun ouders’. Heel vaak zijn de ouder-kind relaties zo gebroken dat tegen de tijd dat kinderen volwassen zijn, het contact tussen deze beiden zo verstoord is dat we niet meer weten hoe we met onze ouders kunnen praten en vice versa. Dat boek gaat over hoe je die inter-generationele kloof kunt overbruggen. Het helpt beide partijen om 100 procent verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen rol in de dynamiek tussen ouder en kind.

Angst en paniek

Interviewer: Een paar van mijn beste vrienden worstelen met angst- en paniekaanvallen. Dit zijn mannen van eind twintig, begin dertig. Denk je dat dit op enige manier altijd geworteld is in de kindertijd en heb je praktische adviezen voor mensen die naar de kern ervan proberen te komen?

Gabor Maté: Zeker. Ik ben ervan overtuigd dat de meeste, bijna alle, psychische stoornissen uit ervaringen in de kindertijd voortkomen, en dat het van oorsprong overlevingsmechanismen zijn. Als je kijkt naar angst. Als ik hier een pistool zou trekken zou je terecht bang zijn, niet een angststoornis hebben. Wanneer zijn we bang? Als iets ons bedreigt. Als iets slechts ons overkomt of iets wat we nodig hebben, dreigt van ons weggenomen te worden.

In de vroege kindertijd is angst een hechtingsalarm. Wat heeft het kind het hardste nodig? Hechting met de ouder. Verbinding met de ouder. Als de ouders niet in de buurt zijn, hoort het kind zich angstig te voelen. Dat heeft een positieve intentie. Als een kind angstig is, gaat het huilen. Dat brengt de ouder terug. Kijk naar een moederkat die een kitten hoort miauwen: de response is onmiddellijk! Bij mensen die nog in contact staan met hun ouderlijke instincten gebeurt precies hetzelfde. Ze antwoorden op de hulpgeroep van hun kind. Die angst is dus een aanpassing, het is een overlevingsmechanisme.

Maar wat gebeurt er met iemand wiens ouders door medische experts aangeleerd wordt om hun kind niet op te pakken als het huilt? Dan wordt de natuurlijke angst, die er normaal zorgt voor het huilen wat de ouder roept en waardoor die angst weer oplost, in het kind geïntegreerd. Wat begon als een passend overlevingsmechanisme wordt nu gegeneraliseerd.

Gegeneraliseerde dreiging

Onder bepaalde omstandigheden zijn angst en paniek passend. Maar als ik deze angst en paniek heb terwijl er geen onmiddellijke dreiging is, hoe zit dát dan? Het is geen antwoord op iets wat zich buiten mij afspeelt, het is de geïntegreerde paniek die ik als kind heb ontwikkeld. In een maatschappij waar mensen steeds verder geïsoleerd raken, waar intermenselijk sociaal contact vervangen wordt door het koude en onpersoonlijke contact via internet, waar jonge mensen minder kansen op betekenisvol werk en sociale samenhang hebben dan hun ouders vroeger hadden, in die wereld is er een meer gegeneraliseerde dreiging.

Als die gegeneraliseerde dreiging mensen raakt die in hun kindertijd te veel angst en stress hebben ervaren, die niet opgelost werd door de aanwezigheid van een ouder die hen kwam helpen, zijn zij nu in een angstige situatie.

Terugkomend op jouw vrienden met angst- en paniekaanvallen, ik zou hen uitnodigen om echt naar hun kindertijd te gaan kijken en te erkennen dat de angst en paniek in werkelijkheid de wanhopige roep om hulp is, van een innerlijk kindsdeel van henzelf, en hen leren om hulp te vragen voor dat deel. Om niet naar de fles, drugs of rustgevende medicatie te grijpen om de angst niet te voelen. Om te gaan zien dat de angst normaal is, een normaal antwoord op wat hen als kind is overkomen. En dat je troost en heling kunt vinden als je naar de bronnen ervan gaat kijken.

Advies voor beginners op dit pad

Interviewer: Welk advies zou je geven aan mensen die wakker beginnen te worden, zich bewust worden van de dingen waar je het over hebt, van hun eigen issues en nog aan het begin staan van het onderzoeken waar het vandaan komt?

Gabor Maté: Ga door. Het is een reis die niet eindigt, zoals ik denk dat jij zelf wel weet. Maar ik heb mijn grafschrift al geschreven, ik heb het zelfs al in een steen laten houwen. Op mijn steen staat: ‘Het was veel meer werk dan ik verwacht had’. Het is veel werk, maar het is noodzakelijk werk. En het is mooi werk, want het brengt je werkelijk in je leven, op een waarachtige manier. Het verrijkt je relaties. Hoe meer je jezelf leert kennen, hoe vrijer je wordt. Dit is waarom Jezus zei: ‘Je zult de waarheid weten en de waarheid zal je bevrijden’.
Jezus was een groot psycholoog, net als alle spirituele meesters. Hij zei ook, in het Evangelie van Thomas, dat wat je naar buiten brengt van jezelf, je zal bevrijden en dat wat je niet naar buiten brengt, je zal doen sterven. Alle dingen die we in ons dragen zijn onprettig, angstig … zolang we onszelf veroordelen voor het feit dat we deze issues hebben. Als we onszelf werkelijk met nieuwsgierigheid kunnen benaderen en oprecht afvragen waarover het allemaal gaat, met compassie, kan het je enorme bevrijden.

Dus, als je daarmee begonnen bent, ga vooral door. Er zijn vele wegen om dit te doen. Zorg goed voor je lichaam, zorg dat je goed eet, de natuur ingaat en zorg dat je voldoende beweging krijgt. Doe lichaamswerk zoals yoga, gevechtssport of iets anders. Stem je psyche en je lichaam op elkaar af en leer beide goed kennen.

Ayahuasca

Interviewer: Je hebt in de afgelopen jaren met Ayahuasca gewerkt. Kun je ons iets meer achtergrondinformatie geven over jouw werk met plantaardige medicijnen en wat jij denkt dat de rol hiervan kan zijn?

Gabor Maté: Ayahuasca is een specifieke plant die groet in het Amazonedal in Peru, Colombia, Brazilië en Equador. De shamanen daar, vanuit verschillende stammen overigens, hebben deze plant al honderden, misschien zelfs duizenden jaren gebruikt  zowel in ceremoniële context als om te helen. Ayahuasca is in feite een combinatie van twee planten die gekookt en gemixt worden door de shamanen. Het heeft de eigenschap, en dit is aangetoond in hersenscans, om de delen van het brein waar de emotionele herinneringen uit de kindertijd zijn opgeslagen te openen en te combineren met volwassen inzicht. Als je het in een hele simpele vorm samenvat, herbeleef je, als je Ayahuasca neemt, je ervaringen uit je kindertijd met de inzichten van een volwassene.

Sommigen krijgen visioenen, die krijg ik niet zo. Ik zou dat wel willen hoor, dat er een Jaguar langs zou komen en met me zou praten, maar tot nu toe is dat niet gebeurd. Veel mensen hebben dit soort visioenen en die hebben ook altijd een betekenis. Die betekenis is niet magisch, maar heeft te maken met een dynamiek in jezelf. De anaconda of de jaguar wordt het symbool voor een eigenschap in jezelf en ook hoe die eigenschap zich verhoudt tot jouw natuur. We komen voort uit de natuur, we zijn onderdeel van de natuur en de mens is heel erg verbonden met de natuur, zeker in het Amazonegebied. Middels deze visioenen, de emotionele ervaringen van het kind, middels de vreugde en gelukzaligheid, of de angst, verschrikkingen en de pijn, kom je in contact met je ware natuur. Je sluit er vriendschap mee, omdat je het koppelt aan de inzichten van de volwassene.

Dit is wel de ietwat geromantiseerde versie van wat er gebeurt. Soms krijg je alleen maar buikpijn en geef je over. Het kan voor mensen met veel geinternaliseerde angsten ook erg moelijk zijn, die kunnen hen overspoelen. Maar binnen de juiste context, met de juiste ondersteuning en begeleiding kunnen het diep betekenisvolle ervaringen zijn. Het is niet ongebruikelijk om mensen te horen zeggen dat die ceremonies hen meer hebben gebracht dan 10 jaar psychotherapie. Ik hoor dat regelmatig.

