Leedvergelijk of de hiërarchie van misbruik

Dit is een vertaling van een artikel van Azure Moyna over leedvergelijk, in opdracht van Stopabuse. Met toestemming vertaald.

Polarisatie

Open gesprekken over seksueel misbruik zijn vaak polariserend (dat geldt voor alle onderwerpen die taboe zijn), maar misbruik is om meerdere redenen polariserend. De treurige werkelijkheid is dat seksueel misbruik mensen uit elkaar drijft en er een rangorde ontstaat, dat er leedvergelijk ontstaat, zelfs onder mensen die zelf misbruikt zijn. Helaas kan ik uit eigen ervaring zeggen dat ik niet altijd steun heb gekregen als ik mijn ervaringen deelde met lotgenoten. Ik kreeg namelijk ook opmerkingen als:

  • ‘Gelukkig was er bij jou geen sprake van lichamelijk geweld, nee, dan mijn vader’
  • Gelukkig ben je niet seksueel misbruikt. Pedofielen zouden ze de doodstraf moeten geven’
  • ‘Het had erger gekunt, denk maar eens aan die meisjes die met kettingen in een kelder vastgebonden zaten in Ohio’

Waarom doen we aan leedvergelijk?

Ik zeg ‘we’ omdat ik in het verleden vergelijkbare dingen heb gezegd, als ik probeerde om uit te leggen hoe verknipt het misbruik dat ik heb meegemaakt was. Maar dit type commentaar is breder dan de individuele meningen van mensen. Het brengt aan het licht dat er zoiets bestaat als een ‘Hiërarchie van misbruik’. De maatschappij heeft een soort rangorde aangebracht in de verschillende typen misbruik, van ergst tot minst erg. Er is zelfs een onderscheid in categorieën tussen legitiem en illegitiem misbruik. De maatschappelijke hiërarchie van misbruik ziet er ongeveer zo uit:

piramide van leedvergelijk

Het is niet zo erg?

Ik hoor best vaak, en ook nog in vrij directe bewoordingen dat verbale of emotionele mishandeling/misbruik niet echt misbruik is, omdat er geen fysieke component in zit. Of dat het ‘gewoon niet zo erg is’. Ik hoor mensen die beweren dat financiëel misbruik niet bestaat zelfs, terwijl ik er meerdere keren getuige van ben geweest. Wat nog schokkender is dan dat de brede maatschappij dit soort oordelen en labels bezigt, is dat mensen die zelf slachtoffer zijn geweest ook in het ‘Misbruik hiërarchie verhaal’ trappen.

De archetypische slachtofferrol

Hoe komt dat nou? Ik geloof dat het antwoord zit in de archetypische slachtofferrol. Het archetype ‘Slachtoffer’ is, net als het ‘Ego’ en het ‘Innerlijk kind’ een onderdeel van de menselijke geest. Vergelijk het met een toneelstuk, waarbij deze archetypische karkaters elk hun rol spelen in verschillende situaties. Op het werk ben je misschien meer het archetype ‘Strijder’ terwijl je thuis wellicht de ‘Matriarch’ bent. De karakters verschillen van persoon tot persoon, maar er één universele waarheid: Als we getriggerd raken, stappen we in het archetype ‘Slachtoffer’.

Het probleem van de overlever van misbruik

Voor overlevers van misbruik is het probleem dat, juist omdat we daadwerkelijk slachtoffer zijn geweest in ons leven, we een emotionele hotspot hebben, die het ‘slachtoffer archetype’ gemakkelijk activeert. Als we in onze slachtofferrol stappen, voelen we ons gekwetst en veroordeeld en hebben we het gevoel dat anderen ons niet begrijpen. Het resultaat is dat we vaker dingen zeggen die neerkomen op leedvergelijk: ‘Ik had het slechter dan jij’.

 Mensen met pijn doen anderen pijn

In Amerika een gezegde: ‘Mensen met pijn doen anderen pijn’. Ik zeg het altijd net even anders: ‘Mensen met pijn kunnen de pijn van anderen niet horen’. Dat betekent, onze slachtofferrol hindert ons om werkelijk empathie voor de ander te voelen. Onze eigen pijn staat dan te veel op de voorgrond. Dit is volgens mij de basis van de ‘Misbruik Hiërarchie’.

Leedvergelijk?

Het probleem met deze hiërarchische rangorde is dat het van misbruik een soort competitie maakt. Dit soort leedvergelijk houdt mensen uit elkaar, in plaats van dat mensen elkaar steunen. Lotgenotencontact wordt hierdoor lastiger. De rangorde houdt ons gescheiden, waardoor het ‘archetype slachtoffer’ vrij spel houdt en dit zorgt er weer voor dat het veel minder waarschijnlijk is dat we de slachtoffer-cyclus doorbreken. Dit is waarom we moeten afrekenen, als slachtoffers, met deze giftige mentaliteit.

De misbruik cirkel

Als we het hiërarchische model wegdoen, wat kunnen we hiervoor dan in de plaats zetten? Ik stel een cirkel-model voor, de ‘Misbruik Munt’. In het midden van de munt zit de diepe pijn die we allemaal ervaren. We staan allemaal op dezelfde munt, ongeacht de vorm waarin het misbruik plaatsvond.

We zijn allemaal waardevol

Al onze ervaringen verdienen erkening. Het is vreselijk om misbruikt te worden, los van de manier waarop dat gebeurt. Pijn is pijn. Mijn pijn neemt jouw pijn niet weg. En jouw pijn neemt de mijne niet weg. Leedvergelijk kunnen we opheffen met empathie. We kunnen de misbruik hiërarchie tegengaan door op te merken wanneer we in onze ‘Slachtofferrol’ stappen en door te weigeren om van misbruik een wedstrijdje te maken. We stappen uit de misbruik hiërarchie door de pijn de anderen hebben geleden te erkennen en ons te realiseren dat de erkenning van de ander niets afdoet aan ons eigen leed. Wanneer we onze empathie aanspreken, stappen we uit de ‘Slachtofferrol’ en in de rol van ‘Heler’.

