Is jouw kind seksueel misbruikt?

Wat doe je als jouw kind seksueel misbruikt is?

Jouw kind komt naar je toe en vertelt je…

  • Dat iemand aan zijn plasser heeft gezeten
  • Dat iemand haar ‘daar beneden’ gemasseerd heeft
  • Dat een man zijn piemel heeft laten zien
  • Of erger…

Je bent geschokt! Je veilige wereld vergaat. 

  • Wat zijn dan goede ‘mama vragen’?
  • Wat is de juiste manier om als papa te reageren?
  • Waar kun je hulp vinden?
  • Wie kan je vertellen hoe jij jouw kind hier doorheen loodst?

Een moment waarop je je niet kunt voorbereiden. Wat je ook doet en wat je zelf ook meegemaakt hebt, als jouw kind naar je toe komt met zo’n verhaal, dan ben je onvoorbereid. Geen wonder dat je het eventjes niet weet.

Wat goed dat je het komt vertellen!

Het komt helaas zelden voor dat een kind naar je toe komt met een helder verhaal over wat er is gebeurd. Dat is jammer, want seksueel misbruik komt schrijnend veel voor en voor elk kind dat vertelt over seksueel misbruik, zijn er negen die, tot ver in hun volwassenheid, hun mond houden. Die het geheim soms zelfs mee hun graf in nemen. Het eerste wat je in ieder geval kunt doen is het kind een compliment geven: ‘Wat goed dat je het komt vertellen’.

Geef jezelf ook een groot compliment

Haal een paar keer diep adem en besef dat je het als ouder goed hebt gedaan. Het feit dat je kind naar je toe komt, betekent dat jij openheid hebt geboden, vertrouwen hebt verdiend. Het betekent dat jouw kind zich veilig voelt om naar je toe te komen, ook met dingen die het zelf moeilijk vindt. Ook als het tot geheimhouding gemaand wordt of zelfs bedreigd is, wat vaak voorkomt bij seksueel misbruik.

Stel de belangrijkste vraag

De belangrijkste vraag is niet: ‘Wat is er precies gebeurd?’
Natuurlijk komt er een tijd dat je wilt weten wat en hoe. Maar je kind zit voor je neus en heeft je nodig. ‘Wat heeft jouw kind op dit moment nodig?’ Dat is de vraag die vooraan moet staan, de belangrijkste vraag. Vaak weet je daar ook het beste antwoord op. Soms is het een knuffel, soms is het bevestiging. Het ene kind wil graag dat er onmiddellijk actie naar de dader volgt, het andere kind vindt dat juist afschuwelijk en wil vooral dat ze weer gewoon haar huiswerk kan doen. Eén ding hebben alle kinderen, die over seksueel misbruik vertellen, met elkaar gemeen: Ze willen dat het stopt!

Wat helpt kinderen seksueel misbruik verwerken?

Een stabiele en veilige thuissituatie is één van de meest helende omstandigheden voor een kind om te beginnen met verwerken. Een kind heeft er niets aan als jij in een traumareactie schiet. Schelden en agressie op de dader werken averechts, wekken in het kind soms zelfs de neiging om de dader te verdedigen. Soms trekken ze hun verhalen dan terug, omdat de consequenties hen erger lijken dan het misbruik. Het vreselijk vinden en in tranen uitbarsten is ook al geen handige zet, omdat kinderen van nature de neiging hebben om zichzelf overal de schuld van te geven. Als jij instort denken zij dat zij dat gedaan hebben door het te vertellen. Dan gaan ze zeggen dat het niet zo erg was en gaan ze jou troosten. Dat is niet wat ze nodig hebben. Helemaal niets doen is ook geen optie, want dan laat je je kind in de steek, terwijl het jou als volwassene heel hard nodig heeft. Je kind kwam immers naar je toe?

Wat is een betere reactie? De 5 B’s!

Wat is de volwassen reactie op seksueel misbruik bij je kind? Het is niet eenvoudig, maar ik ga zelf altijd uit van deze lijst, “de 5 B’s”