Het is niet voor iedereen. Het trekt je aan of het trekt je niet aan. Niemand zou zichzelf hierin moeten forceren en er zijn mensen die het zeker niet moeten doen. Sommige medicijnen zijn een contraïndicatie bijvoorbeeld. Maar voor bepaalde mensen kan het een transformerende reis naar de ziel zijn.

Fibromyalgie en endometriose

Interviewer: Ik ken een paar vrouwen waarbij recent de ziekte fibromyalgie of endometriose is gediagnosticeerd. Nogmaals, zou jij zeggen dat dit soort aandoeningen altijd hun oorsprong vinden in ontwikkelingen in de kindertijd?

Gabor Maté: Slechts in 100 procent van de gevallen. Als je in gesprek gaat met deze vrouwen met endometriose of fibromyalgie, dit zijn fysieke processen, maar we weten vanuit de wetenschap en intuïtie, dat lichaam en geest niet gescheiden kunnen bestaan. En deze mensen hebben zonder uitzondering geleden onder hevige stress.

Die stress heeft te maken met het onderdrukken van het zelf, dat in feite in de kindertijd begon als een overlevingsmechanisme. Ik ken mensen die zichzelf genezen hebben van endometriose of fibromyalgie en zelfs nog meer bedreigende ziekten, middels het proces van diep werk aan zichzelf met de passende begeleiding. Mensen die lijden aan endometriose of fibromyalgie raad ik aan om mijn boek ‘Als het lichaam nee zegt’ (When the body says no) te lezen, want mijn bewering is dat hun ‘zogenaamde’ ziekte in feite het lichaam is dat ‘nee’ zegt tegen de stressoren in hun leven waar zij geen nee tegen hebben gezegd.

Ik zou hen uitnodigen om naar hun relaties te kijken, in het bijzonder de relatie met hun partner. Hoe veel van hun partner’s stress nemen zij over? Hoe erg ben je een pleaser? Hoe aardig ben je voor mensen, hoe je je ook voelt? Hoe veel van de problemen van anderen neem je over en in hoeverre negeer je jouw eigen problemen? Hoe goed ken je jezelf? Waar zeg je geen nee, terwijl je eigenlijk ‘nee’ wilt zeggen, maar het niet doet omdat je bang bent? Als zij zich met deze vragen bezig gaan houden, gaat het lichamelijk vaak dramatisch beter met ze.

Interviewer: Welk advies zou je jezelf geven als je terug kon praten met jezelf toen je 18 jaar oud was?

Gabor Maté: Focus op je innerlijk. Toen ik achttien was, was ik vooral bezig om de wereld te fixen. Daar is niets mis mee, maar het was ook een vlucht van de enorme ellende die ik in mij droeg zonder er naar te kijken. Socrates zei al dat het niet-onderzochte leven het niet waard is om geleefd te worden. Dat is gewoon waar.

Ik zou zeggen: leer jezelf kennen. Wordt nieuwsgierig. Nieuwsgierigheid betekent dat je het werkelijk niet weet en dat je open staat om welke uitkomst dan ook te vinden. Dat vraagt veel, want mensen zijn bang voor wat zij zullen vinden. Donald Trump en Hillary Clinton hebben beiden gezegd dat ze geen psychotherapy willen, omdat ze bang zijn voor de dingen die ze over zichzelf te weten zouden komen.

Ik zou mijn 18-jarige zelf vertellen: ontspan, we leven in een vriendelijk universum, een universum dat je zal ondersteunen, je hoeft alleen maar jezelf te steunen en jezelf te leren kennen. Geef minstens zoveel aandacht aan je interne noden, je échte noden, niet je egoïstische noden, als je doet aan de buitenwereld. Negeer niet het éne ten koste van het andere.

Waar kun je meer informatie vinden?

Interviewer: Waar kunnen mensen informatie vinden over jouw werk en waar kunnen ze jouw boeken kopen?

De boeken zijn beschikbaar (in het Engels) in boekenwinkels en bij bol.com. Ze zijn gepubliceerd in Groot Brittannië en ze verkopen kennelijk best goed. Ze zijn ook te verkrijgen via Amazon.

Wat betreft mijn eigen werk: Ik heb een website: drgabormate.com Veel van mijn lezingen over de onderwerpen waar we over gesproken hebben, zijn gefilmd en op YouTube gezet.

Ik geen een online cursus die nu ‘Onderzoek het met compassie’ heet. Het is een diepteduik in het zelf. Het is vooral geschikt voor mensen die als therapeut of dergelijke werkzaam zijn. Maar over een paar maanden komt er een versie voor leken uit.

Mijn werk en ik zijn gemakkelijk te vinden. Ik voel me bevoorrecht dat, zelfs als ik niet meer zou kunnen werken of dood zou gaan, er genoeg van mijn werk naar buiten is gekomen, zodat mensen het nog heel lang kunnen vinden.

De politieke achtergrond van de geestelijke gezondheidszorg

Dit artikel is van Bessel van der Kolk, ik heb het vertaald. Het originele artikel verscheen op de website Psychotherapynetworker.org. Het is een weergave van een lezing die Bessel gaf op een congres in 2019. Het omschrijft de Amerikaanse situatie rondom trauma en evidence based behandelingen.

De politieke achtergrond van geestelijke gezondheidszorg

Alles wat mensen doen is in feite politiek, inclusief de manier waarop onze geestelijke gezondheidszorg is georganiseerd. Hoe psychische problemen worden vastgesteld, welke research gefinancieerd wordt en welke therapieën het predicaat ‘evidence based’ krijgen, en daardoor ook welke interventies door verzekeraars vergoed worden.

Vietnam veteranen

Hoe de diagnose PTSS tot stand is gekomen, is hiervan een goed voorbeeld. In de zeventiger jaren in Amerika werd het steeds lastiger om te ontkennen dat honderdduizenden Vietnam-veteranen psychisch beschadigd waren toen ze terugkwamen uit de oorlog. Ze zochten hulp omdat ze last hadden van woedeaanvallen, zichzelf niet konden kalmeren, niet konden slapen en ze voelden zich niet present in het heden. Erkenning dat deze problemen voortkwamen uit hun ervaringen aan het front zou grote politieke en economische consequenties hebben, dus probeerde het verantwoordelijke departement de problemen te definiëren als een individuele pathologie. In feite wilden ze de problemen van deze mannen afschuiven op hun genen en opvoeding.

De politieke lobby

In stevige politieke onderhandelingen, waarbij veteranenorganisaties en professionals uit de geestelijke gezondheidszorg betrokken waren, is uiteindelijk in 1980 de diagnose PTSS gecreëerd. Onderdeel van het politieke proces was dat er een rechtstreekse link moest zijn tussen de problemen van de veteranen en hun oorlogservaringen. Dat is de reden dat nachtmerries en flashbacks (intrusieve herinneringen aan traumatische oorlogservaringen) de focus kregen, terwijl sociaal-emotionele gevolgen minder aandacht kregen. Deze problemen zijn we langzaamaan steeds beter gaan begrijpen als het resultaat van fundamentele veranderingen in het brein (zie hierover bijvoorbeeld mijn blog over de polyvagaal theorie – red.). Tot op de dag van vandaag focust de diagnose voor PTSS op onprettige herinneringen uit het verleden, in plaats van de problemen met emotieregulatie en problemen om in het heden geassocieerd te blijven.

Géén complexe PTSS in de DSM!