Stap uit leedvergelijk

Neem met mij, hier en nu, het besluit om uit het leedvergelijk te stappen. Gezamelijke keuzes op een individueel niveau, dragen bij aan grote veranderingen in de wereld.

Mijn schaduw in het licht – Mariël Groenen

‘Mijn schaduw in het licht’ is een foto-expositie en boek om seksueel misbruik bespreekbaar te maken. Het is een initiatief van Mariël Groenen.

Onder de titel ‘Mijn schaduw in het licht’ organiseer ik een foto-expositie en heb ik een boek gemaakt. De foto’s brengen in beeld wat niet in woorden is uit te drukken. De leidraad is mijn verhaal over de gevolgen van het misbruik door mijn vader en hoe ik mijn verleden verwerkt heb.

Mariël Groenen heeft in 2018 haar eerste boek uitgegeven: ‘De impact van incest op alle levensgebieden’. Begin dit jaar begint bij haar het schrijversbloed weer te kriebelen. ‘Ik wil schrijven over dissociatie en over overlevingsmechanismen. Ik loop ertegen aan dat het een ingewikkeld onderwerp is.’
Dan herinnert zij zich dat ze een jaar eerder een aanbod kreeg van een fotograaf, Jan Stege, om haar verhaal met foto’s vast te leggen. Ze neemt contact met hem op. Het is het begin van een heel avontuur.

Mijn schaduw in het licht van Mariël Groenen

Het verhaal van het ontstaan van het nieuwe boek van Mariël Groenen in haar eigen woorden:

Voorbereiding

In juli bespreek ik met Jan Stege vooral wat ik over wil brengen met de foto’s en welke beelden daarbij passen. Zoals altijd is een goede voorbereiding het halve werk en we steken veel tijd in het samenbrengen van woorden en beelden. Dat het ingewikkeld is, merken we tijdens het afstemmen. Het doel hebben we alvast voor ogen: een foto-expositie én een boek. Eind augustus spreken we af dat we klaar willen zijn om te exposeren tijdens de landelijke week tegen kindermishandeling van 16 tot en met 22 november 2020.

Stroomversnelling

Het project komt in een stroomversnelling. Terwijl Jan Stege start met fotoshoots met modellen, ga ik aan de slag met financiering via subsidies, crowdfunding en communicatie. Het is een intensief proces, het vraagt van me om voor mezelf te staan. Dit blijft gedurende het hele proces een aandachtspunt. Blijven delen, mezelf laten zien, doorzetten als het niet gemakkelijk gaat en daarbij omgaan met de onzekerheid van de steeds veranderende coronamaatregelen.

Fotoshoots en voor mezelf staan

Mijn fotoshoots zijn er ook nog. Bij de voorbesprekingen vind ik vooral zwart-wit foto’s en naakt mooi. Het geeft een bepaalde rauwheid en kwetsbaarheid tegelijk. Pas later realiseer ik me wat dat betekent: naaktfoto’s! Hoewel het echt integere foto’s zijn, moet ik wel even slikken bij de eerste shoot. Naakt voor de camera is confronterend en spannend. Bij de volgende shoots wordt het gemakkelijker en ga ik de shoots leuk vinden. Het wordt meer dan een middel om een doel te bereiken. De foto’s maken dat ik me anders ga voelen over mijn lichaam: meer acceptatie, het wordt meer van mij.

De foto’s zijn leidend

Het schrijven voor het boek verloopt vlot. De foto’s zijn leidend, de tekst is ondersteunend. Het boek vordert snel en wordt steeds completer. Als de vormgever ermee aan de slag is geweest, ben ik verbaasd: wat is het mooi geworden. Na de reacties van de proeflezers, kan ik helemaal opgelucht adem halen: het is goed, het raakt, de boodschap komt over.

Ik kan alle steun gebruiken

Ondertussen blijft er onzekerheid. Hoe gaat het met de financiën, kan de expositie plaatsvinden? Het duurt tot op vandaag. Toch ga ik door. Met het vertrouwen in mijn project en dat het goed komt. Ik kan alles steun nog steeds gebruiken. Wil jij mij helpen? Een bijdrage met of zonder tegenprestatie via crowdfunding, het boek ‘Mijn schaduw in het licht’ bestellen via de voorverkoop en/of mijn project delen met anderen.

Meer informatie

Via wavecoaching.nl kun je meer informatie vinden over het project en over de foto-expositie. Als deze door kan gaan volgens planning, is het van 14 tot en met 17 november in ontmoetingscentrum De Buitengaander te Westerhoven. Bezoek aan de expositie is gratis, alleen aanmelding is nodig vanwege de maatregelen.

Mariël Groenen
info@wavecoaching.nl

Het boek is direct te bestellen bij Mariël Groenen of via Bol.com

Mariël Groenen biedt ook wandelcoaching aan in Riethoven.

Schrijftherapie na seksueel misbruik. Werkboek

Therapie in Corona-tijd

Schrijftherapie werkboek

Schrijftherapie is een van de laagdrempeligste manieren om aan traumatherapie te beginnen. Het boek geeft je handvatten en houvast.

Vanwege de Coronamaatregelen zitten veel mensen nu gedwongen thuis. Voor sommigen een periode van rust en reflectie, voor anderen een zware tijd, met weinig toegang tot therapie, ondersteuning en met weinig sociale contacten.

Zelfwerkzaamheid kan helpen

Voor slachtoffers van seksueel misbruik kan het stilvallen van therapie desastreus zijn. Ik bedacht al vrij snel dat er een soort alternatief hulpaanbod zou moeten komen om te voorkomen dat mensen in problemen kwamen. Reden voor ons om al op 3 april het Corona Crisis Hulpaanbod online te zetten.

