Haptonomische zwangerschapsbegeleiding na seksueel misbruik

Hoe gaat haptonomische zwangerschapsbegeleiding in zijn werk?

Je leert met behulp van aanraken contact te maken met de baby in je buik. Je ongeboren kind is namelijk heel gevoelig. Zijn of haar hele bewustzijn is ingesteld op het voelen (de tastzin), andere zintuigen zoals zien, ruiken of horen doen later in de zwangerschap mee.

Samen doen

Je volgt de begeleiding samen met je partner. Vooral voor je partner, die de baby niet de hele dag door voelt, kan dit een mogelijkheid zijn om bewust contact te leggen. Ik maak wel eens de vergelijking met het bewonen van je huis. Na een werkdag thuiskomen begroet je degene die thuis is. Zo kan je ook je kindje in je buik begroeten en welkom heten.

Voorbereiding op de bevalling

Daarnaast bereid je je tijdens de sessies, samen met je partner, voor op de bevalling en jullie nieuwe relatie na de geboorte van jullie kind. Je leert geen puftechnieken, maar leert wel tijdens de weeën bij jezelf en de baby te blijven. Je partner leert hoe hij/zij jou tijdens de weeën kan steunen.

Hoe werkt dat bij mensen die misbruikervaringen hebben?

Iemand die een verleden heeft met seksueel misbruik maakt niet makkelijk de keuze voor de haptonomische zwangerschapsbegeleiding. Het kan zijn dat mensen met seksueel misbruik ervaringen de haptonomie mijden: het gaat tenslotte over aanraken. Dat is jammer, want haptonomie kan juist goed helpen. Het kan ook zijn dat als je in de hulpverlening bent geweest vanwege het misbruik, je gelijk naar de POP-poli verwezen (POP is de afkorting van Psychiatrie, Obstetrie (verloskunde) en Pediatrie (kindergeneeskunde). Maar het is mij niet bekend hoe ze omgaan met seksueel misbruik en wat hun expertise daaromtrent is.

Wat kan haptonomie daarin betekenen?

Als slachtoffer van seksueel misbruik wil je misschien helemaal niets te maken hebben met je lijf, terwijl daar nu je kindje in woont. Haptonomische zwangerschaps-begeleiding gaat over contact maken met je lichaam door middel van aanraken.

Aanraken? Is dat niet eng?

Dat lijkt misschien eng, maar in de praktijk valt dat mee en de meeste vrouwen vinden het juist heel fijn. Ik vraag je bijvoorbeeld om je handen op je buik te leggen. Ik kijk hoe je dat doet. Veel vrouwen aaien dan over hun buik. Dan leg ik uit dat je, juist door níet te bewegen, veel meer kunt voelen. Ik vraag altijd even of en zo ja waar ik mag aanraken. Dan kan ik laten voelen wat ik bedoel. Ik doe dat ook altijd even bij de partner. Door verschillende manieren van aanraken te laten voelen, kun je veel duidelijkheid krijgen over wat voor jou wél en niet werkt.

Hechting al vóór de geboorte

Als een van de ouders of beiden zelf als kind uit een onveilig nest komen, is mijn ervaring dat haptonomie een belangrijke bijdrage kan leveren aan hechting. Hoe creëer je veiligheid voor je eigen kind? Vanuit haptonomische zwangerschapsbegeleiding werken wij met
‘tastbaar welkom’: aangeraakt worden vanuit aandacht, betrokkenheid en warmte. Zo creëer je al voor de geboorte een band met je kind. Je kunt je baby al laten voelen dat het welkom is, dat het bij jullie veilig is en dat het jullie kan vertrouwen.

Problemen met hechting voorkomen

Ik vroeg laatst een vrouw: hoe waren jouw zwangerschappen:

“ Ik ben bij beiden heel erg misselijk geweest. Ik heb gedacht: stop mij maar ergens weg en als het kind er is dan doe ik wel weer mee. Toen mijn kind na de bevalling op mij lag had ik geen verbinding, dat heeft zeker een dag geduurd.”

Hechting tussen ouders en kind is heel belangrijk. De hechting kan tijdens de zwangerschap plaatsvinden. Simpelweg door aandacht te hebben voor jezelf, je lichaam en de baby die groeit in je buik. De hechting begint al vóór de geboorte en is een goede basis voor de rest van het leven van je kind. 

De verbinding met je lichaam herstellen

Ik kom ook vrouwen tegen in mijn praktijk die vruchtbaarheidsbehandelingen (IUI, IVF of ICSI ) hebben ondergaan. Als ik naar hun ervaringen luister, hoor ik dat ze (net zoals bij seksueel misbruik) tijdens de behandelingen hun lichaam ‘weg hebben gegeven’. Hun lichaam is een object geworden, de buik is een “no go area’ geworden. Ik sta hier altijd uitgebreid bij stil. Ik luister naar hun ervaringen, hoe eenzaam ze zich hebben gevoeld. De pijn, hoop en wanhoop en al die mensen die’aan je lijf zitten’.  Daarna gaan we aan de slag om de verbinding met je lichaam te herstellen.

Als angst een grote rol speelt

Wat veel voorkomt is dat vrouwen bang zijn om de pijn niet aan te kunnen. Dat kan komen doordat ze bijvoorbeeld eerder een moeilijke bevalling hebben gehad. Maar angst kan ook ontstaan vanuit eerdere traumatische ervaringen in het bekkengebied, seksueel misbruik dus. Het is logisch dat nare ervaringen een rol kunnen spelen bij een zwangerschap. Door van te voren met de angst aan het werk te gaan, kun je voorkomen dat jouw zwangerschap weer een nare ervaring wordt.

Hoe werk je met angsten?