Na de erkenning van PTSS zijn een aantal van ons, die betrokken waren bij die erkenning, verder gegaan met de volgende stap. PTSS is een redelijke diagnose voor veteranen, maar het was duidelijk dat er een veel grotere groep van getraumatiseerde mensen is. Voor elke veteraan die beschadigd uit de oorlog terugkomt, zijn er minstens dertig kinderen die (thuis) geslagen, seksueel misbruikt, verstoten en verwaarloosd worden. Hoewel ze veel verschillen hebben met oorlogsveteranen, hebben ze veel van dezelfde symptomen. In een antwoord op onze lobby financierde de American Psychiatric Association veldonderzoek voor een nieuwe diagnose: complexe PTSS of DESNOS. Nadat die studie uitkwam, stemde de PTSS-commissie 19 tegen – 2 voor, voor het creëren van een nieuwe diagnose in de DSM. Maar tot onze verbazing werd die diagnose niet opgenomen in de DSM-IV, ondanks overtuigend wetenschappelijk bewijs voor een veel complexere ontwikkelingsverstoring door trauma.

Geen correcte diagnose mogelijk

Het resultaat van deze politieke beslissing is dat we nog steeds geen goede diagnose hebben voor een grote groep patienten die in de context van hun vroegkinderlijke hechtingsrelaties getraumatiseerd zijn geraakt. De DSM geeft in plaats daarvan een enorme hoeveelheid opties: PTSS, Disruptieve stem­mings­dis­re­gu­la­tie­stoor­nis, Reactieve hech­tings­stoor­nis, Dissociatieve Identiteitsstoornis, niet-suicidale automutilatie, Periodiek explosieve stoornis, Ontremd-so­ci­aal­con­tact­stoor­nis, Nor­mo­ver­schrij­dend-gedragsstoornis, Borderline-per­soon­lijk­heids­stoor­nis, allemaal afhankelijk van de voorkeur van de behandelaar en wat het beste betaald wordt door de verzekeringsmaatschappijen.

Al deze ‘diagnoses’ negeren de oorzaak

Al deze zogenaamde ‘diagnoses’ negeren het gemeenschappelijk kenmerk van al deze stoornissen: de oorsprong, de oorzaak: het vroegkinderlijk trauma en de verstoring van veilige hechting. Als we deze sociale realiteit zouden erkennen, kunnen we stoppen met zoeken naar mysterieuze biochemische processen waar ontelbare onderzoeksinstituten zich mee bezighouden en het geld en tijd wat er vrijkomt steken in het optuigen van een maatschappelijk gezondheidssysteem dat focust op het voorkomen en herstellen, het creëren van optimale omstandigheden waarin kinderen en jongvolwassenen zich kunnen ontwikkelen en opbloeien.

De keerzijde van PTSS

Er is een andere kant aan het verhaal van PTSS. Eenmaal erkend als stoornis, kwam er een leuke hoeveelheid geld vrij voor research om ‘evidence based’ behandelingen te ontwikkelen. Ik ben altijd een groot voorstander geweest van het toetsen van het effect van psychische behandelmethoden, inclusief hoe goed ze werken, voor wie en wat de beperkingen ervan zijn. Mijn collega’s en ik hebben diverse wetenschappelijke, peer-reviewed artikelen geschreven over het effect van een grote diversiteit aan psychiatrische behandelmethoden, van Prozac tot EMDR en van yoga tot theaterprogramma’s en neurofeedback. Maar de wedloop naar evidence-based behandelingen heeft een vernietigend effect gehad op ons werkveld. Wat er gebeurde is dat onderzoekers, zodra ze een behandeling vonden die beter was dan nietsdoen, deze onmiddellijk ‘evidence based’ gingen noemen. Dat heeft een zekere logica in zich, totdat de politiek zich ermee ging bemoeien en het overnam.

De wetenschap stagneert

Op dit moment stagneert de wetenschap, omdat de meeste onderzoeksgelden focussen op basale mechanismen, correlaties, neuroimaging studies en epigenetica, terwijl er nagenoeg geen overheidsgelden gaan naar onderzoek in werkelijk innovatieve behandelingen. Alleen de behandelingen die zich gemakkelijk laten protocolliseren, zoals CBT, exposuretherapie, medicatie en EMDR zijn grondig onderzocht. Maar bij PTSS is medicatie alleen marginaal helpend, zoals keer op keer is aangetoond. Toch blijft men deze medicatie voorschrijven, miljarden dollars gaan daarin om. Bij wijze van contrast, somatische therapieën, zoals Sensorimotor psychotherapie en Somatic Experiencing zijn niet onderzocht op hun effect, net als bijvoorbeeld hypnotherapie, wat al zeker een eeuw geldt als de gouden standaard voor PTSS. Zo is er ook weinig ‘hard’ bewijs voor Innerlijk kindwerk, of neurofeedback, terwijl veel behandelaren die gespecialiseerd zijn in het behandelen van getraumatiseerden, deze behandelingen onder de meest effectieve scharen die hen ter beschikking staan.

Het resultaat is desastreus

De uitkomst van de politiek van diagnoses en ‘evidence based’ behandelingen is dat in de meeste GGZ instellingen die afhankelijk zijn van wat de verzekering vergoed, de behandelaren verplicht worden om behandelingen in te zetten waarbij je vraagtekens kunt zetten bij hun effect. De éne na de andere studie toont aan dat deze behandelingen op zijn best 40% verbetering geven in de symptomen, wat maar een heel klein beetje boven het placebo-effect uitstijgt, en dat terwijl een derde van de patiënten voortijdig is gestopt met de behandelingen.

Verwoeste levens, verkwanseld geld

Toch is er kennelijk niet genoeg zorg over verwoeste levens en verkwanselde gelden om de groeiende invloed van de ‘evidence based’ behandelingen te remmen. Intussen is de Veteranen Administratie een struikelblok, omdat ze vertrouwen op de evidence-based behandelmethoden en de verdere exploratie van effectieve behandelingen afremmen. Opnieuw zien we ons geconfronteerd met een politieke realiteit: Veel van de behandelingen die deskundige behandelaren het meest effectief vinden, zijn alleen beschikbaar voor mensen die deze zelf kunnen betalen.

De impact van diep doordringend trauma

De impact van pervasief, diep doordringend trauma, wordt voor het grootste deel genegeerd door onze maatschappij. We weten dat één op de acht kinderen in Amerika slachtoffer is van mishandeling, dat de helft van alle kinderen op de wereld worden blootgesteld aan extreem geweld. De ACE-studies (Zie hier een blog over de ACE-studies: Negatieve Ervaringen in de Kindertijd) hebben laten zien dat blootstelling aan familiegeweld en emotioneel misbruik het grootste en duurste medische probleem is in Amerika. Onze maatschappij komt in actie tegen bedreigingen zoals ISIS, maar voor de meeste Amerikaanse kinderen komt het gevaar niet van buitenlandse terroristen. Zij zijn het slachtoffer van de sociale omgeving waarin zij opgroeien.

Hoe de politiek hierop van invloed is

De vraag rijst waarom we, als maatschappij, het verwoestende effect van vroegkinderlijk misbruik en verwaarlozing negeren? Hier zien we opnieuw de invloed van de politiek. In veel Europese landen, Singapore, Japan en Korea hebben regeringen de bewijzen van het desastreuze effect van geweld in de familiesfeer, sociale uitsluiting en armoede in hun maatschappelijk beleid opgenomen. In feite zeggen zij: ‘Oké, we moeten armoede bestrijden en het veilig maken voor kinderen om op te groeien door daar geld voor ter beschikking te stellen.’ In de Verenigde Staten is dit nog niet gebeurd. Misschien is dit ook een belangrijke factor in bijvoorbeeld hoeveel mensen er vastzitten: In Nederland is dat 68 van de 100.000 inwoners, in de VS is dat 860 per 100.000 inwoners. Amerika is het enige Westerse land dat geen ouderschapsverlof kent. Onze geestelijke gezondheid berust meer op onze postcode dan onze genetische code. Het erkennen van de realiteit van vroegkinderlijk trauma, verwaarlozing en misbruik, zal onvermijdelijk leiden tot een verandering in het sociale systeem. Maar het veld van psychiatrie en psychologie hebben gefaald om deze realiteit onder ogen te zien.

