Als jouw kind seksueel misbruikt is

Wat doe je als jouw kind seksueel misbruikt is?

Jouw kind komt naar je toe en vertelt je…

  • Dat iemand aan zijn plasser heeft gezeten
  • Dat iemand haar ‘daar beneden’ gemasseerd heeft
  • Dat een man zijn piemel heeft laten zien
  • Of erger…

Je wereld vergaat.

  • Wat zijn dan goede mama vragen?
  • Wat is de juiste manier om als papa te reageren?
  • Waar kun je hulp vinden?
  • Wie kan je vertellen hoe je jouw kind hier doorheen loodst?

Een moment waarop je je niet kunt voorbereiden. Wat je ook doet en wat je zelf ook meegemaakt hebt, als jouw kind naar je toe komt met zo’n verhaal, dan ben je onvoorbereid. Het is waarschijnlijk een wonder dat je nog coherent antwoord geeft.

Zo’n verhaal komt niet vaak voor

Het komt helaas zelden voor dat een kind naar je toe komt met een helder verhaal over wat er is gebeurd. Dat is jammer, want seksueel misbruik komt schrijnend veel voor en het feit dat een kind er niet over praat, betekent nog niet dat het niet gebeurt. Voor elk kind dat vertelt over seksueel misbruik zijn er negen die, tot ver in hun volwassenheid, hun mond houden. Die het geheim zelfs soms mee hun graf in nemen. Het eerste wat je kunt doen is het kind een compliment geven: ‘Wat goed dat je het komt vertellen’.

Geef jezelf ook een groot compliment

Haal een paar keer diep adem en besef dat je het als ouder goed hebt gedaan. Het feit dat je kind naar je toe komt, betekent dat jij openheid hebt geboden, vertrouwen hebt verdiend. Het betekent dat jouw kind zich veilig voelt om naar je toe te komen, ook met dingen die het zelf moeilijk vindt. Ook als het tot geheimhouding gemaand wordt of zelfs bedreigd is, wat vaak voorkomt.

Stel jezelf de belangrijkste vraag

De belangrijkste vraag is niet: ‘Wat is er precies gebeurd?’
Natuurlijk komt er een tijd dat je wilt weten wat en hoe. Maar je kind zit voor je neus en heeft je nodig. ‘Wat heeft jouw kind op dit moment nodig?’ Dat is de vraag die vooraan moet staan, de belangrijkste vraag. Vaak weet je daar zelf ook het beste het antwoord op. Soms is het een knuffel, soms is het bevestiging. Het ene kind wil graag dat er onmiddellijk actie naar de dader volgt, het andere kind vindt dat juist afschuwelijk en wil vooral dat ze weer gewoon haar huiswerk kan doen. Eén ding hebben alle kinderen, die over seksueel misbruik vertellen, met elkaar gemeen: Ze willen dat het stopt!

Wat helpt kinderen seksueel misbruik verwerken?

Een stabiele en veilige thuissituatie is één van de meest helende omstandigheden voor een kind om te kunnen beginnen met verwerken. Een kind heeft er niets aan als jij in een traumareactie schiet. Schelden en agressie op de dader werken averechts, wekken in het kind soms zelfs de neiging om de dader te verdedigen. Soms trekken ze hun verhalen dan terug, omdat de consequenties hen erger lijken dan het misbruik. Het vreselijk vinden en in tranen uitbarsten is ook al geen handige zet, omdat kinderen van nature de neiging hebben om zichzelf overal de schuld van te geven en als jij instort hebben zij dat gedaan door het te vertellen. Dan gaan ze zeggen dat het niet zo erg was en gaan ze jou troosten, dat is niet wat ze nodig hebben. Helemaal niets doen is ook geen optie, want dan laat je je kind in de steek, terwijl het jou als volwassene heel hard nodig heeft.

Wat is de volwassen reactie op seksueel misbruik?