Iedereen die voor het eerst zwanger is, vind het spannend. Maar als de angst de overhand heeft, is het niet fijn. Bij angstige zwangeren komen meestal de volgende zaken aan de orde:

  • contact maken met de baby
  • als zwangere vertrouwd raken met lichamelijkheid
  • gevoelsmatig ruimte maken in de moederschoot
  • leren steun te vragen
  • de rol van de partner gedurende de zwangerschap en tijdens de geboorte
  • concreet leren de weeën op te vangen
  • praktisch oefenen met het omgaan met pijn

Iedereen die voor het eerst zwanger is, vindt het spannend. Maar als de angst de overhand heeft, is het niet fijn. Bij angstige zwangeren wordt er extra aandacht besteed aan de aspecten die dan spelen.

Drie adviezen

Drie adviezen die ik wil geven, aan iemand met een verleden van seksueel misbruik die zwanger wil worden.

  1. Vertel je huisarts, je verloskundige en gynaecoloog dat je seksueel misbruikt bent
  2. Zoek iemand met verstand van seksueel misbruik, die jou kan begeleiden
  3. Betrek je partner erbij in plaats van “ik doe het wel alleen”

Praktische zaken

De begeleiding kan rond de 20ste week beginnen als de bewegingen van het kind voelbaar zijn. De individuele begeleiding aan een zwangere en haar partner bestaat vaak uit 6 bijeenkomsten: 5 voor de bevalling en 1 erna. Afhankelijk van de behoefte van de ouders kan het aantal begeleidingen uitgebreid worden.

 

 

 

 

 

 

 

Vergeten gevolgen – artikel Amanda Speekenbrink

Een artikel over hulpverlening na seksueel misbruik
bevrijd, illustratie bij 'Spelen met gevolgen' van Nicole Blok copyright 2017

Seksueel misbruik. Wat is het eigenlijk? Het horen van de term zegt vaak niet genoeg. De cijfers zijn hoog, de impact is hoog. Maar toch lijken we er allemaal ver vandaan te willen blijven. Echt doorvragen doen we niet, het er echt over hebben doen we ook niet. We hebben weinig oog voor de gevolgen. Het is eng, beschadigend, benauwend.

Praten over seksueel misbruik

Want wat gebeurt er als je het er écht over hebt? Wat doet dit met jouzelf en wat doet dit met het slachtoffer? Wat maakt het los? Kun jij dat wel aan? Het hebben over seksueel misbruik roept al deze vragen op. Maar het maakt ons ook bewust van de onveiligheid in deze wereld. Liever blijven we geloven in een veilig bestaan, maar ondertussen worden er in Nederland jaarlijks 62.000 kinderen voor het eerst seksueel misbruikt. Deze kinderen worden volwassen en lijden onder de gevolgen.

Slachtoffers groeien er niet zomaar overheen

Lang dachten we dat kinderen hier wel overheen zouden groeien, maar dit is zeker niet het geval. De impact is hoog. Want wat doet het met je wanneer een volwassenen persoon, meestal een bekende, op seksueel gebied jouw grenzen overschrijdt? Grenzen die je als kind nog niet kunt aangeven, maar waarvan je wel weet dat ze overschreden worden. Een situatie waarvan je weet dat wat er gebeurt heel verkeerd is. Slachtoffers kunnen in hun omgeving vaak niet terecht met het misbruik, niet als kind en niet als volwassene. Maar ook later wanneer slachtoffers hulpverlening zoeken, vinden zij vaak geen aansluiting.

Tekort schietende hulpverlening

Nog te vaak wordt er tekort geschoten als het gaat om goede en passende hulpverlening. Nog te vaak worden symptomen gemist en nog te vaak wordt seksueel misbruik niet behandeld. Er worden verkeerde diagnoses gesteld, er wordt gewerkt aan andere problemen, maar van het trauma wordt ver vandaan gebleven. Kunnen we het hulpverleners kwalijk nemen? Of moet er meer kennis komen? Buiten dat, waarom is het dat hulpverleners hier moeite mee hebben?

De vraagstelling voor mijn onderzoek

De vraag die ik mij stel is of mensen het willen zien? Kunnen ze misbruik in de ogen aankijken? Een vrouw die seksueel misbruikt is in de ogen aankijken? Of zijn wij mensen toch nog altijd op zoek naar veiligheid? Willen we het misbruik daarom niet zien en in plaats daarvan liever het plaatje van een veilig bestaan voor ogen houden?

Mijn afstudeeronderzoek

bevrijd, illustratie bij 'Spelen met gevolgen' van Nicole Blok copyright 2017

Met bovenstaande vragen ben ik mijn afstudeeronderzoek gestart en in de interviews die ik gehouden heb, hoor ik van verschillende dramatherapeuten dat cliënten bij eerdere hulpverlening slecht behandeld zijn, niet gehoord zijn of dat er niet naar het trauma werd toegegaan. Van dezelfde dramatherapeuten hoor ik hoe belangrijk het is om wél naar het trauma toe te gaan, om er doorheen te gaan.

Doorvragen en aanwezig blijven

De dramatherapeuten geven aan dat het belangrijk is om wél door te vragen, waar de cliënt stopt met praten en hierin in volle aanwezig te blijven bij de cliënt. Want hoe beschadigend is het wanneer het seksueel misbruik dat vroeger ontkend werd, nu opnieuw ontkend wordt? Wat voor wereldbeeld ontstaat er dan? Wat doet dit met het vertrouwen in anderen, dat toch al zo beschadigd is? Welke impact heeft het op de schaamte en schuldgevoelens, die toch al zo aanwezig zijn? Wat doet dit met het zelfbeeld? Kortom, hoe zit het met de gevolgen?

De vergeten gevolgen

De gevolgen van seksueel misbruik zijn niet mis. Uit mijn onderzoek blijkt dat de impact van misbruik hoog is en dat dit invloed heeft op verschillende functioneringsgebieden: psychisch, emotioneel, lichamelijk, sociaal/ relationeel, maatschappelijk en seksueel. Het leren aangeven van grenzen is uiteindelijk niet voldoende om het trauma te verwerken.

Aandacht voor het totale functioneren

Seksueel misbruik is ingrijpend, het grijpt in op het totale functioneren en juist daarom moet een behandeling ook op het totale functioneren ingrijpen om iemand weer te laten helen. Door middel van mijn onderzoek is meer en meer duidelijk geworden op welke wijze dramatherapeuten met werkvormen en methoden aansluiten op de gevolgen van seksueel misbruik bij vrouwen.

De impact van dramatherapie

Dramatherapie laat zien wat het misbruik gedaan heeft, biedt de confrontatie die nodig is, maar biedt tegelijkertijd de steun en troost die gegeven moet worden. Door de ruime mogelijkheden in dramatische werkvormen en methoden kunnen vrouwen gesteund worden waar nodig en geholpen worden met het verwerken van hun trauma.

Inzicht en educatie

Wat daarnaast naar voren kwam in het onderzoek, is dat het belangrijk is dat vrouwen inzicht krijgen op welke gebieden de gevolgen van het misbruik zich bevinden. Om een inzicht te geven in welke functioneringsgebieden de gevolgen van seksueel misbruik zich allemaal bevinden verwijs ik u graag naar mijn onderzoek.

Krachtige hulpverleners

bevrijd, illustratie bij 'Spelen met gevolgen' van Nicole Blok copyright 2017

Mijn onderzoek en dit artikel is voor alle krachtige hulpverleners die werken met deze krachtige vrouwen die strijden om er beter uit te komen. Maar ook voor alle vrouwen die nu nog vastlopen en nog niet weten of de eindstreep ooit in zicht komt. Het onderzoek is gericht op vrouwen, maar laten we niet vergeten dat er ook genoeg mannen zijn die zich in deze zelfde strijd bevinden. Laten wij er als hulpverleners voor zorgen dat vrouwen en mannen zich gehoord kunnen voelen en gesteund kunnen worden. Laten we bijdragen wat we kunnen bijdragen, er is al genoeg gemist.

Spelen met gevolgen

Hier vind je de resultaten van het onderzoek van Amanda Speekenbrink, getiteld ‘Spelen met gevolgen’.

Afstudeer onderzoek Amanda Speekenbrink

Illustraties van Nicole Blok, copyright 2017, gebruikt met toestemming.

Zomeractie Krachtsessie

Zomeractie!

Ben je benieuwd wat het halfjaar traject: Krachtig verder na seksueel misbruik voor jou kan betekenen of twijfel je nog? Vraag dan nu in de zomer maanden een GRATIS krachtsessie aan! Mail je naam en motivatie naar info@beliefenbeleef.nl. *Er is een beperkt aantal plekken.

Zie voor meer informatie: http://www.beliefenbeleef.nl/seksueel-misbruik/

Symposium terugblik 1 juli 2017

Inmiddels is het twee weken geleden dat we bij Van der Valk in Arnhem bij elkaar kwamen voor het zevende ‘Wat wél werkt!’ symposium. Het thema is ‘Seksueel misbruik in sociaal perspectief’ en we zijn er klaar voor. De dag wordt zoals vanouds geopende door Lyssa Lietar met een korte ‘landingsoefening’ en dan is het tijd voor Lucas Derks.

Lezing Lucas Derks

Een prachtig verslag van de lezing van Lucas kun je vinden op de website van één van de deelnemers, onze eigen Paula Holtzer. Klik op de foto om daar naartoe te gaan. 

Na Lucas Derks was het de beurt aan Barbara Krantz die ons meenam in een muzikale dialoog. Een hele korte impressie van haar workshop (2 seconden, te laat begonnen met filmen… 😉 )

Middagprogramma

Na de heerlijke lunch gingen de deelnemers naar hun gekozen workshops. Voor ons een tijd om even te ontspannen. Over de workshops hebben we feedback gekregen van onze deelnemers. Een greep hieruit:

Transactionele Analyse van Maartje van Driel

Ik wist niet wat ik me erbij moest voorstellen, maar het werd al snel duidelijk. Zowel de therapie als hoe je het in de praktijk toepast werd goed uitgelegd. Ik werk zelf ook graag met het innerlijke kind, dus dit was heel interessant.

Heling van meergenerationeel seksueel trauma van Leonie Linssen

Ze vertelde onder andere over de kring van seksueel misbruik die doorbroken wordt, als er geen kinderen komen en dat was een bevestiging voor mij van wat een medium op een paranormale beurs me ooit verteld had.

WEZZ-training van Melissa en Machiel van der Meer

Hele goede workshop, goede begeleiding en praktisch toepasbare oefeningen die ik ook in mijn praktijk kan toepassen. Voor herhaling vatbaar!

Over de dag als geheel gaf een deelnemer ons het volgende commentaar:

Topdag !!! Ik ben zo dankbaar voor alles. Ik had eerst gedacht ” Dju toch dit is te ver voor mij, dus kan toch niet” Door jullie reactie van carpoolpagina, kwam ik op het idee om vrienden te vragen waarvan ik weet dat hij gewoon is lange afstanden te rijden en dat zou wél betaalbaar zijn. Alles verliep heel vlot en was heel duidelijk en goed te volgen. Ik voelde me prima en was heel blij dat ik dit mocht meebeleven. Het was af ! Proficiat iedereen.

De dag in zijn geheel

We zijn trots dat we een mooi cijfer halen achter de eindstreep. Het cijfer voor de dag in zijn geheel was gemiddeld een 8,1. Daar zijn wij als organisatoren natuurlijk blij mee!