Diagnose zonder wetenschappelijke basis

Zolang we leven met een diagnostisch systeem zonder wetenschappelijke basis, zijn we allemaal een deel van het probleem. Te vaak geven we onze patiënten een stigmatiserend label, dat gebaseerd is op wat de verzekeraar vergoed, in plaats van op wat er werkelijk gaande is. Veel behandelaren hebben mij in vertrouwen verteld dat ze niet eens meer echt een diagnose stellen. Maar hoe kun je iemand behandelen en vragen om daarvoor betaald te worden, zonder dat je een helder idee hebt over wat er mis is en wat er nodig is om dat te herstellen? Hoe zou het zijn als een hartchirurg je zou behandelen voor wat de verzekeraar betaalt, in plaats van uit te zoeken wat er werkelijk mis is met je? Hoe kunnen we onszelf respecteren en het respect verdienen van onze collega’s uit het niet-psychische medische veld, als we ons oor laten hangen naar de meningen van verzekeraars en een goede diagnose en een solide wetenschappelijke basis voor onze behandeling laten varen?

Mensen die ons niet vertrouwen, hebben daar alle reden toe

Als mensen professionals uit de geestelijke gezondheidszorg wantrouwen, hebben ze daar misschien groot gelijk in. Wij zijn slaaf geworden van de verzekeraars en totdat we onze stem laten horen in de politiek van de geestelijke gezondheidszorg, zitten we vast. Het is goed en geruststellend om naar een Netwerk-Symposium te komen en zoveel collega’s te zien die innovatief werk doen. Maar deze conferentie is niet de wereld waar we in leven. We moeten erkennen dat de politiek ons veld vormgeeft en we moeten onze stem laten horen buiten de muren van dit hotel.

***

Bessel van der Kolk, is de auteur van: ‘Traumasporen: het herstel van lichaam, brein en geest na overweldigende ervaringen’ en meer dan 160 collegiaal getoetste, wetenschappelijke artikelen over trauma, mechanismen en behandelingen.

Hoe slechte therapie verkocht wordt aan trauma-slachtoffers

Onderstaand artikel over trauma-therapie heb ik, met permissie van de auteur Jonathan Shedler, vertaald uit het Engels. Het is verschenen in het gerenommeerde blad ‘Psychology today’ en valt natuurlijk onder copyright van de auteur. Het origineel is hier te lezen.

Hoe slechte therapie verkocht wordt aan trauma-slachtoffers

En waarom patiënten en therapeuten de nieuwe richtlijnen voor de behandeling van trauma moeten negeren!

De American Psychological Association (APA) heeft recent nieuwe richtlijnen uitgeschreven voor de behandeling van trauma-slachtoffers. Patiënten en therapeuten zouden er wijs aan doen deze richtlijnen te negeren.
De richtlijnen zouden gebaseerd moeten zijn op de beste wetenschappelijke inzichten van dit moment. Maar in feite negeren zij elke vorm van wetenschappelijk bewijs, behalve één specifiek soort onderzoek: kortlopend onderzoek gebaseerd op een steekproef met een controlegroep. De zogenaamde Randomized Control Trial, die ik in de rest van dit stuk RCT zal noemen.

Wat zijn RCT’s?

Bij een RCT neem je een steekproef van mensen die op basis van loting ingedeeld worden in een behandelgroep of een controlegroep. Dit soort tests is handig om bepaalde vragen te beantwoorden, zoals: ‘Is medicatie effectiever dan een suikerpilletje’. Andere vragen kun je op deze manier niet beantwoorden, zoals: ‘Hoe werkt medicatie eigenlijk? Wat is de ziekte? Wat zijn de oorzaken?’ Zonder zorgvuldige wetenschappelijke overwegingen kunnen RCT’s leiden tot domme conclusies.

Een voorbeeld van zo’n domme conclusie

Na het bekijken van een RCT, waarin flossen met niet-flossen werd vergeleken, concludeerden een aantal mensen dat er geen wetenschappelijk bewijs was dat flossen goed voor het gebit is. Maar flossen is typisch iets dat zijn vruchten pas afwerpt als je het gedurende langere tijd toepast, en de RCT volgde de patiënten maar gedurende een korte periode. In dit tijd vonden ze precies wat je zou verwachten: geen effect. Kennis over de voordelen van flossen komen uit andere bronnen: observaties van tandartsen van meer dan een eeuw en een begrip van het mechanisme.

Deze RCT onderzoekers richten zich op onderzoek dat makkelijk uit te voeren is, niet op studies die wezenlijke vragen over het flossen van tanden en kiezen zouden beantwoorden. Dat zouden ze zelfs niet kunnen doen, want een RCT onderzoek dat de langetermijneffecten van flossen zou bestuderen, zou betekenen dat men mensen zou moeten vragen om jarenlang hun tanden niet te flossen. Een dergelijk onderzoeksvoorstel zou de ethische toets van de instituten die hierover beslissen niet doorstaan.

De meeste wetenschap komt niet voort uit RCT’s

De ‘harde’ wetenschappen, zoals natuurkunde, scheikunde en astronomie gaan niet af op RCT’s. Geen astronoom in de geschiedenis van de mensheid heeft ooit een RCT gedaan. Toch hebben we steeds meer kennis over het heelal. Astronomen kunnen tot op de mili-seconde nauwkeurig, voorspellingen doen over een zonne-eclips bijvoorbeeld.

Toch lijkt het erop dat sommige mensen, vooral in de ‘zachte’ wetenschappen zoals sociologie en psychologie, ons willen doen geloven dat RCT’s de gouden standaard zijn als het gaat om wetenschappelijke kennis en dat al het andere genegeerd kan worden.

Dit is een misser van de bovenste plank en je hoeft geen academicus te zijn om te begrijpen waarom dit niet klopt.

Er zijn geen RCT’s geweest die hebben laten zien dat de zon tot een rood-verbrandde huid kan leiden, dat seks zwangerschap veroorzaakt of dat gebrek aan voedsel verhongering tot gevolg heeft. We weten dit, omdat we de oorzaak en gevolg relatie kunnen observeren en omdat we het mechanisme begrijpen. Ultraviolette straling beschadigt huidcellen. Seks zorgt ervoor dat sperma een eicel kan bevruchten. Mensen sterven zonder voedsel. Flossen verwijdert tandplak, waarin bacteriën huizen die de tanden en het tandvlees schaden.

Copernicus, Galileo, Darwin, Einstein, Niels Bohr, Marie Curie, Stephen Hawking

Wat hebben al deze mensen met elkaar gemeen? Geen van hen heeft ooit een RCT uitgevoerd.

De meeste wetenschappelijke kennis komt niet van RCT’s

Foute vragen geven foute antwoorden

Wat heeft tanden flossen te maken met de nieuwe richtlijnen omtrent trauma? Alles, zoals zal blijken.

Psychotherapie heeft tijd nodig. Het effect van psychotherapie zie je terug in een soort ‘dosis-effect’ curve. Het vraagt meer dan 20 sessies, ofwel ongeveer zes maanden van wekelijkse therapie, voordat zo’n 50% van de patiënten een, klinisch gezien, belangrijke verbetering ervaren. Na 40 sessies blijkt 75% van de patiënten een, klinisch gezien, belangrijke verbetering te ervaren. Deze cijfers zijn gebaseerd op een wetenschappelijke studie waarin meer dan 10.000 therapeutische casussen onder de loep genomen zijn, waarbij zowel gekeken is naar wat de therapeuten rapporteren als wat patiënten rapporteren over hun ervaringen met de therapie (voor verwijzingen naar deze onderzoeken, zie het originele artikel).

De RCT’s in de richtlijnen

De in de richtlijnen meegenomen RCT studies betreft alléén therapieën van 16 sessies of minder. Vaker waren het acht sessies of zelfs nog minder. Met andere woorden, de richtlijnen hebben alleen therapieën die bij voorbaat al onvoldoende zijn meegenomen in hun overwegingen.

Daarmee is het een vaststaand feit dat op basis van die RCT’s de richtlijnen alleen uit zouden komen op kortdurende, gestandaardiseerde vormen van Cognitieve Gedrags Therapie, omdat die volgens een stap-voor-stap instructie protocol uitgevoerd kunnen worden. Dat zijn de enige therapieën die geschikt zijn om te toetsen middels een RCT (zet dat af, voor contrast, tegen het bestuderen van patiënten die daadwerkelijk beter worden en wat hen heeft geholpen).