  1. Bescherming. Zo goed als binnen jouw mogelijkheden past, bied je het kind aan om het te beschermen. ‘Ik ga mijn best doen om er voor te zorgen dat dit niet meer gebeurt’ zou een passende belofte zijn.
  2. Bekrachtig dat het kind het goede heeft gedaan door het te vertellen. Dit kan je bijna niet vaak genoeg zeggen. ‘Ik ben zo trots op je, dat je dit verteld hebt!’ Zeg dat ze altijd met je mag praten, ook als het moeilijk is.
  3. Bevestig dat het kind geen schuld had aan wat er is gebeurd. Zeg en herhaal hardop: ‘Dit had nooit mogen gebeuren en het niet jouw schuld.’
  4. Benoem wat het met je doet. Een kind merkt heus wel als je schrikt, boos wordt of hoe je ook reageert. Dat hoef je niet weg te stoppen, maar je moet er ook niet vanuit handelen. Het beste kun je benoemen wat het met je doet en vertellen dat je eerst eens goed moet nadenken over hoe je hiermee verder gaat. Daarmee schep je ruimte voor jezelf.
  5. Blijf beschikbaar. Sommige kinderen laten proefballonnetjes op. Vertellen een relatief klein incident om de stemming te peilen. Bereid je voor op mogelijke uitbreiding van het verhaal en luister ernaar. Soms trekken kinderen hun verhalen in, omdat ze bang worden voor de consequenties van het vertellen of voor sancties van de dader. Blijf beschikbaar.

Kom er op terug

Je hoeft niet alles in één keer op te lossen, maar kom er wel op terug. Bespreek met je kind wanneer je er op terugkomt en zorg dat je dat uit jezelf doet. Als jij er niet op terugkomt, dan blijft het kind er alleen mee. Denk niet te gemakkelijk ‘Ze is er wel overheen’ of ‘Hij is veerkrachtig’. Wat er uitziet als veerkracht kan gemakkelijk een overlevingsmechanisme zijn, waarmee jouw kind zich staande weet te houden, maar waaronder een wereld van trauma schuilgaat.

De therapeutische ervaring

Elke ervaring van onvoorwaardelijke liefde werkt therapeutisch. Het is belangrijk dat jouw kind zo veel mogelijk therapeutische ervaringen* opdoet. Zo voorkom je, deels, de lange termijn effecten van seksueel misbruik. 

*Bruce Perry – Neurobioloog en psychiater, in zijn boek: De jongen die opgroeide als hond.

 

Aangifte doen van seksueel misbruik

De wetten rondom de verjaring van seksueel misbruik

In april 2013 is de wet rondom de verjaring van seksueel misbruik veranderd waardoor aangifte doen makkelijker is geworden. Vroeger verjaarde seksueel misbruik twaalf jaar nadat het slachtoffer volwassen werd. De nieuwe wet kent geen verjaring meer voor seksueel kindermisbruik, als dat gepleegd wordt door volwassen. Dat geldt overigens alleen voor seksueel misbruik waar een strafmaat voor geldt van minimaal acht jaar. Dat betekent dat het hier gaat om ernstig seksueel misbruik. De wet is bovendien met terugwerkende kracht ingevoerd, waarbij daden die in april 2013 nog niet verjaard waren, ook onder de nieuwe wet vallen.

De uitzondering op de wet

Er is één uitzondering op deze wet en dat betreft daders die op het moment van het delict minderjarig zijn. Voor hen geldt dat de verjaringstermijn is opgerekt naar twintig jaar, ingaande op het moment dat het slachtoffer achttien jaar wordt. Ook hierbij geldt de restrictie dat het gaat om ernstig seksueel misbruik.

Wat is (voor de wet) ernstig seksueel misbruik?

Wettelijk gezien is ernstig seksueel kindermisbruik het seksueel binnendringen en/of masturbatie van of door een kind. Daarnaast zijn er regels die het vervaardigen, bezit en distributie van kinderporno verbieden. De wet spreekt van zéér ernstig seksueel misbruik als het gaat om herhaald seksueel misbruik, dat meer dan een jaar duurt, waarbij de dader geweld óf (emotionele) chantage gebruikt. De wet kent wat ruimte als het gaat om vrijwillig seksueel contact tussen leeftijdsgenoten vanaf 16 jaar, maar is daarentegen uitermate streng als het gaat om seks met kinderen in een afhankelijkheidsrelatie, zoals ouder-kind of leraar-kind.

Verplicht celstraf voor zedendelicten

Ook is het de rechter sinds kort bij de wet verboden om bij zedendelicten alleen een taakstraf op te leggen. Een celstraf is een minimale vereiste. De rechter kan hierbij wel naar eigen inzicht handelen in de lengte van de opgelegde straf.

Voordelen van de wetgeving

Deze wetswijziging was nodig, omdat mensen die seksueel misbruikt zijn, vaak lange tijd zwijgen, voordat ze het misbruik naar buiten brengen. Er is de afgelopen jaren op allerlei manieren gewerkt aan het vergemakkelijken van melding, maar dit heeft nog niet geleid tot een grote versnelling van het doen van aangifte. De schaamte en de schuldgevoelens zijn vaak nog te groot. Bovendien vind lang niet elk slachtoffer een gewillige luisteraar: Ook niet bij politie en justitie. De cultuur van machteloosheid heerst helaas ook in die kringen.