WEZZ trainingen voor professionals

Tijdens het symposium gaven Melissa en Machiel van der Meer een zeer hooggewaardeerde workshop over de WEZZ voor professionals. Heb je het gemist of smaakte het naar meer? In Rotterdam vind in Oktober de WEZZ-training voor professionals plaats. Een goede manier om je deze methode die speciaal ontwikkeld is om toe te passen met mensen die seksueel misbruikt zijn eigen te maken.

WEZZ Training voor Professionals:(Rotterdam) 2 vrijdag ochtenden op 13 en 27 oktober 2017 van 09:00-13:00  http://www.happyinjelijf.nl/event/18.

In deze training worden technieken aangereikt die je direct kunt toepassen in jouw eigen praktijk bij cliënten met een seksueel misbruik verleden. Daarin is er ook aandacht voor jou beroeps achtergrond en kunnen wij hierin maatwerk aanreiken.

WEZZ voor de doelgroep

Wil je zelf niet de training volgen, maar heb je cliënten die baat kunnen hebben bij deze methode? Er zijn nieuwe data gepland voor de WEZZ training in Rotterdam.

Liever in Arnhem?

In Arnhem beschikken Melissa en Machiel over een geschikte ruimte. Bij minimaal 4 aanmeldingen kan er ook een training in Arnhem gepland worden, stuur een mail en geef aan dat je geïnteresseerd bent om de training in Arnhem te volgen.

Kennismaking met de WEZZ Training: (Rotterdam) op 2 September 2017 van 13:00-15:00. Bijdrage € 10. http://www.happyinjelijf.nl/event/19

WEZZ Training 1: (Rotterdam) op zat 7, zat 14, zat 21 en vrij 27 Oktober en zat 4, zat 11, zat 18 en zat 25 November.   http://www.happyinjelijf.nl/event/17.

Wie ontwikkelden deze training?

Melissa van der Meer is ervaringsdeskundige wat betreft seksueel misbruik en zet dans en bewegingstherapie / lichaams – ervaringsgerichte therapie in om anderen de mogelijkheid te bieden om hiervan te helen, zoals ook zij dit heeft mogen doen. Machiel van der Meer is echtgenoot van Melissa van der Meer en heeft vanuit ‘partner van’ ervaring met seksueel misbruik. Hij zet zijn jarenlange ervaring in Oosterse (zelfverdedigings) technieken in om mensen te coachen naar meer zelfvertrouwen en weerbaarheid. Tevens is hij gecertificeerd ‘Rots en Water Trainer’.

Therapeut in het zonnetje: Ine van den Heuvel

Vandaag zetten we Ine van den Heuvel in het zonnetje. Ine werd ‘genomineerd’ door één van haar tevreden klanten, die een abonnement heeft op mijn nieuwsbrief. Wat drijft Ine van den Heuvel en hoe werkt zij met mensen die seksueel misbruik hebben meegemaakt?

Ine van den Heuvel, wat heeft jou gemotiveerd om hulpverlener te worden?

Toen ik afstudeerde als maatschappelijk werker schreef ik in mijn eindwerkstuk ‘Ik ben opgegroeid in een paradijs, alles was perfect’. Ik geloofde oprecht wat ik schreef. Ik had een enorm (ook wel naïef) geloof en vertrouwen in het goede van mensen en in het goede van het leven. Van daaruit wilde ik andere mensen graag helpen, om zichzelf ook zo gelukkig te kunnen voelen.

Je noemt het zelf naíef, was jouw jeugd werkelijk zo paradijselijk?

Nee. Pas jaren later, na het lezen van het boek ‘Het drama van het begaafde kind’, realiseerde ik mij dat het paradijs een illusie is. De illusie van een kind, om datgene wat er pijnlijk was niet te hoeven voelen. Als dochter van een moeder met een groot verliestrauma deed ik mijn uiterste best om haar te ‘redden’. Uit liefde, maar ook uit zelfbehoud. Ik dacht echt dat ik het wel zou kunnen ‘fiksen’ voor haar, zodat ze de moeder kon zijn die ik nodig had.

En, werkte dat?

Nee, dat werkt natuurlijk niet. Vanuit nu terugkijkend naar wie ik toen was, zou ik jouw eerste vraag anders beantwoorden. Ik zou zeggen: ‘Ik ben hulpverlener geworden vanuit de onbewuste drijfveren om mijn moeder te redden en mezelf te beschermen.’ In het brengen van aandacht en zorg naar anderen, hoefde ik mijn eigen gemis niet te voelen, mijn verloren voelen, angst, verdriet en eenzaamheid.

Het klinkt alsof je dat nu wel gevoeld hebt?

Uiteindelijk heb ik door mijn werk, aanvullende opleidingen en trainingen als hulpverlener, mijzelf kunnen bevrijden uit de illusies. Ik heb mezelf durven zien, ontdekken en ontmoeten in alle ervaringen en gevoelens uit mijn kindertijd en van mijn latere ervaringen, zoals de dood van mijn zoontje. Ik heb mezelf leren kennen in de beschermingsmechanismen die ik heb gecreëerd. Destijds hebben ze me geholpen, maar in mijn volwassen leven werden ze een hinderpaal. Zo heeft mijn werk als hulpverlener ook mijzelf geholpen en hiervoor ben ik mijn cliënten dankbaar.

Wat heeft gemaakt dat je juist integrale therapie doet?

Ik doe integrale therapie, omdat ik geloof dat alles van invloed is op elkaar. Het fysieke, onze levenservaringen, onze gevoelens, al het mentale in ons en de omgevingsfactoren (inclusief de levenservaringen van onze ouders en voorouders) beïnvloeden ons dagelijks bestaan. Er is een voortdurende wisselwerking en beweging in en tussen al deze gebieden. Het is van wezenlijk belang om alle levensgebieden in die samenhang aandacht te geven. Dat helpt je om inzicht te vinden, om te kunnen invoelen en begrijpen. Het geeft je de gelegenheid om je eigen unieke zelf terug te vinden. Ook het spirituele aspect speelt hiernaast nog een grote rol. Zeker bij seksueel misbruik helpt het om vanuit dat grotere perspectief te kijken en betekenis te geven.