Meer dan een eeuw van wetenschappelijk onderzoek en klinische ervaring, wijst erop dat andere therapeutische benaderingen meer helpen. Maar deze kennis komt niet uit RCT’s en werd daarom genegeerd.

De richtlijnen zijn door onderzoekers voor onderzoekers. De belangen van patiënten en therapeuten zijn daarin secundair. De richtlijnen bestaan uit 675 pagina’s van minutieuze, complexe details over de gebruikte onderzoeksmethodiek en statistische analyse, met 537 pagina’s met tabellen en formulieren. Therapieën krijgen het predicaat ‘Hoog aanbevolen’, op basis van de methode waarmee ze bestudeerd zijn, niet omdat patiënten er beter van worden.

De waarheid in de marketing

‘Deze richtlijnen bieden het veld een aantal voordelen’, vertelt het APA ons. ‘Voor dienstverleners geeft het aanbevelingen … een snelle opsomming van behandelingen die hun nut hebben bewezen voor honderden of zelfs duizenden patiënten … Voor families bieden de richtlijnen heldere informatie over de beste behandelingen en wat je daarvan mag verwachten.’

Laten we eens een feiten-check doen om te zien hoe deze aanbevelingen zich verhouden tot de grootste en best uitgevoerde RCT waar de richtlijn op gebaseerd is. Deze RCT werd betaald door het Amerikaans Departement van Veteranenzaken van Defensie en werd gepubliceerd in het ‘Journal of the American Medical Association’. De RCT werd uitgevoerd met 255 vrouwelijke veteranen. Het meeste van hun trauma was niet aan gevechtshandelingen gerelateerd. Het meest voorkomende trauma was seksueel trauma, gevolgd in aantallen door fysiek trauma.

Van de patienten in deze studie ontving de helft één van de ‘hoog aanbevolen’ vormen van Cognitieve gedragstherapie (verlengde exposure therapie) en de tweede groep ontving een controle behandeling.

Dit is wat het onderzoek laat zien:

  • Bijna 40 procent van de groep die de Cognitieve gedragstherapie startte, stopte voortijdig met de behandeling. Ze brachten door hun weglopen hun stem uit over hoe bruikbaar het voor hen was.
  • 60 procent van de patiënten had, nadat het onderzoek afgerond was, nog steeds PTSS
  • Alle patienten waren gediagnosticeerd met een klinische depressie en bleven klinisch depressief na de behandeling
  • Bij de na-meting zes maanden later was de groep patiënten die Cognitieve gedragstherapie had ontvangen niet beter dan de controlegroep
  • Er vonden negentien serieuze ‘negatieve gebeurtenissen’ plaats tijdens de looptijd van de studie, waaronder zelfmoordpogingen en psychiatrische opnames
  • De auteurs van het onderzoek vertellen in hun conclusie dat de patiënten ‘mogelijk meer behandeling nodig zullen hebben dan in de relatief kleine aantal sessies die kenmerkend zijn voor een klinische RCT’

Ik heb dit onderzoek niet gekozen omdat het een slecht onderzoek is, integendeel, ik koos deze omdat het een van de beste onderzoeken uit de reeks is.

‘Heldere informatie over de beste behandelingen en wat je daarvan mag verwachten’ Werkelijk?

Het eerste beginsel: doe geen schade

Veel zorgverzekeraars maken onderscheid: ze verzetten zich tegen het betalen van psychotherapie. Het Amerikaans congres heeft wetten aangenomen die moeten zorgen voor ‘gelijkwaardigheid in psychologische zorg’ (waarmee je evenveel recht hebt op vergoeding voor fysieke als voor mentale gezondheidscondities), maar zorgverzekeraars doen er alles aan om hier onderuit te komen. Er zijn al heel wat rechtszaken over gevoerd, maar het verzet van de verzekeraars houdt aan.

Eén van de manieren waarop de zorgverzekeraars de wet omzeilen, is door patiënten naar de goedkoopste en kortste therapieën te sturen. Een andere manier is om therapie zo onpersoonlijk en ontmenselijkend te maken; dat de patiënt de therapie niet afmaakt. Zorgverzekeraars zeggen niet publiekelijk dat zij door economisch eigenbelang worden gedreven, in plaats daarvan claimen zij dat de behandelingen ‘evidence based’ zijn.

Het is erg genoeg dat de meeste Amerikanen onvoldoende verzekerd zijn, zonder dat ze ook nog eens gemanipuleerd worden om aan hun eigen waarnemingsvermogen te gaan twijfelen, door ze te vertellen dat inadequate therapie de beste therapie is.

De APA’s code van ethisch verantwoord handelen

De APA’s code van ethiek begint met: ‘Psychologen streven ernaar te handelen ten goede van hen met wie ze werken en zijn zorgvuldig om geen schade te berokkenen.’ APA heeft een eerbare geschiedenis, in het gevecht om goede zorg voor de patiënten te garanderen en op te staan tegen misstanden van de zorgverzekeraars.

Verblind door de RCT-ideologie heeft de APA per ongeluk een troefkaart in handen gespeeld van kwaadwillenden in de zorgverzekeringsindustrie.

Over de auteur

Jonathan Shedler, PdH is Clinical Associate Professor op de Universiteit van Colorado School of Medicine. Hij geeft nationaal en internationaal lezingen aan profesionals en geeft online supervisie en consultatie aan psychotherapeutische professionals wereldwijd.

Like zijn Facebook pagina als je hem wilt volgen

Notitie van de vertaler

De situatie in Amerika is redelijk vergelijkbaar met de situatie in Nederland. Ook hier wordt onder de vlag van ‘Evidence based’ alle discussie over wat goede therapie is gesmoord.

Een kwalijke zaak

Dat de meeste mensen niet beter worden van de zogenaamde ‘Evidence based therapieën’ is nog tot daaraan toe. Dat op basis van foutieve informatie en uitsluitend op basis van RCT’s beslissingen worden genomen, over het al dan niet vergoeden van bepaalde therapieën, vind ik een kwalijke zaak. Maar het wordt nog erger.

Als de trauma therapie niet werkt, zie ik victim-blaming!

Het meest kwalijke aspect vind ik dat als de therapie niet werkt, de patient/cliënt/klant de schuld in de schoenen geschoven krijgt. Als de kortdurende interventie niet werkt, wordt niet adequaat doorverwezen naar andere werkzame vormen van therapie. Therapieën die zoals hierboven beschreven en terdege onderzocht, doorgaans wél werken, al duurt het wat langer dan de korte op RCT’s berustende pseudotherapieën. In plaats daarvan doet men de klant geloven dat er iets mis is met hén. Dat het trauma te complex is, dat de patient ‘therapieresistent’ is of iemand wordt domweg ‘uitbehandeld’ verklaard.

Ik zou willen oproepen om deze waanzin te stoppen voordat er doden vallen, maar helaas, daarvoor is mijn oproep al te laat. Er zijn allang doden gevallen.

Mijn mening is gebaseerd op wat ik in mijn praktijk tegenkom, wat ik beluister in de verhalen van collega therapeuten en wat ik hoor van slachtoffers zelf.

Therapeut in het zonnetje, Ine Braaksma

Ine BraaksmaDe therapeut in het zonnetje is deze keer Ine Braaksma. Ine werkt in haar eigen praktijk ‘Voorbij woorden’ vooral ervaringsgericht. Haar achtergrond is vaktherapie Beeldend. Daarnaast heeft zij zich bekwaamd in EFT en andere lichaamsgerichte methoden. Wat drijft Ine Braaksma?

Wat heeft je gemotiveerd om therapeut te worden?

Tijdens mijn studiekeuze op de middelbare school laat ik me leiden door mijn verlangen om kinderen in moeilijke situaties te helpen. Ik overweeg me in te schrijven voor de studie (ortho)pedagogiek. Maar als ik in aanraking kom met de opleiding tot creatief therapeut realiseer ik me: “dat is een goede manier om met kinderen te werken, beelden maken in plaats van praten”.