Nu de Corona maatregelen langer duren

Noodhulp is één ding, maar nu de maatregelen inmiddels al meer dan twee maanden duren, wordt het ook tijd om de bakens te verzetten. Voor iedereen die midden in de traumaverwerking zit, is elke dag dat het langer duurt een nachtmerrie. Daarom heb ik versneld mijn schrijftherapie werkboek uitgebracht. Hopelijk draagt dit er toe bij dat mensen ondanks de maatregelen toch kunnen doorgaan met helen.

Het werkboek

Het werkboek biedt schrijfopdrachten en reflectiemomenten. Het daagt je uit om je verhaal op papier te zetten en om jezelf stapsgewijs de held van je eigen verhaal te maken. Het biedt houvast en handvatten zodat slachtoffers zelfstandig aan de slag kunnen, eventueel met ondersteuning van een schrijftherapeut.

Handleiding en opleiding

Schrijftherapeut ben je niet zomaar. Natuurlijk breng je jouw eigen therapeutschap mee als je met tekst gaat werken, maar daarnaast zijn er voor therapeuten specifieke vaardigheden nodig om met behulp van tekst de diepte in te gaan. Daarvoor zal ik een handleiding schrijven en een opleiding organiseren. Deze laten nog wel even op zich wachten, maar mocht je interesse hebben, geef dat nu alvast aan, dan houd ik je op de hoogte.

 Het werkboek is inmiddels te koop

Het werkboek is te koop via de boekwinkel

Recensie: ‘Durven kijken’ van Maaike Bloemsma

Durven kijken …

Durven kijken vertelt het verhaal van Maaike Bloemsma, die als peuter seksueel misbruikt wordt door iemand die zij vertrouwde. Ze wordt door hem jarenlang geprostitueerd. Als klein meisje krijgt ze van hem banaantjes. Ze heeft eerst geen idee wat er gebeurt. Het doet pijn en het is niet leuk, maar ‘het hoort erbij’ lijkt het. Pas later, als door omstandigheden de herinneringen terugkomen en wanneer ze durft te kijken, kan ze woorden en beelden geven aan wat er is gebeurd.

Het boek vertelt haar proces

Tijdens haar opleidingsjaar Verlieskunde komen de herinneringen terug en gaat Maaike langzaam maar zeker de confrontatie aan met haar traumatische herinneringen. Het boek is rijk geïllustreerd met eigen werk, vol voorbeelden van hoe zij haar proces aangaat door middel van creatieve therapie.

De kracht van het boek

Het boek beschrijft op indringende en persoonlijke wijze de oefeningen uit de creatieve therapie waarmee zij zich langzaam door haar trauma worstelde. Voor mensen die overwegen om met creatieve therapie aan de slag te gaan, biedt het een inkijkje in hoe dat werkt.

Indringend geschreven

Een triggerwaarschuwing is op zijn plaats. Het boek is indringen geschreven en schuwt niet om te benoemen wat er gebeurt. Toch blijft het oké om te lezen omdat ze vooral vanuit haar eigen, kinderlijke, beleving schrijft. Ze is bij het schrijven dicht bij zichzelf gebleven en door het schrijven ook dichter bij zichzelf gekomen.

Voor wie geschikt?

Overweeg je creatieve therapie en wil je weten hoe dat werkt? Dan is dit boek zeker een goede informatiebron. Het boek is daarnaast een oproep aan iedereen die nog aan het begin van zijn of haar heelwordingsproces is: Zoek hulp! Ga het aan! Want helen kan en je leven wordt daar zoveel rijker en aangenamer van.

Waar te koop?

Het boek is te koop via Maaike’s eigen website. Het is een dun boekje (dunner dan het er uit ziet op de foto) maar het is mooi uitgevoerd, hardcover en rijk geïllustreerd.

Maaike’s website

Van de pot gerukt!

Pedoseksualiteit legaliseren? Dat nooit!

In één klap bekende Nederlander. Het interview met ‘pedofiel Nelson’ heeft veel reactie opgeroepen in de maatschappij. Niet onverwacht, neem ik aan, voor de makers van het programma en de betreffende pedofiel. Het vooropgezette doel. Even een knuppel in een hoenderhok gooien, om te zien hoe de maatschappij reageert.

Bespreekbaar maken van pedoseksualiteit

Het recht om dit te zeggen heeft hij zeker. Ik gun ieder zijn mening. Het geeft mij een extra kans om daar mijn mening tegenover te zetten. Ik ben van mening dat kinderen juist niet ‘heel goed kunnen beslissen of ze seks willen’. Die mening kan ik onderbouwen. Iets wat ik van pedofiel Nelson, op wat toch de uitgelezen kans voor hem was, niet kan zeggen. Hij vindt dat het moet kunnen, omdat hij vindt dat kinderen dat zelf kunnen uitmaken. Daarin maakt hij zich schuldig aan een cirkelredenering. Ik vind het, omdat ik dat vind. Tja, niet zo’n sterk argument …

Kunnen kinderen het zelf uitmaken?

Zijn kinderen in staat om hun eigen keuzes te maken? Wetenschappelijk gezien niet. Hun brein is namelijk nog niet af, pas tegen de tijd dat een mens 23 jaar is, zijn met name de met keuze gerelateerde delen van het brein pas volgroeid. De frontale kwabben zijn in de puberteit nog volop in de groei, reden waarom we pubers zulke vaak onverstandige keuzes zien maken. Op basis van de wetenschap zou je de leeftijd van ‘consent’ dus eerder verhogen dan verlagen.