Wat kan jouw therapie bijdragen aan het helen van mensen die seksueel misbruik hebben meegemaakt?

Mijn begeleiding helpt mensen om dat wat werkelijk waar is geweest onder ogen te zien. Dat doe ik meestal met behulp van opstellingen en psychodrama. Er naar kijken zonder het kleiner te maken, te bagatelliseren of te ontkennen. Mensen komen tot besef (op de diepe laag van fysieke gewaarwordingen, gevoelens en weten), wat er werkelijk gebeurd is in en door het misbruik. Seksueel misbruik laat diepe sporen na, zoals verlies van authenticiteit, verlies van een eigen ja en nee, de schade van de psychische/emotionele dwarslaesie (splitsing tussen hoofd en lichaam), traumaseksualiteit, de innerlijke dader, de aangepaste volwassene, getuigenzucht en meer.

Hoe gaat dat in zijn werk?

Stap voor stap help ik mensen om alle draden naar de dader los te maken en hun eigen waarheid en woorden terug te vinden, ze leren hun eigen ja en nee te voelen en uit te spreken. Zij bouwen een veiligere binnenwereld op, door weer contact te maken met hun eigen behoeftes en door goede grenzen te leren stellen. Door in jezelf orde op zaken te stellen, kun je jezelf ook in de buitenwereld weer veiliger voelen en vertrouwen hervinden. Je vindt je eigen kracht, macht en regie over jezelf en je leven terug. Zo ontwikkelt het volwassen deel zich naar een grotere gezondheid en de afgesplitste delen komen weer samen. Dat is wat helen is: weer heel worden.

Welk instrument zet je vaak in en met welk resultaat?

Ik realiseer me steeds meer dat de relatie tussen mij als begeleider en de cliënt, het belangrijkste instrument is. Dat cliënten in de relatie met mij kunnen ervaren dat er nu wél iemand is, iemand die oprecht aanwezig is (zonder oordelen en zonder haast) en die te vertrouwen is. Aan wie ze alles weer mogen leren toevertrouwen en vragen. De relatie is helpend en helend, er is even weer een hand om vast te pakken. Daardoor kun je leren weer nabij te durven zijn en kwetsbaar. Ik help je woorden te vinden voor dat wat onbenoembaar is, help je zien en begrijpen, geef je uitleg. Daardoor kun je groeien en datgene wat verloren is gegaan hervinden.

Wat ik daarnaast vaak aanbeveel voor mensen met een seksueel misbruik verleden is het groepstraject ‘De stilte doorbreken’, dat ik samen met Mijke van Gorp aanbied. Alle aspecten die specifiek gaan over seksueel misbruik komen hierin aan bod. Het contact hierover met lotgenoten is zo helend. In de groep ga je beseffen dat je niet alleen staat. Dat er anderen zijn die je, zonder veel woorden nodig te hebben, begrijpen en die je steunen. Dat de steun, die er vroeger niet was, er nu wel is. Dat helpt mensen enorm.

Wat denk jij dat belangrijk is dat mensen over jou weten, voordat ze contact met je opnemen?

Dat ik naast mijn vakkennis, door al mijn levens- , leer- en werkervaringen, weet heb van diepe, traumatische en dus vaak ook pijnlijke processen. Dat ik niet bang ben omdat ik daar zelf ben geweest en heb gevoeld hoe krachtig we in die diepte zijn. Ik ben ‘stevig’ in mijn zachtheid en betrokkenheid. In dat proces ben je veilig bij mij, omdat ik je nooit over een grens zal trekken of duwen die voor jou niet past. Ik ga met respect met je om, ook als jij je zelfrespect nog niet kunt voelen. Je mag erop vertrouwen dat jouw ‘nee’ door mij gehoord zal worden. Evenals je ‘ja’.

Heel wat anders dus dan: ‘Ik zal jou wel redden’?

Ja, al blijf ik nog steeds vertrouwen hebben in het goede in de mens. Als ik terugkijk op wat ik geleerd heb, dan voel ik dat ik een groot vertrouwen heb in de kracht en het zelfhelend vermogen van mensen, dat ik een groot vertrouwen heb in alle bewegingen van het leven. Ik geloof nog steeds in al het goede van het leven, maar ik heb daarnaast een realistisch besef van alle donkerte die er óók is. Ik weet dat ik het niet kon ‘fiksen’ voor mijn moeder en dat ik dat nu ook niet kan voor een cliënt. Maar ik kan wel helpen om nu als volwassene, eigen antwoorden te vinden op vragen en ik kan helpen om manieren te vinden de donkerte, de last, te kunnen dragen.

Ine van den Heuvel

Tijdelijke spierverlamming tijdens seksueel misbruik

Veel overlevers van seksueel misbruik hebben schuldgevoelens, omdat ze niet gevochten hebben, niet hebben gestreden. In plaats daarvan zijn ze bevroren: ze konden zich niet verweren, ze konden niet bewegen.

Recent onderzoek naar tijdelijke spierverlamming

Recent is er in Scandinavië onderzoek gedaan naar deze bevriezing. De medische term voor dit verschijnsel is ‘Tonic Immobility’ oftewel: tijdelijke spierverlamming.

Tijdelijke spierverlamming in de dierenwereld

Tijdelijke spierverlamming komt veel voor. Een uitstapje in de dierenwereld leert ons dat sommige dieren lijken ‘verlamd te zijn’ als ze in een levensbedreigende situatie verkeren. Een muis die gepakt is door een kat houdt zich dood. De kat slaat er nog een paar keer tegen, maar net als de speelgoedmuis verroert het beestje zich niet. De kat verliest interesse en hup: daar rent het muisje de tuin in. Gered!