Waar kwam dat verlangen vandaan?

Ik zie inmiddels dat er destijds een kind in een moeilijke situatie in mij zat. Toen had ik nog geen woorden voor wat er dwars zat. Ik voelde de hulpvraag wel, maar heb dan nog niet in de gaten dat die van binnen komt.

Is jouw reden om therapeut te zijn door de jaren heen veranderd?

Ik werk inmiddels 30 jaar als therapeut, met volwassenen en in die jaren heb ik enorm veel geleerd.

  • Over de veerkracht van mensen, inclusief die van mezelf.
  • Over wat nodig is om pijn te dragen, te verwerken en overstijgen.
  • Over wat een therapeut wel en niet bij kan dragen en wat je als cliënt zelf te doen staat.
  • Over de betekenis van trauma in een breder perspectief dan alleen dit leven hier en nu.

Die kennis en ervaring inzetten bij het begeleiden van anderen op hun levenspad geeft me voldoening. Plus ik vind het nog steeds heel boeiend om te zien hoe ieder mens op haar unieke wijze het leven ervaart en vormgeeft.

Wat maakt dat je juist lichaamsgerichte therapie doet?

Ik begin als creatief therapeut beeldend, omdat ik intuïtief begrijp dat woorden niet voldoende zijn om uit te drukken en te helen wat er in ons leeft. In het werken met cliënten, met name met trauma en rouwverwerking en in mijn eigen proces wordt mij duidelijk dat emoties zich afspelen in het lichaam. Beelden zijn net als woorden, een vertaling van sensaties in het lijf. Ik ben een steeds lichamelijker vorm van beeldende therapie gaan geven. Het lijf is een belangrijk onderdeel van ons geheugen, herinneringen liggen in ons lijf opgeslagen en worden in ons brein met elkaar verbonden.

Het lichaam is in feite leidend?

In ieder geval is beeld en woord niet genoeg voor een volledige verwerking, het lijf moet er in meegenomen worden. Vanuit die ervaring volgde ik diverse opleidingen om wat ik intuïtief begreep, theoretisch te onderbouwen. Ik ben me in lichaamsgericht psychotherapeutische werkvormen en andere lichaamsgerichte methoden gaan bekwamen. Daar komt gaandeweg nog een inzicht bij. Dat we naast een stoffelijk lichaam ook een energetisch of spiritueel lichaam hebben. Ook daar heeft trauma effect op en is heling nodig, dus ook daar verdiep ik me in en leer ik mee werken. Met de methode EFT komt dat voor mij allemaal samen.

Hoe werkt lichaamsgerichte therapie bij seksueel misbruik?

Alle trauma’s raken het lichaam, zelfs als het lichaam niet letterlijk aangeraakt word. Seksueel misbruik raakt ook nog letterlijk het lichaam, sterker nog, het raakt ín het lichaam. Een trauma is overweldigend, teveel om in het moment waarop iets gebeurt te verwerken, dus je verdringt het, vergeet het, zet het van je af. Bij seksueel misbruik verdring, vergeet en zet je dus ook je lijf van je af. Je splitst in hoofd en denken enerzijds en lijf en voelen anderzijds en je verblijft meestal voornamelijk in je hoofd.

Het lijf laat zich niet vergeten?

De in het lijf opgeslagen herinneringen beïnvloeden je gedrag en denken, ,Het lijf dringt zich op met gevoelens, pijn, vermoeidheid of ziekte en impulsen, die niet passen bij het hier en nu. Maar omdat je geen contact hebt met je lijf, ben je niet bewust van hoe je lijf je gedrag beïnvloed en kom je in van die situaties waarvan je achteraf zegt: “Ik weet dat ik het zo niet wil doen en ik weet hoe ik het anders wil, maar het is me toch weer overkomen”. Door stapje voor stapje de gevoelens van het lijf te verwerken en de storende gedachten van het hoofd te herzien, worden beide weer een geheel.

Vanuit de afsplitsing terug naar heelheid?

Precies! In het lijf en denken kunnen er overigens meer dan één afsplitsing ontstaan zijn, denk aan diverse innerlijke kinderen die je in je binnenwereld kunt ervaren. Ook die worden gedurende het behandelproces onderdeel van het geheel. Door lichaamsgericht te werken krijg je méér dan alleen het inzicht in wat er gebeurt is en waarom dat nu invloed op je heeft. Je kunt die invloed ook daadwerkelijk loslaten en dan beïnvloed het verleden het nu niet meer. De vermogens die je ontwikkelde om te overleven en die je in de weg stonden, kunnen dan een verrijking van je leven worden.

Welke interventie zet je vaak in en met welk resultaat?

Emotional Freedom Techniques, EFT, zet ik vrijwel iedere sessie in. Ik werk met een integratie van de methoden waarin ik ben opgeleid. Dat kunnen combinaties zijn van beeldend werken, lichaamsgericht werken, familieopstellingen werk, mindfullnes en EFT. Afhankelijk van wat in het moment het beste bij de cliënt en haar vraag past.

Hoe werkt dat met EFT?

Bij EFT klop ik op accupunctuur punten of de cliënt doet dat zelf. Het effect van dat kloppen is dat het zenuwstelsel van de cliënt van de ‘stressstand’ (sympathisch) switcht naar de ‘ontspannen stand’ (parasympathisch). De cliënt voelt dat als ontspanning. Tijdens dat kloppen richt de cliënt haar aandacht op een negatieve gebeurtenis en de lichamelijke sensaties die daarbij horen, zo roept zij zelf de stressstand op. Er zijn dus twee tegengestelde processen tegelijk gaande. Het effect van het kloppen is uiteindelijk altijd sterker.

Wat is het effect van die tegenstrijdigheid?

Het heeft te maken met de werking van het geheugen. Wanneer je herinneringen  ophaalt, word die herinnering daarna opnieuw opgeslagen, mét de emotionele toestand waarin je je tijdens het ophalen bevind. Dus tijdens het herinneren verandert je herinnering. Als de aandacht van de cliënt dus gericht us op het trauma en de daarbij horende lichamelijke sensaties en ze voelt ze zich tegelijk ontspannen wordt de situatie veranderd in het geheugen opgeslagen. Dat maakt dat deze niet meer getriggerd kan worden. Dat wil zeggen het gedrag, denken en voelen kan niet meer onbewust beïnvloed worden door die oude gebeurtenis.

Klinkt als een krachtig hulpmiddel

Ja, gecombineerd met andere werkvormen maakt het die werkvormen ook krachtiger. Bij de combi EFT en familieopstellingen werk, maakt de EFT dat de resultaten sneller integreren. Door beeldend werken (tekenen) en EFT te combineren is het mogelijk om emoties of lichamelijke sensaties te verwerken waar iemand geen woorden, herkomst of betekenis bij weet.

Is het een zware therapievorm?

EFT wordt in het algemeen als minder zwaar ervaren als bv EMDR of Exposure, juist doordat de cliënt gedurende de sessies meerdere malen in de ontspannen stand terecht komt. Het werkt met kleine stapjes waardoor stress en ontspanning zich tijdens de sessie afwisselen. Je hoeft bij EFT niet over het seksueel misbruik te vertellen, je benoemt hooguit enkele kenmerken. Je richt steeds je aandacht op een klein onderdeel van het trauma en benoemt de sensaties die je in je lijf voelt, ik leid je daar doorheen.

Eitje?

Zeker niet. Minder zwaar wil niet zeggen dat het daarmee ‘makkelijk’ word. Die indruk kan je krijgen wanneer je EFT op het internet opzoekt, een aantal aanbieders benoemd het zo, ik vind dat niet terecht, een trauma verwerken is nooit makkelijk werk, met EFT word het wel minder zwaar.

EFT wordt ook wel doe-het-zelf therapie genoemd, wat vind je daarvan?