In mijn ervaring

De man die mij seksueel misbruikte vanaf toen ik 12 jaar was, maakte een vergelijking van het niveau ‘een ijsje eten’ om mij te overtuigen. ‘Seks’ zo sprak hij, ‘is net zoiets als handen schudden. Dat kun je met iedereen doen, net hoe jij wilt.’ Daar trapte ik op die leeftijd nog in, een zeker teken dat ik de consequenties van een dergelijk wereldbeeld beslist niet overzag. Wij zijn toch geen bonobo’s, denk ik nu.

Het kind heeft geen keuze

De werkelijkheid is dat een kind, vanwege het feit dat het kind klein is, geen vrijheid heeft om keuzes te maken. Elke keuze die het voorgelegd krijgt, is een keuze tussen dingen die volwassenen voor het kind bepaald hebben. Wel of geen ijsje is een andere vraag dan ‘Wat wil je eten?’ Die laatste vraag lijkt misschien al opener, maar ook dan is de eerdere ervaring van het kind allesbepalend en die is bepaald door de omgeving. Voorkeuren voor bepaald voedsel worden zelfs al in utero beïnvloed.

Het probleem met manipulatie

Het kind, de puber, is enorm kwetsbaar voor manipulatie. Het kind heeft nodig dat er grenzen zijn, die zijn er om het kind te beschermen, juist tegen die manipulatie. Nelson claimt dat hij tegen manipulatie van kinderen is, maar dat is onjuist. Hij manipuleert al op het moment dat hij seks vergelijkt met het eten van een ijsje.

Seks is niet hetzelfde als een ijsje eten

Het zou voor iedereen duidelijk moeten zijn waarin het verschil zit, maar voor de Nelsons van de wereld leg ik het nog maar eens extra uit. In seks draait het juist om de interactie met een ander. Wanneer die ander groter en sterker is dan jij, dan KAN HET NIET ANDERS dan dat er een machtsverschil is.

Het machtsverschil laat zich niet ontkennen

Het machtsverschil is wat het kind ervaart. Je kunt dat niet wegnemen door te zeggen: ‘Je mag zelf kiezen’. Dat machtsverschil is er. Zelfs als je de beste intenties hebt (waar ik overigens vraagtekens bij heb in het geval van Nelson, maar zélfs dan). Dat machtsverschil is allesbepalend voor de ervaring. Zelfs als een kind ja zegt, maakt het geen vrije keuze.

Seks met kinderen is bewezen schadelijk

Naast de overweldigende hoeveelheid bewijs dat volwassenen die op jonge leeftijd te maken hebben gehad met seksueel misbruik psychische klachten ontwikkelen (en ja, Nelson, ik noem seks met kinderen misbruik, want het machtsverschil laat zich niet ontkennen), is seks met kinderen lichamelijk beschadigend. In het ACE’s too high rapport komt een duidelijk beeld naar voren over de lichamelijke schade die vroegkinderlijke trauma’s achterlaten.

Fysieke gevolgen naast psychische en sociale gevolgen

Zelfs als je het niet eens bent met de psychische langetermijngevolgen en het bewijs daaromtrent naast je neer zou leggen (vanuit de overtuiging dat jij nou eenmaal gelijk hebt, omdat je vindt dat je gelijk hebt), dan zou je er goed aan doen om de lichamelijke gevolgen onder ogen te zien. Als je claimt dat je pedofiel bent, als je claimt dat je van kinderen houdt (!) dan zou je hen dit niet aandoen.

Uitgekotst door pedofielen

Het doet me deugd om te zien dat er pedofielen (voorzichtig en anoniem) laten weten dat zij nooit seks zouden willen met kinderen, die herkennen dat het beschadigend is en die worstelen met hun geaardheid. Tot hen zou ik zeggen: laat je niet misleiden door de Nelsons van de wereld. En ik hoop dat je goede hulp hebt, van mensen die jouw worsteling zien.

 

#metoo gaat niet meer weg

Vandaag ben ik in een vreemde bui. Ik lees, elke dag weer, de berichten over seksueel misbruik in de media. Elke dag een lange rij berichten, waar ik me soms druk over maak. Maar vandaag wil graag breder kijken. Wat zegt vandaag over de trend, over waar we met zijn allen naar toe gaan. En hoe kan ik daaraan bijdragen?

De maatschappij herzien

Er vindt een kanteling plaats. Helden die eerst onaantastbaar leken, ruimen het veld met gebogen hoofd. Zij die zich hebben schuldig gemaakt aan seksueel (kinder)misbruik, verkrachtingen en grensoverschrijdingen worden beschuldigd. Rechtszaken, uitspraken, overal op de wereld draaien de rechtbanken overuren.

Geen held is onaantastbaar

Of het gaat om hele oude zaken (Roman Polanski, Woody Allen) of recenter aan het licht gekomen gevallen (Harvey Weinstein, Bill Cosby), georganiseerd (kinder)misbruik (de Katholieke kerk, Jeffrey Epstein) of individuele gevallen (R. Kelly, Michael Jackson), geen held is te groot om te vallen. En dat is maar goed ook …

De tijd van wegkijken is voorgoed voorbij

Tot in de hoogste regionen (Prins Andrew) bestaat er een cultuur van het gedogen van seksueel kindermisbruik. Wegkijken en ontwijken, het niet (willen) weten en er geen actieve herinnering aan hebben, dat de manier is waarop zowel de elite als de bredere maatschappij in het verleden omging met seksueel misbruik. Maar het is tijd voor een ander antwoord.

De tijd van ontkenning is voorbij

De actie #metoo is de eerste golf van een nieuwe tijd. Een tijd waarin rekenschap afgelegd dient te worden voor het in de steek laten van onze kinderen. Kinderen, die in onze maatschappij onderaan de ladder staan, laten van zich horen (Greta Thunberg). En eindelijk pikt de media iets van een signaal op …

De aandacht verslapt niet meer

De aandacht voor seksueel misbruik, die er in het verleden wel eens was (Jolanda uit Epe, Dutroux, Het Narretje), ging meestal over individuele slachtoffers of daders, en verslapte meestal na verloop van tijd. Dat is nu niet aan de hand. Hoezeer de machtige jongens van weleer ook probeerden om deze golf te onderdrukken (Hervonden herinneringen bestaan niet, geen aangifte = geen verkrachting), de verontwaardiging zet door. En de berichtgeving blijft aanhouden.