Redenen om géén aangifte te doen

1. Het zou zinloos kunnen zijn

Veel zaken, vooral als het om oudere feiten gaat, zijn moeilijk te bewijzen. Dat zit hem in de aard van de misdaad: die gebeurt meestal achter gesloten deuren met alleen de dader als getuige.

2. Het zou dingen op kunnen rakelen

Je zou door het aangifteproces aan te gaan, je oude pijn weer op kunnen rakelen. Vaak heb je als slachtoffer met moeite een bestaan opgebouwd en door het verleden weer aan te raken, kun je wel eens uit balans raken.

3. Het zou je relatie met anderen kunnen verstoren

De druk van familie om de boel te laten rusten kan, zeker bij incestueus seksueel kindermisbruik, erg groot zijn. Soms lijkt het wel alsof familie zich massaal achter de misbruiker schaart.

Redenen om tóch aangifte te doen

1. Het zou zinvol kunnen zijn

Gemiddeld maakt een misbruiker dertig slachtoffers. Slechts een klein percentage van de misbruikers houdt het bij één enkel kind. Het is dus waarschijnlijk dat er meer slachtoffers zijn van de persoon die jou heeft misbruikt. Bovendien heb je recht op beoordeling van jouw zaak door het openbaar ministerie, zij zijn de enige die een zaak mogen seponeren.

2. Het zou dingen kunnen helen

Niet iedereen, maar sommige slachtoffers krijgen er voldoening uit als het recht zegeviert, Je krijgt daarmee erkenning van de maatschappij voor het leed dat jou is aangedaan. Dat zou kunnen helpen om het misbruik achter je te laten.

3. Het zou de relatie met anderen kunnen verbeteren

Soms is er een drastische maatregel nodig om aan je familie en de mensen om je heen te laten zien dat je niet langer met je laat sollen. Dat je bereid bent te vechten voor je recht door aangifte te doen en dat je sterk genoeg bent om in de rechtszaal je woord te doen. Wanneer jij laat zien dat je niet terugdeinst voor actie, kan het zijn dat er meer slachtoffers (uit je familie) opstaan en hun stem laten horen (wat ook nog eens de kans op een veroordeling vergroot).

Hoe kun je aangifte doen?

Aangifte doen kan helaas alleen in de plaats waar het misdrijf heeft plaatsgevonden. Het kan moeilijk voor je zijn om daarnaar terug te gaan. Zorg dat je steun hebt van je directe omgeving én van iemand die de wet kent en je daarin kan adviseren. In sommige gemeenten is aangifte doen van seksueel misbruik makkelijker dan in andere. Laat je niet intimideren, zorg dat je goed voorbereid bent en je recht kent. Aangifte doen van een strafbaar feit mag altijd, daar heb je recht op, maar maak wel even van te voren een afspraak.

Alles wat je nog weet van het misbruik kan helpen

Het helpt als je alle feiten op een rijtje hebt. Gegevens die je kunt herinneren over de dader(s), namen, gezichten, speciale kenmerken. Je medische geschiedenis kan ook nuttig zijn, zeker als het gaat om onaangename gevolgen van seksueel misbruik, zoals geslachtsziekten, zwangerschappen, al dan niet met miskraam of abortus. Alles wat je over de periode van het misbruik nog weet kan helpen. Zet het op een rijtje (eventueel samen met een hulpverlener of partner) en probeer om zo gedetailleerd mogelijk te herinneren wat er allemaal gebeurd is.

Met de druk van de verjaringstermijn eraf kun je de tijd nemen

Feiten die soms 10 jaar terug zijn gepleegd, worden niet moeilijker te bewijzen doordat je er nog een paar weken over doet om alles op een rijtje te krijgen. Neem de tijd en denk niet te snel ‘Dit doet niet ter zake’. Schrijf zoveel mogelijk op. Zelfs als iets niet direct van belang is, kan het heel goed een herinnering activeren van iets wat er wél toe doet, dat weet je niet van te voren.

Let op dat je de goede vragen laat stellen

Het kan helpen als je iemand vragen laat stellen over de periode waarin het misbruik plaatsvond. Neem dit bij voorkeur op, zodat het duidelijk is dat je geen ‘geladen vragen’ hebt gekregen, want dat maakt je zaak uiteindelijk zwakker. Je helper kan je vragen stellen over hele gewone dingen zoals ‘Had je een vaste plek aan tafel?’ of ‘Hoe zag je slaapkamer eruit?’ Alles wat dan spontaan in je opkomt kan helpen.

Laat je adviseren en bijstaan

Neem contact op met een slachtofferadvocaat en vraag advies. Er zijn er die gespecialiseerd zijn in zedenzaken. Er is zelfs een stichting die zich hiervoor inzet. Kijk op Stichting Langzs voor meer informatie.