Onderzoek naar tijdelijke spierverlamming bij slachtoffers van verkrachting

Het onderzoek naar Tonic Immobility, tijdelijke spierverlamming, is gedaan in Scandinavië onder 300 slachtoffers van verkrachting. Het onderzoek is gepubliceerd in de: ‘Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica’. Wat zij hebben ontdekt is dat tijdelijke spierverlamming tijdens een verkrachting veel vaker voorkomt dan eerder werd aangenomen. Maar liefst 70 procent van de vrouwen gaven aan enige tijdelijke verlamming te hebben ervaren, terwijl dat door 48 procent van hen ‘extreme tijdelijke verlamming’ werd genoemd.

Belangrijk voor de slachtoffers én voor rechtspraak

Voor slachtoffers is het belangrijk om te weten dat de tijdelijke spierverlamming die zij hebben ervaren geen keuze is geweest. Zij hadden letterlijk niet de macht over hun spieren ten tijde van de verkrachting. Voor de rechtspraak is deze kennis ook van belang, omdat er immers maar al te vaak gevraagd wordt: ‘Waarom heb je niets gedaan?’ Het antwoord is nu wetenschappelijk aangetoond: in 70 procent van de gevallen kán een slachtoffer van verkrachting niets doen vanwege de tijdelijke verlamming.

Gevolgen van verkrachting: PTSS en zware depressie

In een vragenlijst die 189 van de slachtoffers 6 maanden later hebben ingevuld, komt naar voren dat 38 procent last had van PTSS en nog eens 22 procent had een ernstige depressie. Of de tijdelijke verlamming bijdraagt aan het risico van PTSS en depressie, komt niet uit het onderzoek naar voren, maar het lijkt een redelijke veronderstelling, aldus een in PTSS gespecialiseerde psycholoog.

Schuldgevoelens over verkracht worden

Veel slachtoffers voelen zich (mede)schuldig aan de verkrachting, omdat ze zich niet verweerd hebben. Dit onderzoek wijst uit dat dit schuldgevoel niet alleen onterecht is omdat zij als slachtoffer sowieso geen schuld hebben, maar ook het feit dat ze niets hebben kunnen doen om zich te verweren, is dus nadrukkelijk niet hun schuld. Voor 70 procent van de slachtoffers is bewegen ten tijde van een verkrachting gewoon niet mogelijk.

Een verkrachting is een levensbedreigende ervaring

Slachtoffers van seksueel misbruik noemen zich met recht en reden overlevers. Het mechanisme dat hen tijdelijk verlamde tijdens het misbruik heeft hen gered van een levensbedreigende situatie. Het kind wordt misschien ingepalmd en denkt dat het instemt, maar het lichaam weet beter. Het lichaam ervaart de verkrachting (en seksueel misbruik) als een levensbedreigende ervaring en het beschermt het slachtoffer hiertegen door tijdelijke verlamming.

Tijdelijke verlamming en de hulpverlening

Een deel van het helingsproces na seksueel misbruik is het doorbreken van de verlamming. Somatic Experiencing werkt heel expliciet met ‘de beweging die je had willen maken’. Andere therapieën werken met trillen (TRE) of trillingen (muziektherapie) of met concrete bewegingen (Dans en beweging, sport). Er zijn talloze therapieën die op één of andere manier met de lijfelijke component van het trauma werken. Zoals zo vaak legitimeert het onderzoek achteraf de therapieën die in de praktijk allang hun nut hebben bewezen.

Naar een (Engelstalig) artikel over dit onderzoek

Krachtig verder na seksueel misbruik, Rineke van der Baan

Nieuw! Halfjaar traject voor lotgenoten

Nieuw bij ‘Belief en beleef’: Een specifiek halfjaar traject voor lotgenoten: ‘Krachtig verder na seksueel misbruik’.

Hoe ziet ‘Krachtig verder na seksueel misbruik’ er uit?

In dit halfjaar traject waarin DE KEY thema’s na seksueel misbruik terug. Het is een plek om te delen op een bijzondere wijze: door kunst in de vorm van beelden en door te werken met het lichaam. Er worden verschillende therapeutische methodieken ingezet, om jouw verhaal en perspectief van verschillende kanten te belichten. Samen sta je sterk en kom je verder. Leer te bewegen in de instabiliteit van het leven en (her)ontdek jouw verhaal, jouw kracht, jouw dromen!

Krachtig verder na seksueel misbruik

Wat zit er in zo’n halfjaar traject?

  • Vragenlijst en telefonisch contact vooraf voor indicatie
  • EBOOK 7 essentiële tips over herstel na seksueel misbruik
  • 6 lotgenotendagen in kennismaking met verschillende methodieken
  • Ondersteunende opdrachten om thuis aan verder te werken
  • Facebook Community
  • Eindstuk met uitnodiging van partners en betrokkenen

“Ik had gewild dat er een dergelijk traject eerder voor mij was geweest, om op zo’n bijzondere wijze aan de slag te gaan in verdieping en verbinding. Ik zie ernaar uit dit proces nu te mogen begeleiden en te zien hoe krachtige mensen met hun kwetsbare verhalen zich verder gaan ontwikkelen!”

Initiatiefnemer Rineke van der Baan

 

Thema’s

Om welke thema’s gaat het?

  • Jouw Verhaal
  • Steunbronnen
  • Humor en plezier
  • Vastzittende emoties
  • Dissociatie en stabilisatie
  • Een woord aan de dader
  • In contact met je lichaam
  • Initimiteit en Seksualiteit
  • Rouw na seksueel misbruik
  • Omgang met (familie) relaties
  • Een plek in de maatschappij
  • De instabiliteit van het leven
  • Jouw Kracht, Jouw Dromen

Wie doen ‘Krachtig verder na seksueel misbruik’?