De berichtgeving van één dag

  • Tantra-masseur gaat de cel in voor seksueel misbruik cliënten
  • 55 miljoen kinderen in Europa slachtoffer van seksueel, psychologisch of fysiek geweld
  • 16 kinderen in tehuis in Mallorca slachtoffer van seksueel misbruik
  • Epstein misbruikte jonge vrouwen tot 2018 (lees: kinderen)
  • Franse regisseur verhoord na beschuldigingen actrice Adèle Haenel
  • 133 meldingen van tienerpooierschap in eerste jaar van meldpunt, fenomeen in werkelijkheid nog groter
  • McGregor zwijgt over seksueel misbruik tijdens persconferentie
  • Man misbruikte meisje van haar tweede tot haar vijftiende: zes jaar cel geëist
  • Vriendin verlaat R. Kelly
  • Betrek kind meer bij hulpverlening seksueel misbruik
  • Man (21) voor rechter voor seksueel uitbuiten 12-jarig meisje en afpersen minderjarige

Dit zijn berichten, in de traditionele en de sociale media, van één dag over seksueel misbruik. En dan heb ik nog gefilterd en dubbelingen weggelaten. Ik krijg elke dag een vergelijkbare hoeveelheid berichten in mijn mailbox via Google Alerts.

Het gaat niet meer weg

Wij laten ons niet langer het zwijgen opleggen. De onderste steen komt boven. Alles moet open. Niemand die seksueel misbruik pleegt, mag zich meer veilig en onzichtbaar wanen. Misbruik verjaart niet meer. Als jij over de schreef gaat, hangt een rechtszaak je boven het hoofd. Zelfs als je de 70 gepasseerd bent, zoals dit bericht van gisteren laat zien:

  • Kindermisbruik: De priester (74) liefkoosde alleen maar …

 

We geven ons leven uit handen – Blog Mariël Groenen

Mariël Groenen, Wandelcoaching, Riethoven

We geven ons leven uit handen!

Ik lees in de Volkskrant: “Hilly’s therapeut ging twintig jaar lang te ver, voor het haar lukte er iets aan te doen”. Met toenemende verbijstering lees ik over het grensoverschrijdende gedrag van een therapeut bij zijn cliënte. Twintig jaar lang! De therapeut is een internationaal erkend expert op het gebied van traumatherapie, heeft boeken geschreven, geeft lezingen etc. Twintig jaar belast hij zijn cliënt met zijn eigen problemen.

Verstrikking

Het bericht raakt me. Hoe zit het met macht, met eigen regie, met eigen verantwoordelijkheid? Hoe kan een therapeut zo verstrikt raken en niet de verantwoordelijkheid nemen om de therapie te beëindigen, om de cliënt door te verwijzen? Hoe kan hij zichzelf nog serieus nemen bij de boeken die hij schrijft, de lezingen die hij geeft? Vragen tollen door mijn hoofd.
Tegelijkertijd vraag ik me ook af hoe de cliënt blijft vasthouden aan deze therapeut. Ook zij is verstrikt in haarzelf, in de relatie tussen therapeut en cliënt. Hoe blijft zij hem geloven als hij zegt dat het goed komt? Vragen, vragen, vragen.

Zelfreflectie is essentieel

Nu ken ik beide zijden van de ‘tafel’. Ik weet hoe het is om mensen met trauma te begeleiden én om zelf begeleid te worden. Eigen regie van de cliënt is belangrijk. De cliënt bepaalt het tempo en zijn of haar grenzen. De therapeut luistert en ondersteunt, begeleidt. Zelfreflectie is essentieel, zowel voor de therapeut als voor de cliënt. De therapeut reflecteert op eigen handelen en (h)erkent zijn grenzen. Als de therapeut uit het krantenartikel dat had gedaan, was hij aan de slag gegaan om zijn eigen trauma op te lossen zodat hij zijn cliënt daar niet mee hoefde te belasten.

We geven ons leven uit handen

Het krantenartikel en vele andere verhalen die de laatste tijd naar buiten komen vanuit de GGZ, en die ik ook hoor van mijn cliënten, zetten me flink aan het denken en voelen. Wat is er aan de hand? Ik kom tot de volgende conclusie: we geven ons leven uit handen!

Aangeleerde afhankelijkheid

Als kind zijn we afhankelijk van volwassenen, in de eerste plaats van onze ouders. We kunnen nog niet voor onszelf zorgen. Onze ouders bepalen wat goed voor ons is. Als volwassenen laten we dat ook nog gebeuren, we geven ‘macht’ aan anderen. Bijvoorbeeld: ‘hij of zij heeft ervoor geleerd, dus hij zal wel weten wat er met me aan de hand is en wat goed voor me is’. Iedere keer dat we zoiets denken, geven we macht aan een ander.

Jij bent expert van jezelf

Natuurlijk kan een ander door ervaring en opleiding iets bijdragen aan jouw proces en je ondersteunen en misschien heeft een andere meer kennis. Maar alleen jij kunt voelen en weten wat goed voor jou is! Jij bent expert van jezelf! Niemand kent jouw binnenwereld zoals jij. Als jij de ander voor jou laat invullen, de regie van jou over laat nemen, dan gaat er iets fout.

De kern is luisteren

Al die negatieve verhalen die naar buiten komen, hebben volgens mij één kern: de cliënten hebben het gevoel dat er niet naar ze geluisterd wordt en dat diagnose(s) en/of behandeling niet kloppen. Maar dan neemt een ander deel het over: ‘zij’ (de hulpverleners) zullen het wel beter weten, zullen mij toch wel helpen. Nou nee dus, je kunt alleen jezelf helpen en een hulpverlener kan je in dat proces ondersteunen. Als die hulpverlener geen ruimte aan jou geeft, jou niet erkent, dan zit je niet goed. Als het niet klikt met je hulpverlener, zoek een ander.

Meer informatie

Incest in de vroege kindertijd heeft grote invloed op de rest van het leven. Hoe ziet die invloed eruit en hoe kun je helen?

Mariël Groenen is een van de therapeuten op deze website. Zij is auteur van het boek ‘De impact van incest op alle levensgebieden’ en organiseert met regelmaat lotgenotencontact volgens de ‘Samen helen’ methode.

Alle therapeuten van ‘Hulpverlening na seksueel misbruik’ hebben regelmatig intervisie.

 

Terugblik 2019

Het jaar 2019 was een veelbewogen jaar voor ons. We hebben de nasleep van #metoo en de Helden Awards gehad. Vele keuzes op zowel persoonlijk als professioneel gebied. Ik neem jullie even mee langs de hoogtepunten van 2019.

Januari

Hoewel de Helden Awards in oktober 2018 plaatsvonden, heeft dit van ons zoveel energie gevraagd dat januari 2019 nog steeds stond in het teken van bijkomen en uitrusten. Met pijn in ons hart hebben we besloten: dit gaan we niet meer doen. Dat betekent niet dat er geen Helden Awards meer komt: In 2020 gaat een nieuw team vrijwilligers en enthousiastelingen de Helden Awards 2020 organiseren. Wij blijven er warm bij betrokken maar voor nu is onze klus om het los te laten en anderen het stokje in handen te geven. Al in januari 2019 kwam het eerste kernteam bij elkaar. Loslaten dus.

Februari

Melissa is als kind seksueel misbruikt door haar opa. Ze dacht dat ze het trauma verwerkt had, tot haar lichaam een verhaal begon te vertellen …

In Februari kwam het boek van Melissa van der Meer uit. Op 24 februari vierde zij dit feestje in Gouda en togen wij als uitgever die kant op.

Een boek uitgeven is niet zomaar iets. Als uitgever draag je een hoop verantwoordelijkheid, want het resultaat moet natuurlijk wél voldoen aan het droombeeld van de auteur. Als een boek is als een kindje, dan is de rol van uitgever die van de vroedvrouw. Elke keer weer staan wij langs de zijlijn trots te zijn. Trots op het boek, op de blije auteur en uiteindelijk op de blije lezers. Want een boek schrijf je niet voor niets. Het is een dienst aan de lezers. Gelukkig horen we vrij snel dat lezers het boek inspirerend en herkenbaar vinden. Dat ze er blij mee zijn.

Maart

In maart komt het bericht binnen dat ik erkend ben als docent door het CBRKO. Dit betekent dat ik mijn pijlen nu kan richten op het opleiden van meer en meer therapeuten. Ik begin een rondje langs allerlei (alternatieve) opleidingen: ‘Wordt er in jullie opleiding aandacht besteed aan hulp bieden na seksueel misbruik?’ De meeste opleidingen hebben er weinig aandacht voor en de vraag stellen betekent al dat in elk geval bij sommigen de ogen geopend worden. Kijken naar de blinde vlek …

April

Een nieuwe huurwoning in Giesbeek is snel gevonden, erg snel zelfs. Binnen 3 weken van de geboorte van het plan wonen we in Giesbeek. Een plek met uitzicht op de dijk, rust, ruimte om van je af te kijken. We kijken elkaar aan als we de sleutel krijgen. Een zucht van tevredenheid. Ook is er weinig op te knappen aan het huis. Aaaah … rust.

De rust geeft nieuwe inspiratie en op 29 april komt het boekje van Agnes uit. Een prachtig vormgegeven cadeau-boekje met foto’s en gedichten die geïnspireerd zijn door de foto’s. Een mooie gelegenheid om ook in ons nieuwe huisje gelijk een kleine feestelijke lancering te houden.

Mei

In mei zijn er geen bijzondere dingen te melden. De verdiepingstraining loopt dan al, natuurlijk zijn er afspraken met coachingsklanten en zijn we druk met allerlei ‘lopende zaken’. Maar omdat er geen bijzondere dingen zijn, begin ik in mei met het schrijven van een aantal boeken. Mijn project ‘daderboek’ verklaar ik voor mislukt. Ik krijg het niet helder voor de geest en ik merk dat ik er niet toe kom. Maar schrijven zit in mijn bloed, dus ik begin aan het volgende project. Een boek over schrijftherapie. Ik heb in het begeleiden van mensen met hun schrijfwerk over seksueel misbruik gemerkt dat er zeker een therapeutische werking uitgaat van schrijven, maar ook dat dit bepaalde vaardigheden vraagt van mij als coach. Vaardigheden, een manier van kijken, een bepaalde benadering van teksten: dat alles ga ik uitwerken in mijn boek.

Juni

De resultaten van het onderzoek van Janita Beijeman over ‘Seksualiteit na seksueel misbruik in de jeugd’, waar een aantal van jullie aan hebben meegewerkt zijn verwerkt en gepubliceerd op de website. Ik was bij haar afstuderen waar zij uitgebreid haar scriptie mocht verdedigen en zinvolle vragen kreeg van haar examinator.

Inmiddels begin ik ook aan het schrijven van een tweede boek, geïnspireerd op de inhoud van de basisopleiding en de verdiepingstraining. Het boek zal uiteindelijk het studieboek van beide opleidingen, de basisopleiding en de verdiepingstraining worden.