Het voordeel van EFT is inderdaad dat je het snel zelf op symptoom niveau kunt gebruiken. Na een een reeks sessies kun je het ook op oorzakelijk niveau op jezelf toepassen. Zo kun je zelf tussen de sessies aan je proces doorwerken en je hebt dan voor de rest van je leven beschikking over een techniek om emoties te verwerken. Zoals je een tandenborstel hebt, om je gebit fris te houden. Waarbij het wel zo is dat er altijd situaties en emoties zullen zijn die met zoveel weerstand en blinde vlekken gepaard gaan dat het verstandig is je dan even door een ervaren EFT behandelaar te laten begeleiden die er van buiten tegenaan kijkt. Zoals je ook naar een tandarts gaat.

EFT maakt je overigens niet emotieloos, zoals mensen soms denken. Elke emotie heeft een functie, in het moment dat er iets gebeurt. Wanneer je de emotie daarna niet verwerkt word het een oude emotie. Oude, onverwerkte emoties vormen een belemmering. Emotional Freedom Technique betekent dus: “techniek om jezelf vrij te maken van de belemmeringen van oude emoties”

Wat denk jij dat belangrijk is voor mensen om over jou te weten, voordat ze contact met je opnemen?

Belangrijk om over mij te weten is dat ik allerlei kennis en ervaring heb en dat ik tegelijk jóúw weg naar herstel en heling níet ken. Die weg vinden we samen. Ik breng mijn kennis en ervaring in, ik steun je, biedt je veiligheid, bij tijden zal ik leiden, de regie nemen op momenten die daarom vragen en jíj neemt de regie waar dat voor jou nodig is. Ik zal bij zijn in je pijn, wanhoop, boosheid, walging, schuld, schaamte, verwarring en verdriet en je door die emoties heen leiden, zodat jij er ook bij kunt zijn en ze los kunt laten. Jíj bent degene die de emoties voelt.

Therapie als een samenwerkingsverband?

Ja én het is jouw proces. Ik heb de kennis en ervaring met allerlei oefeningen, die je thuis in kunt zetten om je gevoel van veiligheid, ontspanning en veerkracht te vergroten. Ik heb de creativiteit om die oefeningen op jouw situatie aan te passen aan jou, aan de hand van wat we in de sessie tegenkomen, en jíj gaat ze thuis doen. Ik voed je met informatie, oefeningen, steun en aandacht en jíj proeft en geeft terug wat je niet past en neemt mee wat bij jou werkt. Kortom: besef dat in therapie zijn een samenwerking is die van jou inbreng en motivatie vraagt.

Wat als het je niet lukt om gemotiveerd aan de slag te gaan?

Motivatie kan ondergesneeuwd zijn onder lagen angst en weerstand (weerstand is bijvoorbeeld:  ik wil die oefening wel doen maar het lukt niet, ik vergeet het, durf niet, vind de oefening irritant). Angst en weerstand horen erbij en daar werken we mee. Het seksueel misbruik heeft invloed op je persoonlijkheid. Een onderdeel daarvan is dat je motivatie regelmatig onder invloed van angst en weerstand niet voelbaar is. Voor mij is het belangrijk dat er ergens in jou, al is het maar in een deel van je, de wens is om het leven hier en nu ánders te leven en beleven en je leven in het verleden achter je te laten.

Meer over Ine Braaksma? Klik hier voor haar profiel.

Hoe gaat EFT om met herinneringen en herbelevingen?

Hoe gaat EFT om met herinneringen en herbelevingen

Emotional Freedom Techniques, kortweg EFT genoemd is een methode waarin je door middel van een serie klopjes op acupunctuurpunten, gevoelens verwerkt. Hoe gaat EFT om met herinneringen en herbelevingen, vroegen we Thérése Bravenboer.

Is hoe je omgaat met herinneringen wel een goede vraag?

Hoe je omgaat met herinneringen roept bij mij meteen de vraag op: ‘Moet ik er mee omgaan? De herinneringen zijn er toch? Moet ik daar wat mee?’

Werken met wat er nu is

In een sessie met EFT begin je altijd met het gevoel wat er nu is. Misschien ben je moe, of paniekerig, of heb je een zere schouder, of heb je gewoon geen zin. Met dat gegeven ga je aan de slag. Samen benoemen we het gevoel precies. Ondertussen klop ik op je acupuntuurpunten.

Herinneringen komen vanzelf boven

Het leuke van kloppen is dat er dan meestal een herinnering boven komt. Iets over waar het ontstaan is, of een vergelijkbaar gevoel dat je had als kind. Als het een heftige herinnering is, schiet je soms in een herbeleving. Of het nou een belaste herinnering is of een herbeleving, je kan er gelijk aan werken met EFT.

Werken aan het trauma

Ik benoem het gevoel, de emoties die er bijkomen. Ondertussen klop ik het EFT rondje, net zolang tot de emoties zakken en de gebeurtenis neutraal wordt. Als er ruimte en tijd voor is, gaan we door totdat de oude situatie zodanig kan veranderen dat de client de regie zelf weer in handen krijgt. Op dat moment is er vrede, vaak ook trots en blijdschap met het nieuw verworven inzicht.

Zo gaat EFT dus met herinneringen en herbelevingen om

Ik ga er dus wel degelijk mee om, met die herinneringen en die nare herbelevingen. Ik laat ze er zijn, tot op de bodem. Ik benoem ze zo precies mogelijk en voorzichtig plaatsen we ze samen in een ander perspectief. Dat is helen.

Traumagefocussed hulpverlenen werkt!

Traumagefocussed hulpverlenen werkt!

De enige therapie die volgens recent (2015) Amerikaans onderzoek bewezen verschil maakt bij kinderen die seksueel misbruik hebben meegemaakt, is TF-CBT. Met ‘verschil maken’ bedoelen zij dan dat het: Statistisch significant beter helpt dan andere therapieën of een psychologisch placebo of pillen.

Wat is TF-CBT?

Dat maakt natuurlijk nieuwsgierig: Wat is dat dan TF-CBT? De afkorting staat voor: Trauma Focussed Cognitive Behavior Therapy, oftewel: op het trauma gerichte cognitieve gedragstherapie. Nogal een mondvol: Wat doen ze dan precies?

Zij zijn ‘traumagefocussed’: gericht op het trauma

Zij richten de aandacht op het trauma, in dit geval seksueel misbruik. Dat is belangrijk, omdat veel behandelingen in het reguliere circuit de aandacht op alles behalve het seksueel misbruik richten. Vaak is de focus op het gedrag van het kind. Seksueel misbruik wordt helaas meestal niet besproken in therapie.

Cognitieve gedragstherapie ‘American style’

Cognitieve gedragstherapie kennen we toch? Dan leer je anders te doen, door anders te denken, kort uitgelegd. Maar cognitieve gedragstherapie komt in een ander daglicht te staan als je de Amerikaanse uitleg hierover leest. Samen met de focus op het trauma is het eigenlijk een combinatietherapie van:

  • psycho-educatie
  • ontspanningsoefeningen
  • emotie-regulatie technieken
  • cognitieve verwerking, het verhaal van het trauma vertellen
  • desensiteren van/langzaam wennen aan het verhaal
  • het verhaal herschrijven door er nieuwe cognities (kennis, zoals bijvoorbeeld: Het is niet mijn schuld) in te verwerken
  • In vivo desensitatie: het werken aan angsten door steeds in kleine mate eraan blootgesteld te worden
  • gezamenlijke ouder/kind sessies
  • vergroten van de weerbaarheid

TF-CBT is ontworpen met al deze specifieke componenten, met ieder een eigen setje doelen.

Flexibel inzetbare componenten van de therapie

Van belang is ook dat de TF-CBT in hoge mate flexibel is en de componenten ingezet kunnen worden al naar gelang de individuele symptomen, wensen en noden van elk kind en/of hun familie.

Waarmee is TF-CBT in Nederland te vergelijken?