Initiatiefnemer van dit traject is Rineke van der Baan. Zij wordt hierin bijgestaan door Amanda Speekenbrink.

Wat gaan we doen?

We gaan aan het werk met allerlei methodieken, waaronder dramatherapie, schaduwtheater, pessotherapie, narratieve therapie, Developmental Transformations en psychodramatechnieken. We werken toe naar een eindstuk dat gepresenteerd wordt aan partners en/of betrokkenen.

Rineke van der Baan

Rineke is Dramatherapeut, Pessotherapeut (i.o.) en Developmental Transformations therapeut (i.o.). Ze is voor verdiepende training in 2016 en 2017 naar het PTSD center in Amerika geweest. Zelf is ze ervaringsdeskundig op het gebied van seksueel en huiselijk geweld, rouw en verlies. In 2014 heeft Rineke onderzoek gedaan naar de inzet van dramatherapie na seksueel misbruik en ze is opdrachtgever voor vervolgonderzoek. In haar eigen praktijk Belief en Beleef biedt zij therapie, coaching en training, waarbij zij zich inzet voor verbetering in de traumahulpverlening waaronder specifiek na seksueel misbruik.

Amanda Speekenbrink

Amanda heeft een ondersteunde rol in het halfjaar traject. Zij is in 2017 afgestudeerd als dramatherapeut. Ze heeft daarbij in opdracht van Belief en Beleef vervolgonderzoek gedaan naar de gevolgen van seksueel misbruik en de wijze waarop dramatherapeuten (in en buiten NL) hierop aansluiten. Gedurende haar studie heeft Amanda werkervaring opgedaan met zowel kinderen als volwassenen. Omtrent seksueel misbruik heeft ze kennis van de vele symptomen én houdt daarbij oog voor welke kracht er zichtbaar is bij mensen die dit mee hebben gemaakt.

Meer informatie

Het Halfjaar Traject ‘Krachtig verder na seksueel misbruik’ start in september 2017, Klik op onderstaande link voor meer informatie:

Halfjaar traject: Krachtig verder na seksueel misbruik

Meld je aan via: www.beliefenbeleef.nl

Japanse krijgskunst en seksueel misbruik

Wat hebben een Japanse krijgskunst en seksueel misbruik met elkaar te maken?

Op het eerste gezicht zou je denken dat Japanse krijgskunst en seksueel misbruik helemaal niks met elkaar van doen hebben. Toch is ‘zoveel’ het antwoord op deze vraag. Er zijn een heleboel raakvlakken. Je kunt namelijk technieken uit een krijgskunst (niet te verwarren met een vechtsport) inzetten om te helen van seksueel misbruik.

Vergroot de weerbaarheid

Hoe kun je de Japanse krijgskunst inzetten om de weerbaarheid te vergroten? Door het doen van een groot aantal oefeningen uit een Japanse krijgskunst, is die persoon in staat om zichzelf te verdedigen. Het zelfvertrouwen neemt toe. Je leert door het toepassen van eenvoudige technieken, hoe je in actie kunt komen in plaats van in de staat van ‘bevriezing’ te komen. Door deze technieken te oefenen worden ze automatisch en nemen ze de plaats in van de automatische bevriezing die zoveel overlevers van seksueel misbruik kennen.

Bevriezen is een natuurlijke reactie (maar niet handig)

Bevriezen is een natuurlijke reactie, die we ook kennen uit de dierenwereld. Een dier dat zich bedreigd voelt heeft drie mogelijke reacties: vechten, vluchten of bevriezen. Afhankelijk van de aard van het beestje is de natuurlijke reactie diegene die het meeste kans op overleving biedt. Bevriezen heeft indertijd, tijdens het misbruik, zijn functie gehad, maar het is tegelijk belangrijk om te leren dat er in het heden ook andere keuzes zijn. Tenslotte is het slachtoffer inmiddels ouder geworden en heeft meer handelingsalternatieven.

Het verleden kun je niet veranderen

Dat klinkt allemaal heel mooi in theorie, maar hoe werkt dat in de praktijk? Het beoefenen van een krijgskunst zal in de praktijk aan het verleden van een overlever van seksueel misbruik niets (kunnen) veranderen. Wel kan het bijdragen aan een bijstelling van het beeld dat iemand van de toekomst heeft. Beoefenaars hoeven niet meer bang te zijn, krijgen vertrouwen in zichzelf en in hun lichaam en zullen steeds meer in staat zijn om op een normale manier in contact te gaan.

De cirkel doorbreken

Waar het om gaat is dat je de vicieuze cirkel doorbreekt. Doordat het ‘schrik-bevriezings’ reflex op zo’n jonge leeftijd geactiveerd en geautomatiseerd is, zit het bevriezen letterlijk in iemands lichaam. Door in beweging te komen wordt de bevriezing doorbroken. In plaats van reflexmatig te reageren op elke bedreiging krijgt het slachtoffer meer mogelijkheden om zelf te kiezen hoe hij of zij wil handelen. Beweging is de sleutel en door eerst met het lichaam te bewegen, zal de geest ook in beweging komen.

De automatismen op het spoor komen

De verschillende oefeningen leggen precies bloot waar iemand een blokkade heeft en stagneert. Juist door aan die punten te werken op het fysieke vlak, zullen beoefenaars ook mooie stappen in het (sociale) leven kunnen maken. Op die manier werkt de training door en is zo ondersteunend aan het helingsproces van de klant.

Wie ben ik / Wie zijn wij ?

WEZZ

Ik ben Machiel van der Meer en bestudeer en train al bijna 20 jaar een Japanse krijgskunst en heb daarvóór nog diverse vechtsporten beoefend. Mijn vrouw, Melissa, is zoals zovelen een overlever van seksueel misbruik. Samen kennen wij als geen ander de praktijk omtrent seksueel misbruik; zij als overlever, ik als partner van. Melissa is bijna afgestudeerd dans- en bewegingstherapeute. Samen hebben wij de WEZZ Training ontwikkeld, om zoveel mogelijk mensen te helpen helen van seksueel misbruik. WEZZ staat voor Weerbaarheid, Eigenwaarde, Zelfvertrouwen en Zelfverdediging.