Wat is de volwassen reactie op seksueel misbruik bij je kind? Het is niet eenvoudig om daar eenduidig antwoord op te geven, maar ik ga zelf altijd uit van deze lijst, “de 5 B’s”

  1. Bescherming. Zo goed als binnen jouw mogelijkheden past, bied je het kind aan om het te beschermen. ‘Ik ga mijn best doen om er voor te zorgen dat dit niet meer gebeurt’ zou een passende belofte zijn.
  2. Bekrachtig dat het kind het goede heeft gedaan door het te vertellen. Dit kan je bijna niet vaak genoeg zeggen. Hoe trots je bent dat ze jou dit verteld heeft. Zeggen dat ze altijd met je mag praten, ook als het moeilijk is.
  3. Bevestig dat het kind geen schuld had aan wat er is gebeurd. Hardop zeggen dat het nooit had mogen gebeuren en dat het niet zijn/haar schuld is.
  4. Benoem wat het met je doet. Een kind merkt heus wel als je schrikt, boos wordt of hoe je ook reageert. Dat hoef je niet weg te stoppen, maar je moet er ook niet vanuit handelen. Het beste kun je benoemen wat het met je doet en vertellen dat je eerst eens goed moet nadenken over hoe je hiermee verder gaat.
  5. Blijf beschikbaar. Sommige kinderen laten proefballonnetjes op. Vertellen een relatief klein incident om de stemming te peilen. Bereid je voor op mogelijke uitbreiding van het verhaal en luister ernaar. Soms trekken kinderen hun verhalen in, omdat ze bang worden voor de consequenties van het vertellen of voor sancties van de dader. Blijf beschikbaar.

Kom er op terug

Je hoeft niet alles in één keer op te lossen, maar kom er wel op terug. Bespreek met je kind wanneer je er op terug komt en zorg dat je dat uit jezelf doet. Als jij er niet op terugkomt, dan blijft het kind er in zijn of haar eentje mee zitten. Denk niet te gemakkelijk ‘Ze is er wel overheen’ of ‘Hij is veerkrachtig’. Wat er uitziet als veerkracht kan gemakkelijk een overlevingsmechanisme zijn waarmee hij of zij zich staande weet te houden, maar waaronder een wereld van trauma schuilgaat.

Symposium ter inspiratie

Wanneer je in de situatie bent dat je weet dat je kind seksueel misbruikt is, zorg dan dat je zo veel mogelijk informatie hebt over de mogelijkheden en opties op het gebied van therapie. Op 30 mei 2015 vind in Utrecht het symposium ‘Wat helpt kinderen seksueel misbruik verwerken?’ plaats. Een goede plek om inspiratie op te doen, technieken en methoden te leren die je thuis met je kind kunt toepassen. Het symposium is voor ouders, leerkrachten én therapeuten, dus kijk of je het hele netwerk rondom je kind kunt motiveren om erbij aanwezig te zijn. Het is belangrijk dat jouw kind zo veel mogelijk therapeutische ervaringen* opdoet. Zo voorkom je, deels, de lange termijn effecten van seksueel misbruik.

*Bruce Perry – Neurobioloog en psychiater, in zijn boek: De jongen die opgroeide als hond.

 

6 reacties op “Als jouw kind seksueel misbruikt is

  1. Geweldig artikel!

    Ik zag het zojuist op Twitter voorbij komen, en daar ga ik het ook delen. Maar mag ik ook de gehele inhoud delen op mijn blog? Uiteraard met bronvermelding bovenaan.

    Succes met het symposium!

    • Jazeker mag dat!
      Dank je wel. Ik wil heel graag kennis zo breed mogelijk delen. Wellicht komt er ooit een boek over dit thema van mijn hand, maar tot die tijd: laat het vooral mensen helpen!
      Stuur je mij een link naar je blog? Dan geef ik het nog een slinger mee de social media kant op.
      Kom je zelf ook naar het symposium?

      Warme groet,
      Ivonne

Geef een reactie