Stapeltrauma

De impact van seksueel misbruik is enorm
en dat is nog maar het begin …

Seksueel misbruik is verschrikkelijk

En dat ver-schrik-kelijk bedoel ik letterlijk. Het kind dat zich geconfronteerd ziet met de seksualiteit van een volwassene of groter kind schrikt enorm. Zodanig dat de ervaring doorgaans als één van de heftigste traumatische gebeurtenissen wordt omschreven. Het is invasief. Het komt hard binnen. Het enige wat het kind daar aan kan doen is: zo goed mogelijk overleven.

Overleven is niet overdreven

De term overleven is niet zomaar gekozen. Het kind dat misbruikt wordt, ervaart doodsangst. Stel je eens voor, dat je nu, als volwassene, door een reus van 6 meter wordt benaderd. Dat hij of zij seks met je wil. De reus hoeft niet eens te dreigen, je voelt je onmiddellijk weerloos en klein. Om te overleven zul je alles doen wat de reus je vraagt. Voor een kind wordt de wereld gerund door mensen die twee tot drie keer zo groot zijn als zijzelf. In die wereld moet het kind overleven, ook als er dingen gevraagd worden waar het kind nog niet aan toe is.

Trauma op trauma

De meeste kinderen vertellen er niet over. Gemiddeld wachten slachtoffers twaalf jaar voordat ze vertellen wat er is gebeurd. In die twaalf jaar gebeurt er echter wel vanalles. Het kind heeft overlevingsvaardigheden geleerd, die soms wel en soms niet passend zijn. Het kind heeft last van emotionele obstipatie vanwege het geheim waar het mee leeft: de angst, woede en het verdriet mogen er niet zijn of worden niet verstaan door de omgeving, waardoor er op gedragsniveau ingegrepen wordt, zonder rekening te houden met de oorsprong van het gedrag.

Trauma rondom de onthulling

Het taboe rondom seksueel misbruik zorgt maar al te vaak voor onbegrip en ongeloof bij de onthulling. Als slachtoffers, na jaren, eindelijk de moed bij elkaar vatten om te vertellen wat er is gebeurd, worden ze niet geloofd. Of ze krijgen verwijten: ‘Had het maar eerder verteld’. Voor iemand die zojuist het meest kwetsbare stuk van zichzelf heeft verteld, door de angst en schaamte heen, is dit onbegrip vaak traumatiserend. Sommigen zeggen zelfs dat het voor hen beschadigender was dan het misbruik zelf.

Seksueel misbruik in de hulpverlening

Nee, dat is niet fout geformuleerd, helaas komt ook dit voor. Waar hulpverleners seksueel misbruik maken van hun cliënten. Maar al te vaak betreft het hier cliënten die in hun jeugd seksueel misbruikt werden en daar nu juist hulp bij zoeken. Of kinderen die het wél verteld hebben, die na uithuisplaatsing op een leefgroep wonen en daar door jongeren onderling of door leiding nogmaals seksueel misbruikt worden. Dit zijn geen uitzonderingen helaas.

Slecht opgeleide hulpverleners als het gaat om seksueel misbruik

Uitzonderingen zijn er, maar verreweg de meeste opleidingen tot therapeut besteden geen tijd aan seksueel misbruik als thema. In veel gevallen weet de cliënt dus in principe meer over seksueel misbruik uit ervaring, dan wat de therapeut geleerd heeft. De teleurstelling is vaak groot. Zelfs in de therapeutische ruimte, die vrij van oordeel, helpend en veilig zou moeten zijn, is er vaak sprake van onbegrip en ongeloof.

Stapeltrauma

De meeste slachtoffers van seksueel misbruik hebben dan ook last van een stapeltrauma. Tegen de tijd dat de lange mars door de wachtkamers voorbij is en zij een hulpverlener hebben gevonden die weet waar seksueel misbruik over gaat, die seksueel misbruik niet reduceert of bagatelliseert, heb je te maken met een stapeltrauma. Wat er dan nodig is, is de erkenning van het leed van seksueel misbruik, aangevuld met de erkenning van alle krenkingen die daarna zijn gekomen.

Kun je stapeltrauma voorkomen?

Helaas kun je stapeltrauma niet altijd voorkomen. Wat je als hulpverlener wél kunt doen, is zorgen dat je niet het volgende trauma op de stapel legt.

  • Door je klant te geloven.
  • Door niet mee te gaan in maatschappelijke onzin als ‘hervonden herinneringen bestaan niet’.
  • Door er zelf voor te zorgen dat je een gedegen kennis vergaart over seksueel misbruik, zodat je wéét hoe je hierbij kunt helpen.
  • Door je klant te helpen om de hele stapel opgelopen trauma’s te verwerken.

Wil jij meer weten over stapeltrauma’s en seksueel misbruik?

Stapeltrauma is één van de onderwerpen die behandeld wordt in de vierdaagse basisopleiding ‘Hulp bieden na seksueel misbruik’.

 

Geef een reactie