Symposium voor hulpverleners

Nieuwsgierig geworden hoe en welke technieken wij inzetten om mensen te laten helen? Hoe wij mensen leren in contact te gaan? Hoe wij mensen leren welke keuzes zij hebben bij het aangeven van grenzen en hoe daar naar te handelen? Kom dan daar het Symposium ‘Wat wél werkt! Seksueel misbruik in sociaal perspectief’ en geef je op voor de workshop WEZZ.

Therapeut in het zonnetje: Margaret Steeman

In de serie ‘Therapeut in het zonnetje’ stellen we steeds een aantal vragen aan een therapeut van deze website. Vandaag staat Margaret Steeman in het zonnetje:

Margaret, wat heeft je gemotiveerd om therapeut te worden?

Ik ben begonnen met studie geneeskunde. Na het eerste jaar kwam ik erachter dat ik het een zware en technische studie vond. Biochemie en natuurkunde waren erg ingewikkeld voor mij. Anatomie vond ik wèl leuk: dat was zichtbaar en tastbaar. Ik ben gestopt met de studie en 1 jaar gaan werken. Toen kwam de opleiding fysiotherapie op mijn pad. Dit sprak mij veel meer aan. Naast het zoeken naar wat er met deze persoon aan de hand is, ga je samen op pad om de ander van zijn klachten af te helpen.

Mensen van hun klachten afhelpen dus?

Ja, dat vond ik veel mooier. Na een aantal jaren in de particuliere praktijk te hebben gewerkt, merkte ik echter dat ik de ander niet aan het helpen was: ik was bezig om de symptomen op te lossen. Ik ging mij steeds meer interesseren in de klacht achter de klacht. Er was iets anders nodig.

Wat maakt dat je juist haptotherapie bent gaan doen?

Ik kwam een oud studiegenoot tegen, hij had Ted Troost ontmoet en liet mij iets voelen over haptonomie. Hij ging heel dicht naast mij staan, achter mij staan en recht voor mijn neus. Hij vroeg aan mij: “Wat heb je het liefst: welke plek en afstand tussen ons voelt voor jou goed?” Hij liet mij zoeken wat mijn lijf mij te vertellen heeft. Ik was gelijk verkocht. Je weer verbinden, voelen wat je lijf te vertellen heeft: daar zit voor mij het antwoord. Hoe gaat de ander met zijn lichaam en dus met zichzelf om?

Hoe kan haptotherapie bijdragen aan het helen van seksueel misbruik?

Cliënten met een geschiedenis van seksueel misbruik hebben vaak al veel therapie gehad. Ik wil door middel van aanraken de ander uitnodigen om weer te gaan voelen naar het lichaam, dat zij als slachtoffer van seksueel misbruik op slot hebben gezet. Door het misbruik is de cliënt het lichaam als ‘huis van geborgenheid’ kwijt. Vanuit het lichamelijk contact komt er een beleving op gang die moed geeft en dat is nodig. Voor mensen met seksueel misbruik-ervaringen is dit belangeloze contact vaak een hele nieuwe ervaring. In haptotherapie leert de cliënt een nieuwe inprenting te maken: ‘In het nu is het veilig.’ 

Hoe werkt dat dan?

Samen met de cliënt ga ik op avontuur: een ontdekkingstocht op zoek naar wat aanraking met je doet. Ik vraag eerst: ‘Waar zou je aangeraakt willen worden? Mag ik een hand op je arm of op je schouder leggen?’ Wat kan wel, wat kan (nog) niet en dan stilstaan als er herinneringen, gevoelens naar boven komen. Verder is het belangrijk om ook het gedrag wat door het misbruik is ontwikkeld aan te pakken, door nieuwe dingen aan te leren.

  • Daadwerkelijk “Nee” gaan zeggen”.
  • Perfectionisme laten varen
  • Handelen vanuit wat het lijf aan kan
  • Stoppen als zij ergens geen plezier meer in hebben
  • Zichzelf op de eerste plaats zetten.
  • Samen doen, in plaats van “Ik doe het wel alleen”
  • enz enz

Welke interventie zet je vaak in en met welk resultaat?

Bepalen van een grens en dit zoeken in je lijf: signalen van het lichaam leren herkennen en erkennen. Ik zeg vaak: laat je lichaam praten, wat zegt het jou? Ik begin nooit gelijk met aanraken. Eerst met materialen of met oefeningen, bijvoorbeeld een oefening in afstand en nabijheid. Dat geeft vaak al inzicht en informatie voor de cliënt over zichzelf.

Wat denk jij dat belangrijk is voor mensen om over jou te weten, voordat ze contact met je opnemen?

Ik ben in 1982 begonnen met het basisjaar haptonomie. Daarna heb ik de vervolgopleiding tot haptotherapeut gedaan. Ik heb inmiddels veel ervaring. Ik heb zelf geen seksueel misbruik meegemaakt, maar al wel veel cliënten met seksueel misbruik mogen begeleiden.

Naast GZ-Haptotherapeut heb ik me geschoold in systeemtherapie. Ik heb de opleidingen gevolgd bij Interakt. Dit heet tegenwoordig het: Centrum voor meergenerationele psychotraumatologie. Ik betrek altijd het systeem, het gezin van herkomst in het proces.

Men zegt dat ik veel geduld heb 🙂 en dat klopt ook wel. Ik heb het geduld om te wachten op de ander. Ik neem de tijd om te zoeken, om de ander te laten zoeken, om te wachten op diegene die tijd nodig heeft om zich veilig te voelen.

Margaret Steeman