In Nederland kennen we geen TF-CBT voor zover ik weet. Vertaald naar de Nederlandse situatie, voor wat betreft seksueel misbruik, denk ik dat TF-CBT het beste vergeleken kan worden met de eigen regie bij de klant leggen. Dit geeft de klant de ruimte om:

  • diverse soorten therapie gericht in te zetten
  • te bepalen welk doel hij/zij op dat moment kiest/aan toe is om aan te werken
  • te focussen op het verwerken van het seksueel misbruik

Kanttekeningen

Overigens zet de studie twee kanttekeningen bij hun eigen resulaten:

  • Het is niet duidelijk in hoeverre deze methoden cultuur-specifiek zijn
  • Het lijkt er op dat deze therapie ontoereikend is voor kinderen die te maken hebben gehad met seksueel misbruik door naaste verwanten (zeker wanneer het de eerst-verzorgende ouder betreft)

Mijn conclusie op basis van dit onderzoek

Het verbaast mij niet dat de enige therapie die blijkt te werken een samenraapsel is van allerlei therapeutische interventies én dat de onderzoekers heel duidelijk stellen dat een belangrijk deel van de werkzaamheid van deze methode, schuilt in het feit dat de componenten flexibel inzetbaar zijn, naar aanleiding van de wens en noodzaak van de klant. Dat laatste is namelijk de centrale boodschap van mijn tweede boek: ‘Hulpverlening na seksueel misbruik’.

Mogelijk enig verschil makend

Naast TF-CBT hebben de Amerikaanse onderzoekers ook de volgende therapieën onderzocht.

  • Cognitieve groeps-gedragstherapie in scholen
  • Spelen met een ongetraumatiseerd leeftijdsgenootje (onder toezicht van een getrainde vrijwilliger)
  • Familie therapie
  • Klantgerichte therapie
  • Cognitieve verwerkingstherapie
  • kind-ouder psychotherapie
  • Cognitieve gedragstherapie (alleen voor PTSS)
  • EMDR

In dit onderzoek hebben deze therapieën het predicaat ‘mogelijk enig verschil makend’ gekregen.

Wat bedoelen ze precies met ‘mogelijk enig verschil makend’?

De definitie van ‘mogelijk enig verschil makend’ is dit: Deze behandelingen hebben laten zien dat ze iets meer resultaat opleveren dan op een wachtlijst staan of géén behandeling krijgen.

Wat ze niet onderzocht hebben

Het merendeel van alle therapieën die er zijn, wereldwijd, zijn nooit onderzocht. Gewoon omdat de meeste therapeuten helemaal geen tijd en geld hebben om zo’n onderzoek te laten doen. Het Amerikaanse onderzoek noemt overigens géén andere therapieën. Alle therapieën die ze onderzocht hebben, presteren iets beter dan de wachtlijst. Het is natuurlijk interessant om de resultaten te zien van al die andere therapieën.

http://europepmc.org/articles/pmc4413451

Het sprookje van de kortdurende therapie

Casus 1: Het gebroken been

gebroken hart, gebroken leven: de lange termijn effecten van seksueel misbruik

Je gaat skiën en je let even niet op. Je hebt een gebroken been. Heel vervelend allemaal. Je gaat snel naar de specialist, die zet het been en doet er gips omheen. Een week of zes later is er van het hele voorval alleen nog een litteken te zien.

Casus 2: Seksueel misbruik

Je wordt seksueel misbruikt. Je hebt een trauma. Heel vervelend allemaal. Je gaat snel naar de specialist, die geeft je een traumabehandeling. Een week of zes later is het hele voorval alleen nog maar een herinnering.

Het sprookje

Helaas is één van deze twee casussen een sprookje. Kun je raden welke?
Als je seksueel misbruik hebt geraden zit je goed. Eigenlijk gaat het al na de eerste zin mis!

Het sprookje ontrafeld:

‘Je wordt seksueel misbruikt’

En dan nog eens en nog eens en nog eens… en nog eens en nog eens… en nog eens… en nog eens en nog eens. En als je het helemaal zat bent, nog eens en nog eens… nog eens en nog eens. Je vraagt je wanhopig af of het ooit zal stoppen en dan gebeurt het nog eens en nog eens… en nog eens… en nog eens… en nog eens…
Voor veel kinderen die seksueel misbruikt worden blijft het niet bij die éne keer, maar vind het misbruik vaker, soms meerdere jaren plaats (1 op de 10).

‘Je hebt een trauma’

Bij seksueel kindermisbruik en incest is er meestal geen sprake van één trauma, maar van chronische traumatisering en bijbehorende hersenspoeling. Het meeste seksueel misbruik is een structurele, dagelijkse ervaring. Iets wat met grote regelmaat terugkomt en waar je geen verweer tegen hebt, is geen trauma, dat is conditionering.

‘Heel vervelend allemaal’

De angel bij seksueel misbruik zit er juist in, dat het niet allemaal vervelend is. Want je krijgt snoepjes, aandacht of je krijgt er geld voor. Je wordt medeplichtig gemaakt. De meeste misbruikers weten heel goed hoe je een kind kunt paaien. Inpalmen of grooming noemen ze dat. Het kind gelooft dat hij of zij het zelf gewild heeft.  Als het allemáál vervelend was, is het een stuk minder verwarrend.

‘Je gaat snel naar een specialist’

Deze gaat op twee fronten mis. Doorgaans ga je niet snel. De gemiddelde tijd tussen het moment dat het misbruik stopt en de eerste hulpvraag is 20 jaar! Je gaat dus niet snel naar een specialist (sommige mensen gaan nooit). Waar het verder nog mis gaat, is dat er (nog) niet veel specialisten zijn. Veel therapeuten weten zich, ook anno 2019, geen raad met klachten rondom seksueel misbruik. Het zit niet in de opleidingen en dus is het moeilijk om hulp te vinden die zich hier wel in heeft gespecialiseerd.

‘Een week of zes later is het hele voorval alleen nog maar een herinnering’

Helaas, zo werkt het niet. Veel mensen die therapie of hulpverlening zoeken, worden van het kastje naar de muur gestuurd. De diagnose en bijbehorende therapie die op dat moment in zwang is, wordt er op losgelaten. Een greep uit de diagnoses: Borderline, DIS, PTSS, Depressie, Angststoornis, OCD, sociale fobieën. Veel overlevers zoeken hun heil bij alternatieve hulpverleners en met succes (De tevredenheid ligt bij alternatieve hulpverlening hoger dan bij regulier). Het feit dat een therapie niet ‘bewezen’ is, betekent nog niet dat hij niet werkzaam en heilzaam kan zijn.

Het sprookje is ontzenuwd, nu de werkelijkheid

De werkelijkheid is: Helen van seksueel misbruik kán! Je kunt op het punt komen dat seksueel misbruik nog slechts een herinnering is, waar je verder geen last van hebt. De meeste mensen hebben daar langer dan zes weken voor nodig, laten we daar eerlijk over zijn. Dat heeft veel te maken met de impact die het, vaak jarenlange, misbruik heeft op je leven. Maar ook met het gebrek aan goede, passende hulpverlening die het overlevingsmechanisme ‘bagatelliseren’ niet versterkt.

In de overleving

Veel mensen zitten na jaren nog steeds in de ‘overleving’. Omdat er nooit over gepraat is, of nooit echt goed naar gekeken is naar de effecten ervan. De manieren die je jezelf hebt aangeleerd om met het seksueel misbruik om te gaan, kunnen je danig in de weg zitten. Het heeft invloed op elk aspect van je leven. Omdat het zo lang onverwerkt blijft is er ook vaak sprake van een stapeltrauma. Door revictimisatie, automatische overlevingsmechanismen en onbegrip uit de omgeving raakt het slachtoffer opnieuw getraumatiseerd.

Een kundige specialist vinden na seksueel misbruik

Deze website claimt een wegwijzer te zijn. Met elk van de hulpverleners die op deze website staan, hebben we eerst een persoonlijk gesprek. We schrijven over hoe de verschillende therapieën werken. zodat je als klant zelf kan kiezen welke manier het beste bij jou past.

Zonder een sprookje te vertellen:

  • Helen van seksueel misbruik doe je zelf
  • Jij hebt de regie van je hulpverlening
  • Je kunt het (waarschijnlijk) niet alleen
  • Het is meestal een langdurig proces
  • Er is moed voor nodig om het aan te gaan
  • Je bent het waard

En vergeet niet: helen kán!

Ben jij op zoek naar hulp? Download hier het stappenplan