Juli

In Juli haal ik mijn inspiratie vooral uit het buitenland. Ik vertaal een aantal artikelen over de leidende experts in het veld van trauma, zoals Bessel van der Kolk, Gabor Maté en Stephen Porges. Een rijke hoeveelheid ‘nieuwe’ kennis en inzichten. De kennis is in al deze verhalen opvallend, omdat het gedragen wordt door de jarenlange (klinische) ervaring van de auteurs. Het is een welkome aanvulling op wat er tegenwoordig voor ‘evidence based’ doorgaat.

Op 14 juli zijn we te gast bij een lezing van Greta van Buuren in Culemborg. Zij is bezig zich te profileren met de focus op PTSS en trauma. Ter plaatse werd ik geïnterviewd over de lezing.

Augustus

In augustus dit jaar heb ik opvallend veel keuzeconsulten gedaan. Mensen helpen kiezen welke vorm van therapie er op dit moment in hun proces handig is om aan te gaan. Doorverwijzen naar iemand vanuit het netwerk, voor zover beschikbaar. Want om met enige regelmaat het halve land te doorkruisen voor een bepaalde therapievorm is niet voor iedereen haalbaar. Reden te meer om na 2019 in te zetten op meer therapeuten voor op de website.

September

Hoewel seksueel misbruik nog steeds mijn eerste focus is, gebruik ik september om ook eens over andere dingen te schrijven. Het voelt als ontspanning, schrijven over onze nieuwe hobby: Positief eten. Eten heeft altijd een belangrijke plek in mijn leven gehad. Deels omdat ik als emotie-eter al snel merkte dat veel eten de pijn verdoofde, maar deels ook omdat ik vervolgens een half leven worstelde met het overgewicht dat daaruit ontstond. Tot ik besloot nooit meer op dieet te gaan. Maar Agnes is zich gaan verdiepen in de orthomoleculaire voedingsleer en koken volgens die inzichten is onze nieuwe, gezamenlijke hobby. En als bonus val ik langzaam maar zeker ook nog af … Positief eten dus!

In september zijn ook de eerste afspraken gemaakt voor een nieuw te vormen ‘Team Noord’. In de Noordelijke provincies is het aanbod op het gebied van seksueel misbruik nog erg mager. Reden om met de mensen die daar werken de hoofden bij elkaar te steken en te kijken of er vanuit die gezamenlijke focus meer reuring gecreëerd kan worden in het Noorden. Ik verwacht dat we in 2020 nog wel van ‘Team Noord’ gaan horen!

Oktober

In oktober helpen we mijn ‘stiefdochter’ met verhuizen. Daar gaat veel tijd in zitten, maar het voelt heel vanzelfsprekend om dat te doen. Het doet me ontzettend goed om betrokken te zijn bij de dochters van Agnes. Het compenseert voor het pad dat ik niet heb gelopen en biedt mij alsnog een liefdevol gezin.

Op maandag 28 oktober komt de documentaire ‘#niksaandehand’ op televisie. Een project van Miranda, waar ik vanaf het begin bij betrokken ben geweest, op de achtergrond. In de documentaire zie je hoe Miranda in gesprek gaat met haar dader. De documentaire biedt een ontnuchterende blik op hoe zowel het slachtoffer als de (jonge) dader in de steek gelaten worden door de sfeer van #niksaandehand. Als je hem nog niet gezien hebt, ik kan hem van harte aanbevelen. De bijbehorende website verwijst bovendien naar ons netwerk.

November

In november geef ik voor het eerst een interactieve workshop op het Kempler instituut. Deze workshop is voortgekomen uit de vraag die ik stel op bepaalde facebookgroepen: ‘Hoe zit seksueel misbruik als onderwerp bij jullie in de opleiding?’ De workshop was een groot succes en ik ga samen met het Kempler Instituut kijken op welke manier dit een vervolg gaat krijgen.

December

De dagen worden korter en het lijkt alsof er daardoor minder uit mijn handen komt. Maar schijn bedriegt. Er liggen dingen te rijpen in mij. Mijn boek voor therapeuten krijgt steeds meer vorm. De voorlopige werktitel is: Trauma Op Trauma Therapie, oftewel TOTT. Mijn boek over schrijftherapie zit ook nog in de pen 😛 en vooruitkijkend naar 2020 zijn er nog heel veel thema’s die aandacht verdienen.

De algemene dingen van 2019

Als experiment ben ik in 2019 twee dingen maandelijks vast op de agenda gaan zetten. Dat experiment is wat mij betreft een gedeeltelijk succes.

Elke maand op de 1e van de maand stond er een ‘Train-de-trainer Samen helen’ gepland. Dat is (natuurlijk) niet elke maand gelukt, want minimum deelname is toch echt drie mensen. Maar het is vaak genoeg wél gelukt om die drie mensen bij elkaar te krijgen en daardoor heb ik in 2019 maar liefst 17 mensen deze training kunnen geven. Zeventien mensen die, mogelijk bij jou in de buurt, in de nabije toekomst lotgenotencontact volgens de Samen helen manier kunnen organiseren.

Ook elke maand, maar dan op de 11e van de maand, organiseerde ik de ‘kennismakingsmiddag’ ook wel bekend als ‘introductieworkshop’. Over de deelname hieraan ben ik wat minder tevreden. In totaal 11 deelnemers hebben deze middagen bezocht. Ik weet niet of het aanbod niet aantrekkelijk genoeg is, of dat de informatie niet voldoende over het voetlicht is gebracht, maar inhoudelijk waren deze middagen bijzonder nuttig. Dat dan weer wel. Ik twijfel nog of ik het aanbod in deze vorm ook in 2020 zo zal vormgeven. Daarover ga ik de rest van december mijmeren …

Ik ben uitgenodigd als ‘Associate member’ om bij Movisie mee te denken en doen. Een hele erkenning als ‘toptalent in het sociale domein’ zoals zij het noemen. Inmiddels ben ik bij drie bijeenkomsten geweest en heb een interview gehad op Zorg en welzijn.

De opleidingen

De eerste Basisopleiding kent uiteindelijk twee deelnemers, die in januari hun certificaat zullen behalen. Dat ik deze opleiding toch heb laten doorgaan heeft mij veel goeds gebracht, met name omdat de inhoud van de opleiding daardoor helderder en steviger is geworden. Ik verwacht gezien de interesse overigens in februari met een volle groep te beginnen, maar aanmelden kan nog.

De verdiepingstraining startte met vier deelnemers maar daarvan zijn er drie gecertificeerd. De vierde deelnemer moest halverwege afhaken vanwege de studiebelasting in combinatie met andere activiteiten op haar agenda. Voor de drie overige deelnemers én de vijf deelnemers van vorig jaar organiseer ik in februari een terugkomdag waarbij uitwisseling en casuïstiek centraal zullen staan.

Waar ik in 2019 echt blij van ben geworden:

Er zijn weer ‘Wat is … blogs‘ verschenen, geschreven door therapeuten van het netwerk, die uitleggen hoe bepaalde therapievormen werken. Wil jij er ook één schrijven? Laat van je horen, ik ondersteun je.

Er is een intervisiegroep gestart binnen het netwerk. Marian van Veluwen heeft de organisatie hiervan op zich genomen en het is een doorslaand succes. Heel fijn om met vakgenoten uit diverse disciplines uit te wisselen over casuïstiek én jouw rol als hulpverlener in relatie tot seksueel misbruikte cliënten.

Er is een begin gemaakt met Team Noord, zodat eindelijk ook in het Noorden van het land er meer zichtbare hulp na seksueel misbruik zal komen. Ik blijf de betrokken therapeuten volgen en ondersteunen. Meer nieuws volgt vast 😉

Marcel Kerkhofs neemt het initiatief genomen om de mannelijke therapeuten van het netwerk uit te nodigen om mee te denken over het uitbreiden van het aanbod aan met name mannelijke slachtoffers.

Mariël Groenen draait sinds kort de eerste ‘Samen helen’ groep voor partners van … nieuw in 2019 Ook dit initiatief juich ik van harte toe en ik hoop dat het navolging mag vinden in den lande.

Samen sterk

Deze initiatieven geven mij een heel fijn gevoel. Het gevoel dat we samen het netwerk dragen. Tot zover 2019. Vol goede moed, op naar 2020!

Valkuilen van lotgenotencontact

Het grote gevaar van lotgenotencontact

Alle vormen van lotgenotencontact kunnen heel waardevol zijn, of het nu gaat om online uitwisseling, fora of bij elkaar komen in groepen. Lotgenoten kunnen elkaar erkenning en herkenning bieden. Zeker als het gaat om slachtoffers van seksueel misbruik is dat een uiterst waardevolle bijdrage aan heling.

Maar pas op!

Niet alle lotgenotencontacten verlopen vlekkeloos! Om de veiligheid van lotgenotencontact te borgen, is goede begeleiding cruciaal. Groepsdynamiek kan positief werken, maar kan ook onwenselijke bijeffecten hebben. Lotgenoten kunnen bijvoorbeeld overspoeld raken door de verhalen van anderen.

In de put / uit de put

Soms kan het verhaal van de ander je optillen en verlichting bieden. Maar als de verhalen te negatief getint raken, kan het mensen juist in de put praten. Daarom pleit ik voor begeleid lotgenotencontact, waarbij een hiervoor opgeleide professional of ervaringsdeskundige de voortgang in de gaten houdt en indien nodig bijstuurt.

Leedvergelijk

Zwaar en deprimerend is maar één van de valkuilen. Een belangrijke valkuil om met elkaar te voorkomen, is leedvergelijk. ‘Mijn misbruik was erger dan dat van jou, want bij jou was het maar je broer, niet je vader’ is beslist geen helpend gesprek. Dit te voorkomen en bij te sturen is één van de taken van de begeleider.

Geen politieagent

Toch is het voor het verloop van een groepsgesprek niet handig als je als een soort politieagent mensen terugfluit als het gesprek een kant opgaat die niet handig is. Hoe kun je sturen in een groep, zonder dat vanuit macht (en dus onmacht) af te dwingen? Hoe kun je voorkomen dat je in de situatie komt waarbij het nodig is om in te grijpen?

Omgaan met triggers bij lotgenotencontact

Triggers kunnen bijna niet uitblijven in een groep lotgenoten als je het werkelijk gaat hebben over de belangrijke thema’s. Maar als triggers niet bespreekbaar zijn, gaan mensen vanuit die triggers met elkaar in contact. Dan houdt het leren van elkaars ervaringen op en verzand je in aangepast gedrag.

Lotgenotencontact goed begeleiden

Hoe zorg je dat lotgenotencontact niet uit de hand loopt? Hoe kun je zorgen dat iedereen in de groep zich gehoord weet? Wat kun je doen in de voorbereiding en waar moet je op letten in de uitvoering? Wat zijn handige kneepjes waarmee je een groep meerwaarde geeft?

Het basisboek over seksueel misbruik. Met uitleg over de langetermijneffecten en hoe je kunt helen.

Een dag: Train-de-trainer ‘Samen helen’

Op deze dag leer je hoe je in groepen kunt werken met oefeningen die zich ruim hebben bewezen in vele situaties. Hoe je het gesprek kunt helpen sturen en haast ongemerkt de veiligheid kunt borgen. Hoe jij een groepscultuur kunt bevorderen. Dat alles in samenhang met de thema’s uit het boek ‘Helen van seksueel misbruik. Het trauma voorbij!’

Uitgebreide reader

Natuurlijk is een dag training te kort om alle kennis over te dragen. Daarom gaat de training vergezeld van een uitgebreide reader waarin je veel handvatten vindt om de ‘Samen helen’ bijeenkomsten écht vorm te geven.

Kijk voor meer informatie op: Ivonne Meeuwsen