Leedvergelijk of de hiërarchie van misbruik

Dit is een vertaling van een artikel van Azure Moyna over leedvergelijk, in opdracht van Stopabuse. Met toestemming vertaald.

Polarisatie

Open gesprekken over seksueel misbruik zijn vaak polariserend (dat geldt voor alle onderwerpen die taboe zijn), maar misbruik is om meerdere redenen polariserend. De treurige werkelijkheid is dat seksueel misbruik mensen uit elkaar drijft en er een rangorde ontstaat, dat er leedvergelijk ontstaat, zelfs onder mensen die zelf misbruikt zijn. Helaas kan ik uit eigen ervaring zeggen dat ik niet altijd steun heb gekregen als ik mijn ervaringen deelde met lotgenoten. Ik kreeg namelijk ook opmerkingen als:

  • ‘Gelukkig was er bij jou geen sprake van lichamelijk geweld, nee, dan mijn vader’
  • Gelukkig ben je niet seksueel misbruikt. Pedofielen zouden ze de doodstraf moeten geven’
  • ‘Het had erger gekunt, denk maar eens aan die meisjes die met kettingen in een kelder vastgebonden zaten in Ohio’

Waarom doen we aan leedvergelijk?

Ik zeg ‘we’ omdat ik in het verleden vergelijkbare dingen heb gezegd, als ik probeerde om uit te leggen hoe verknipt het misbruik dat ik heb meegemaakt was. Maar dit type commentaar is breder dan de individuele meningen van mensen. Het brengt aan het licht dat er zoiets bestaat als een ‘Hiërarchie van misbruik’. De maatschappij heeft een soort rangorde aangebracht in de verschillende typen misbruik, van ergst tot minst erg. Er is zelfs een onderscheid in categorieën tussen legitiem en illegitiem misbruik. De maatschappelijke hiërarchie van misbruik ziet er ongeveer zo uit:

piramide van leedvergelijk

Het is niet zo erg?

Ik hoor best vaak, en ook nog in vrij directe bewoordingen dat verbale of emotionele mishandeling/misbruik niet echt misbruik is, omdat er geen fysieke component in zit. Of dat het ‘gewoon niet zo erg is’. Ik hoor mensen die beweren dat financiëel misbruik niet bestaat zelfs, terwijl ik er meerdere keren getuige van ben geweest. Wat nog schokkender is dan dat de brede maatschappij dit soort oordelen en labels bezigt, is dat mensen die zelf slachtoffer zijn geweest ook in het ‘Misbruik hiërarchie verhaal’ trappen.

De archetypische slachtofferrol

Hoe komt dat nou? Ik geloof dat het antwoord zit in de archetypische slachtofferrol. Het archetype ‘Slachtoffer’ is, net als het ‘Ego’ en het ‘Innerlijk kind’ een onderdeel van de menselijke geest. Vergelijk het met een toneelstuk, waarbij deze archetypische karkaters elk hun rol spelen in verschillende situaties. Op het werk ben je misschien meer het archetype ‘Strijder’ terwijl je thuis wellicht de ‘Matriarch’ bent. De karakters verschillen van persoon tot persoon, maar er één universele waarheid: Als we getriggerd raken, stappen we in het archetype ‘Slachtoffer’.

Het probleem van de overlever van misbruik

Voor overlevers van misbruik is het probleem dat, juist omdat we daadwerkelijk slachtoffer zijn geweest in ons leven, we een emotionele hotspot hebben, die het ‘slachtoffer archetype’ gemakkelijk activeert. Als we in onze slachtofferrol stappen, voelen we ons gekwetst en veroordeeld en hebben we het gevoel dat anderen ons niet begrijpen. Het resultaat is dat we vaker dingen zeggen die neerkomen op leedvergelijk: ‘Ik had het slechter dan jij’.

 Mensen met pijn doen anderen pijn

In Amerika een gezegde: ‘Mensen met pijn doen anderen pijn’. Ik zeg het altijd net even anders: ‘Mensen met pijn kunnen de pijn van anderen niet horen’. Dat betekent, onze slachtofferrol hindert ons om werkelijk empathie voor de ander te voelen. Onze eigen pijn staat dan te veel op de voorgrond. Dit is volgens mij de basis van de ‘Misbruik Hiërarchie’.

Leedvergelijk?

Het probleem met deze hiërarchische rangorde is dat het van misbruik een soort competitie maakt. Dit soort leedvergelijk houdt mensen uit elkaar, in plaats van dat mensen elkaar steunen. Lotgenotencontact wordt hierdoor lastiger. De rangorde houdt ons gescheiden, waardoor het ‘archetype slachtoffer’ vrij spel houdt en dit zorgt er weer voor dat het veel minder waarschijnlijk is dat we de slachtoffer-cyclus doorbreken. Dit is waarom we moeten afrekenen, als slachtoffers, met deze giftige mentaliteit.

De misbruik cirkel

Als we het hiërarchische model wegdoen, wat kunnen we hiervoor dan in de plaats zetten? Ik stel een cirkel-model voor, de ‘Misbruik Munt’. In het midden van de munt zit de diepe pijn die we allemaal ervaren. We staan allemaal op dezelfde munt, ongeacht de vorm waarin het misbruik plaatsvond.

We zijn allemaal waardevol

Al onze ervaringen verdienen erkening. Het is vreselijk om misbruikt te worden, los van de manier waarop dat gebeurt. Pijn is pijn. Mijn pijn neemt jouw pijn niet weg. En jouw pijn neemt de mijne niet weg. Leedvergelijk kunnen we opheffen met empathie. We kunnen de misbruik hiërarchie tegengaan door op te merken wanneer we in onze ‘Slachtofferrol’ stappen en door te weigeren om van misbruik een wedstrijdje te maken. We stappen uit de misbruik hiërarchie door de pijn de anderen hebben geleden te erkennen en ons te realiseren dat de erkenning van de ander niets afdoet aan ons eigen leed. Wanneer we onze empathie aanspreken, stappen we uit de ‘Slachtofferrol’ en in de rol van ‘Heler’.

Stap uit leedvergelijk

Neem met mij, hier en nu, het besluit om uit het leedvergelijk te stappen. Gezamelijke keuzes op een individueel niveau, dragen bij aan grote veranderingen in de wereld.

Deel dit artikel:

1 gedachte op “Leedvergelijk of de hiërarchie van misbruik

  1. Helaas gebeurd dit veel te vaak waardoor de angst om te delen steeds erger wordt. Gelukkig hebben wij het op onze chat niet (meer). Er is geen erg erger ergst in misbruik land is mijn gevleugelde stelling

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *